सर्वेभ्यः श्रुतायाः अथर्ववेदस्य अष्टादशाध्यायस्य प्रथमे सूक्ते, एकः गम्भीरः संवादः प्रवर्तते। यः जनः मित्रत्वं न इच्छति, रूपेण च भिन्नः भवति, सः न हि मित्रः इति उक्तम्। असुराणाम् अपि वीराः, महिम्नः पुत्राः, द्यां धारयन्तः, महतीं कीर्तिं जगति प्राप्नुवन्ति। अमृताः अपि, एकस्य दृश्यस्य मर्त्यस्य कृते, त्वां सदा इच्छन्ति। त्वं नः प्रति मनः मा स्थापय, न च अस्माकं शरीरम् उपादातुम् इच्छ, हे नवयुवा। यत् पूर्वं कृतम्, तद् इदानीं न क्रियते; सत्यं वदेम, मिथ्यां न समालिङ्गेम। गन्धर्वः अपि आप्सु अस्ति, कन्या च तत्र; स एव नः परमो बन्धुः, स एव नः सौहृदम् अस्तु। यो गर्भे जनकः, स तु दम्पती एव; तत्र त्वष्टा देवः, विविधानां रूपाणां सविता च। तस्य नियमं कश्चन न भिन्दति; भूमिः च द्यौः च तस्य पात्रं जानीतः। कः अद्य सत्यस्य युक्त्या धेनवः युनक्ति? यः बलवान्, दीप्तमान्, दीर्घायुः च। ते हृदि समीपे, हर्षं वहन्तः; यः तेषां सेवा अकुरुत्, सः जीवति। कः अस्य प्रथमं दिनं जानाति? कः तद् अपश्यत्? कः इह तद् वक्तुम् अर्हति? मित्रावरुणयोः महा क्षेत्रम्—मानवानां उत्पत्तिं कथं वदेम? यमस्य भगिनी, यमी, तम् एकस्मिन्नेव गर्भे संगच्छितुम् ऐच्छत्; पतिं प्रति पत्नीव, शरीरसंयोगं कामयामास। किन्तु यमः तं संयोगं व्यचिन्तयत्, रथचक्रवत् मार्गे भिन्नम्। एते न तिष्ठन्ति, न उपविशन्ति; देवतानां चरन्तः गुप्तचराः। त्वं अन्येन सह गच्छ, येन सन्तोषं लभसे; तेन सह भिन्धि, यथा रथचक्रं मार्गात् भिद्यते। रात्रिश्च दिवा च नः अनुग्रहं ददातां; सूर्यस्य चक्षुः पुनः पुनः अस्मान् मिमीते। दिवा च रात्र्या च, भूमिद्यौः बन्धुभिः सह संयुक्ते; यमी यमात् पृथग् अभवत्। त्वं, हे सौभाग्यवती, अनागतेषु सन्ततिषु गच्छ; यत्र पत्न्यः सन्ततिं जनयन्ति। वृषभस्य बाहुम् आलिङ्ग्य, पतिं अन्विष्य, इच्छया गच्छ। भ्राता किं यदि सः अशक्तः? भगिनी किं यदि सा आपदि पतिता? यदि अहं पापं कृतवान्, तर्हि तद् अहम् एव वहामि; मम शरीरं तव शरीरम् अन्ववय। अत्र अहं तव रक्षकः नास्मि, हे यमी, न च तव सह शरीरम् संयोजितवान्। अन्येन सह हर्षं प्राप्नुहि, भ्रात्रा न, हे सौभाग्यवती; एतत् सः न इच्छति। नाहं तव सह शरीरम् संयोजयेयम्; भगिन्याः समीपगमनं पापं इति मन्यन्ते। न मम एषा बुद्धिः, न मम एषा भावना—यत् भ्राता भगिन्या सह शयेते। हन्त, हन्त, हे यम, न तव मनः न तव हृदयं मया प्राप्तम्; अन्यया सह, यथा लता वृक्षं आलिङ्गति, तथा तव जन्मनि सहचर्या त्वां आलिङ्गति। अन्यया स्त्रिया, हे यमी, संयोगे त्वं आलिङ्गितः; लता इव वृक्षं समालिङ्गति। तव मनः तस्यां स्थापय, तस्याश्च तव; उभयोः मध्ये सौम्यं मनः स्थापय। कवयः त्रिणि छन्दांसि अकवन्, नानारूपदर्शिनं सर्वदर्शिनं च ज्ञात्वा। आपः, वायवः, ओषधयः—एते सर्वे एका लोके प्रतिष्ठिताः। वृषभः स्ववीर्येण दिव्यान् आपः दुग्धवान्; अदितेः शक्तिमान्, अजेयः पुत्रः। वरुणः सर्वं वेद, प्रज्ञया; सः ऋतून् यथार्हं उपासते। गन्धर्व्या च स्त्री च, नद्याः शब्देन अस्माकं मनः रक्षेताम्। इच्छितेषु मध्ये अदितिः अस्मान् स्थापयेत्; भ्राता, ज्येष्ठः, प्रथमं वदति। सा दीप्तिमती, पुण्या, शोभायुक्ता, मनवे ज्योतिः वहन्ती, उत्तिष्ठति। ये जागृतः जागृतान् अनुगच्छन्ति, ते अग्निं होतारं यज्ञाय जनयन्ति। तदा सः बिन्दुः, तेजस्वी, प्राज्ञः, बलवान् श्येनः, यज्ञे प्रकाशते। यदा श्रेष्ठं अग्निं होतारं आर्याः वृणन्ते, तदा प्रज्ञा जायते। सः सदा हृष्टः, यववत् पोषितः, हविःभिः; अग्निः, स्वयंजुहूयमानः, मानवानां होताः। यदा प्रेरितः ऋचं गायति, त्वं बहु द्रविणं ददासि। उत्तिष्ठन्तु पितरः, पतिः आगच्छति; सः श्रीं इच्छति, शोभायाः हृदयं कामयते। अग्निः विवेक्तारः, यज्ञं पश्यति; बलवान् प्रेरयति, मनः चिन्तया कम्पते। यः मर्त्यः तव अनुग्रहं प्रोक्तवान्, हे अग्ने, वीर्यस्य पुत्र, सः दूरं श्रूयते। अश्वैः पोषणं वहन्, सः उज्ज्वलानि दिवः दिनानि रक्षया अलङ्करोति। शृणु अस्मान्, हे अग्ने, गृहे, आसने; अमृतत्वस्य शीघ्रं रथं युङ्क्ष्व। देवकन्ये उभे, उभे लोके, अस्मभ्यं आनय; वयं देवदूरं मा गच्छेम। यदा सभा एषा उदेति, हे अग्ने, देवेषु दिव्य, पूज्य, यजमान्यः; यानि च वित्तानि त्वं ददासि, हे स्वशक्तिमन्, अस्मभ्यं अत्र बहु भागं देहि। अग्निः सर्वाः उषसः अनुयातवान्, सः प्रथमः, जन्मविद्, दिनानि अनुयातवान्। सः सूर्यस्य रश्मीन्, उषसः च, अन्वगात्, दिवं पृथिवीं च प्रविश्य। अग्निः सर्वाः उषसः प्रकाशयत्, सः प्रथमः, जन्मविद्, दिनानि प्रकाशयत्। सः सूर्यस्य नानारश्मीन् व्याप्तवान्, दिवं पृथिवीं च विस्तारितवान्। दिवं पृथिवीं च, आदौ, सत्येन, प्रसिद्धे, सत्यं वदतः। यदा देवः मर्त्यान् यजमानान् करोति, सः पुरःहोता उपविश्य, प्राणं ददाति। देवः, सत्येन देवांश् अतिक्रम्य, अस्माकं हविः वहति, प्रथमः, प्राज्ञः। धूमकेतुः, दीप्तमान्, शोभनः, मृदुः, नित्यः, वाचस्पतिः, यजुष्टमः। अहं युवां स्तौमि, वृद्ध्यर्थम्, हे आपः, घृतसिक्ते; हे दिवो पृथिवी, मम श्रुतम्। यदा देवाः दिवसा जीवनस्य पथम् अन्वेष्टुम् अयच्छन्, तदा पितरः अस्मान् मधुना पुनराविशन्तु। देवस्य अमृतम्, यत् त्वं, गाव्यः जातः, पृथिव्याम् अधारयः। सर्वे देवाः तव यज्ञवाचम् अनुयन्ति, यदा त्वं दिव्यम् घृतम् दुह्यसि। कः राजा अस्मान् गृहीत्वा, कदा सः आगमिष्यति? किम् व्रतम् अस्माभिः कृतम्, कः जानाति? अपि मित्रः, यजमानः, देवांश् आह्वयति; ऋचः न गच्छति, किन्तु बलं अस्ति। यः अत्र दुष्टबुद्धिः, सः अमृतत्वस्य नाम्नः दूरं भवतु, चिन्हैः अलङ्कृतः, नानारूपधारी। हे अग्ने, यः यमं शुभेन मनसा चिन्तयति, तं शीघ्रं रक्ष, न पथः भ्रष्टुम् अर्हसि। यत्र देवाः सभायां सन्तुष्टाः, विवस्वतः आसने प्रतिष्ठिताः। ते सूर्ये तेजः स्थापयामासुः, तस्य च परितः, सदा गच्छन्तः, उज्ज्वलानि रश्मीन् न्यधत्त। यत्र देवाः मनसा सञ्चरन्ति, किन्तु वयं तस्य अधमं न जानिम; मित्रः, अर्यमन्, सविता, वरुणश्च, अत्र अस्मभ्यं निर्दोषाय वदन्तु। हे मित्राणि, वयं प्रार्थनां शक्रस्य कृते अन्वेष्याम; वज्रधरस्य, वीर्यशालिनः, स्तुतिं कुर्मः। तव वीर्येण, हे वृत्रहन्, त्वं प्रसिद्धः; वृत्रवधेन, दानैः च, त्वं पूजकान् अतिक्रामसि। हलमिव, त्वं पृथिव्याम् अनिशं संचरन् न श्रमसि; महान्तः वाताः अस्माकं कृते भूमौ वातु; मित्रावरुणाग्नी च युक्ताः, वनं न दहन्तु। प्रशंस्यं, गूढं, जनानां राजानं, भीमं, महाहन्तारं स्तौमः; स्तुतः, हे रुद्र, भक्ताय सौम्यः भव; तव सेना अन्यान् नः न हन्तु। यजमानाः सरस्वतीम् आह्वयन्ति; यज्ञे, प्रयत्नेषु, सरस्वतीम् आह्वयन्ति; सुकृतः सरस्वतीम् आह्वयन्ति; सा सरस्वती यजमानाय इच्छितं वरं ददातु। एवं दीर्घेऽस्मिन् संवादे, ऋतस्य, यज्ञस्य, धर्मस्य च महत्त्वं, दैवी च सौहृदभावना, जीवनस्य रहस्यानि, देवमानवयोः सम्बन्धः, पितृभक्तिः, अग्निपूजा, मित्रावरुणयोः महिमा, सर्वे च देवाः यथाक्रमं पूज्यन्ते, स्तूयन्ते, च।