शतशल्यकं कृत्रिमं कंटकं अपसार्य, केशात् मलं, शिरसः अपवित्रं दूरं कृतम्। तस्याः सर्वाङ्गात् व्याधिं अपाकर्षामः—सा न भूमिं, न देवाँ, न द्यां, न अन्तरिक्षं, न आपः, न यमं, न पितृभ्यः प्राप्नुयात्; हे अग्ने, एषो मलः सर्वतो न गच्छेत्। पृथिव्याः सारेण, ओषधीनां सारेण, संतत्या धन्येन च तव संयोगं कुर्वामि; एवं संयुक्ता बलस्थिरा भव। अहं गीतिः, त्वं गानम्; अहं साम, त्वं ऋक्; अहं द्यौः, त्वं पृथिवी; एवं अत्र संनिहितौ सन्तौ संततिं जनयाम। नौकाः संततिं वहन्तु, उदाराः पुत्रान् जनयन्तु; सौम्यं सहवासं कृत्वा महाबलाय जीवताम्। पितरः, ये वधूं दृष्टवन्तः, आगच्छन्ति तां वहन्तु; ते वधूं, पत्नीं, संततिपूर्णं शरणं ददतु। ये पूर्वे, मेख्याः संयुक्ताः, अत्रैव तस्यै संततिं धनं च दत्त्वा, ते तां गतपथेन वहन्तु; सा उज्ज्वला, शुभसंततिः, तान् अतीत्य गच्छतु। उत्तिष्ठ, उत्तिष्ठ सुव्यक्तम्; दीर्घायुषः शतशरदं जागरूकः भव; गृहम् गच्छ गृहपत्नी भूत्वा; सविता तव दीर्घायुः ददातु। एवं, एकः वृात्यः जातः, स प्रजापतिम् उपगच्छत्। प्रजापतिः आत्मनि सुवर्णं दृष्ट्वा तद् उत्पादयत्। तत् एकं अभवत्, चिन्हं अभवत्, महत् अभवत्, ज्येष्ठं अभवत्, ब्रह्म अभवत्, तपः अभवत्, सत्यम् अभवत्; तेन सः जातः। सः वर्धितः, महत् अभवत्, महादेवः अभवत्। सः देवेषु अधिपः पर्यगच्छत्, अधिपतिः अभवत्। सः एकः वृात्यः अभवत्, धनुः आदत्त—स इन्द्रस्य धनुः। तस्य उदरं कृष्णम्, पृष्ठं रक्तम्। कृष्णेन अप्रियं, प्रतिद्वन्द्विनं आच्छादयति; रक्तेन शत्रुं हन्ति—इति ब्रह्मविदः वदन्ति। सः पूर्वदिशं प्रति उदतिष्ठत्, गच्छत्; बृहद्, रथन्तर, आदित्याः, सर्वे देवाः तं अनुव्रजन्। यः वृात्यं ज्ञानवता एवम् उद्घोषयति, सः बृहद्, रथन्तर, आदित्याः, सर्वे देवाः, तेषु दत्तः। एवं विज्ञाय तेषां प्रियं स्थानं प्राप्नोति। तस्य पूर्वदिशि श्रद्धा, वेश्या, मित्रः, सूतः, विद्या, वस्त्रं, दिवा, पगः, रात्रिः, केशः, द्वौ हरितौ, द्वौ चक्रे, मलः, रत्नम्; अतीतं, अनागतं द्वौ धावकौ; मनः पन्थाः; मातरिश्वन्, पवमानौ पन्थानौ; वायुः सारथिः; रज्जवः अंकुशः; कीर्ति, यशः अग्रगामिनौ—यः एवं वेद, तं कीर्ति यशः सह गच्छतः। सः दक्षिणदिशं प्रति उदतिष्ठत्, गच्छत्; यज्ञः, यजमानः, वामदेवः, यज्ञकर्म, यजमानः, पशवः तं अनुव्रजन्। यः वृात्यं ज्ञानवता उद्घोषयति, तेषु दत्तः। एवं विज्ञाय तेषां प्रियं स्थानं प्राप्नोति। तस्य दक्षिणदिशि उषा, वेश्या, मन्त्रः, सूतः, विद्या, वस्त्रं, दिवा, पगः, रात्रिः, केशः, द्वौ हरितौ, द्वौ चक्रे, मलः, रत्नम्; अमावास्या, पौर्णमासी द्वौ धावकौ; मनः पन्थाः; मातरिश्वन्, पवमानौ पन्थानौ; वायुः सारथिः; रज्जवः अंकुशः; कीर्ति, यशः अग्रगामिनौ—यः एवं वेद, तं कीर्ति यशः सह गच्छतः। सः पश्चिमदिशं प्रति उदतिष्ठत्, गच्छत्; वैरूपः, वैराजः, आपः, वरुणः राजा तं अनुव्रजन्। यः वृात्यं ज्ञानवता उद्घोषयति, तेषु दत्तः। एवं विज्ञाय तेषां प्रियं स्थानं प्राप्नोति। तस्य पश्चिमदिशि वेश्या, हास्यं, मागधः, विद्या, वस्त्रं, दिवा, मुकुटः, रात्रिः, केशः, द्वौ हरितौ, गमनम्, मलः, रत्नम्। दिवा, रात्रिः धावकौ; मनः पन्थाः; मातरिश्वन्, पवमानौ पन्थानौ; वायुः सारथिः; रज्जवः अंकुशः; कीर्ति, यशः अग्रगामिनौ—यः एवं वेद, तं कीर्ति यशः सह गच्छतः। सः उत्तरदिशं प्रति उदतिष्ठत्, गच्छत्; श्यैतः, नौधासः, सप्तर्षयः, सोमः राजा तं अनुव्रजन्। यः वृात्यं ज्ञानवता उद्घोषयति, तेषु दत्तः। एवं विज्ञाय तेषां प्रियं स्थानं प्राप्नोति। तस्य उत्तरदिशि विद्युत् वेश्या, गर्जनं मागधः, विद्या, वस्त्रं, दिवा, मुकुटः, रात्रिः, केशः, द्वौ हरितौ, गमनम्, मलः, रत्नम्। श्रुतिः, यशः धावकौ; मनः पन्थाः; मातरिश्वन्, पवमानौ पन्थानौ; वायुः सारथिः; रज्जवः अंकुशः; कीर्ति, यशः अग्रगामिनौ—यः एवं वेद, तं कीर्ति यशः सह गच्छतः। सः एकवर्षं उत्तिष्ठन् स्थितः; देवाः तं ऊचुः—“वृात्य, किम् उत्तिष्ठसि?” सः प्रत्यवदत्—“मम आसनं आनीयताम्।” वृात्याय आसनं आनीतम्। तस्य ग्रीष्म, वसन्तौ द्वौ पादौ; शरद्, वर्षा द्वौ पादौ। बृहद्, रथन्तरः पुरतः स्थापितौ; यज्ञायज्नियः, वामदेवः पार्श्वयोः स्थापितौ। ऋग्वेदस्य मन्त्राः अग्रसूत्राणि; यजुः सूत्राणि तिर्यक्सूत्राणि। वेदः आच्छादनम्; ब्रह्म आसनम्। साम आसनम्; उद्गीथः आधारः। वृात्यः तद् आसनम् आरोहत्। तस्य दिव्या अभूः धावकाः; संकल्पाः, कामाः, सर्वे प्राणी attendants अभवन्। यः एवं वेद, सर्वे प्राणी तस्य attendants भवन्ति। सः स्थिरां दिशं प्रति गच्छत्; पृथिवी, अग्निः, ओषधयः, वृक्षाः, वनवृक्षाः, तृणानि तं अनुव्रजन्। यः एवं वेद, तेषां प्रियं स्थानं भवति। सः ऊर्ध्वां दिशं प्रति गच्छत्; सत्यम्, ऋतं, सूर्यः, चन्द्रः, तारा तं अनुव्रजन्। यः एवं वेद, तेषां प्रियं स्थानं भवति। सः परमां दिशं प्रति गच्छत्; ऋक्, साम, यजुः, ब्रह्म तं अनुव्रजन्। यः एवं वेद, तेषां प्रियं स्थानं भवति। सः, महत्त्वं भूत्वा, वृक्षः अभवत्, भूमेः अन्तं गत्वा समुद्रः अभवत्। प्रजापतिः, परमेष्ठी, पिता, पितामहः, आपः, श्रद्धा, वर्षा भूत्वा तं परितः परिक्रान्ताः। यः एवं वेद, आपः, श्रद्धा, वर्षा तं गच्छन्ति। श्रद्धा, यज्ञः, लोकः, अन्नम्, अन्नादः, तं परितः परिक्रान्ताः। सः अधिपत्यं कृतवान्; तस्मात् क्षत्रियः उत्पन्नः। सः जनात्, बन्धुभ्यः, अन्नात्, अन्नेभ्यः अतिरिच्य स्थितः। यः एवं वेद, तेषां प्रियं स्थानं भवति। सः जनान् मध्ये विचरन् अभवत्। एवं, मन्त्रस्य अनुक्रमेण, वृात्यस्य महिमा, तस्य दिशानां गमनं, तस्य आसनस्य निर्माणं, तस्य प्रियत्वं सर्वेषु भूतेषु, तस्य वृक्षत्वं, समुद्रत्वं, तस्य श्रद्धा-यज्ञ-लोक-अन्नादित्वं, तस्य क्षत्रियत्वं, तस्य जनानाम् मध्ये विचरणं, सर्वं श्रद्धया, यशसा, कीर्त्या च अन्वितम् अभवत्।