बृहस्पतिना निर्मिता सा सत्त्वमयी शक्तिः सर्वैः देवैः पोषिता या गौषु प्रविष्टा, तस्यैव सारभूतेन वयं एतां स्त्रियं सम्यक् संकल्पयामः। यदि गृहस्य अन्तः दीर्घकेशाः जनाः विकलाः सन्तः अश्रुपातेन किंचित् पापं कुर्वन्ति, तस्मात् पापात् त्वां अग्निः सविता च विमुञ्चतां। यदि तव दुहिताऽपि विकीर्णकेशा गृह्ये अश्रूणि मुञ्चन्ती दुःखं जनयेत्, तस्मात् पापात् अग्निः सविता च त्वां विमुञ्चतां। यदि भगिन्यः युवतयः वा गृह्ये विकलाः अश्रुपातेन पापं कुर्वन्ति, तस्मात् पापात् अग्निः सविता च विमुञ्चेताम्। यत् ते दुष्कृतं किञ्चिद् दुरात्मभिः सन्ततौ, पशुषु, गृह्ये वा कृतं, तस्मात् पापात् अग्निः सविता च त्वां विमुञ्चेताम्। एषा या स्त्री पितृगृहात् प्रस्थितुम् इच्छति, सा एवमाह—"शतं शरदः जीवतु मे पतिः, दीर्घायुष्मान् भूयात्।" हे इन्द्र! अत्र दम्पत्योः मध्ये यथा चक्रवाकयोः कलहं विदारय, तौ सन्तानसम्पन्नौ सर्वं जीवनं सुखम् अनुभूतां। यत् किञ्चित् दोषं, मलिनत्वं, शय्यायाम् उपवेशने वा, विवाहे स्नाने वा कृतं, तत् सर्वं वयं परित्यजामः। विवाहे वा हरणे वा यत् पापं, यद् दोषं जातं, तत् सम्भलस्य चर्मणि शुद्ध्वा पापं निवारयामः। सम्भलचर्मणि दोषं निष्कास्य, पापं विशोध्य, वयं यज्ञयोग्याः शुद्धाः जाताः; दीर्घायुषः प्राप्याय प्रयाम। शतशल्यं कृत्रिमं कंटकं विसृज, केशेभ्यः मलिनत्वं अपाकुरु, शिरसः दोषं अपाकुरु। अस्याः स्त्रियाः सर्वाङ्गेभ्यः रोगं निष्क्रमयामः; स न भूमिम्, न देवान्, न द्यां, न अन्तरिक्षं, न आपः, न यमं, न पितॄन्, न प्राप्नुयात्; हे अग्ने, एष दोषः न गच्छतु। त्वां पृथिव्याः सारेण बध्नामि, ओषधीनां सारेण बध्नामि, सन्ततौ धन्ये च बध्नामि; एवं संयुक्तौ दृढं तिष्ठतम्। अहं साम्नः, त्वं ऋचः; अहं साम, त्वं ऋचः; अहं द्यौः, त्वं पृथिवी; एवं अत्र संयुक्तौ सन्तानं जनयाव। नौकाः सन्ततिं वहन्तु, दातारः पुत्रान् जनयन्तु; सुमित्रेण सह महाबलाय जीवताम्। ये पितरः कन्यां दृष्ट्वा आगताः, ते तां वहन्ति; ते अस्यै पत्न्यै पुत्रवत्सलां शरणं ददतु। ये पूर्वे उपयामबन्धनं कृत्वा, अस्यै सन्ततिं धनं च दत्त्वा, तां पितृपथेन नयन्तु; सा तेजस्विनी सन्तानवती तान् अतिक्रामतु। उत्तिष्ठ, उत्तिष्ठ सुव्रते! शतं शरदः जीवित्वाय उत्तिष्ठ; गृहम् अधिपत्नी भूत्वा गच्छ; सविता त्वां दीर्घायुषीं करोतु। एवं विवाहसंस्कारः समाप्यते। अथ, व्रात्यस्य अद्भुतकथा प्रवर्तते— कश्चिद् व्रात्यः जातमात्रः आसीत्; सः प्रजापतिम् उपागच्छत्। प्रजापतिः स्वात्मनि सुवर्णं दृष्ट्वा, तत् सृष्टवान्। तत् एकं जातम्; तत् चिह्नं अभवत्; तत् महद् अभवत्; तत् ज्येष्ठम् अभवत्; तत् ब्रह्म अभवत्; तत् तपः अभवत्; तत् सत्यम् अभवत्; तेन सः जातः। सः वृद्धिं गतः, महत्त्वं प्राप, स महान् देवः अभवत्। सः देवेषु स्वामी अभवत्, अधिपः अभवत्। स एक एव व्रात्यः जातः, धनुः आदत्त; सा धनुः इन्द्रस्यैव। तस्य उदरं कृष्णं, पृष्ठं रक्तम्। सः कृष्णेन अप्रियम्, शत्रुं चावृत्य, रक्तेन रिपुं तुदति—एवं ब्रह्मविदः वदन्ति। सः पूर्वदिक् प्रतिपद्य उदतिष्ठत्; बृहद्, रथन्तर, आदित्या, सर्वे देवाः तं अन्वयन्। यो विद्वान् एवं व्रात्यं ब्रूयात्, सः बृहद्, रथन्तर, आदित्येभ्यः, सर्वेभ्यः च देवेभ्यः दत्तः भवति; तेषां प्रियं धाम प्राप्नोति। तस्यां पूर्वदिशि श्रद्धा गणिका, मित्रः सूतः, विद्या वसनम्, दिवस् पग्रम्, रात्रिः केशः, हरिते चक्रे, मलं रत्नम्; अतीतम् अनागतं धावकौ, मनः पन्थाः; मातरिश्वन्, पवमानौ मार्गदर्शकौ, वायुः सारथि, रश्मयः अंकुशः; कीर्तिः यशश्च अग्रे; एवं विदुषः कीर्तिः यशश्च अनुगच्छतः। दक्षिणाम् दिशं प्रतिपद्य स उत्थाय यज्ञः, यजमानः, वामदेवः, यज्ञक्रियाः, पशवः च तं अन्वयन्। एवं व्रात्यं यो विद्वान् ब्रूयात्, सः तेषां यज्ञादीनां प्रियं धाम प्राप्नोति। तस्यां दिशि उषाः गणिका, मन्त्रः सूतः, विद्या वसनम्, दिवस् पग्रम्, रात्रिः केशः, हरिते चक्रे, मलं रत्नम्; अमावास्या पौर्णमासी च धावकौ, मनः पन्थाः; मातरिश्वन् पवमानौ मार्गदर्शकौ, वायुः सारथि, रश्मयः अंकुशः; कीर्तिः यशश्च अग्रे; एवं विदुषः कीर्तिः यशश्च अनुगच्छतः। पश्चिमां दिशं प्रतिपद्य स उत्थाय वैरूपः, वैराजः, आपः, वरुणः च तं अन्वयन्। एवं विद्वान् व्रात्यं यः ब्रूयात्, सः तेषां प्रियं धाम प्राप्नोति। तस्यां दिशि गणिका, हास्यं, मागधः, विद्या, वसनम्, दिवस् मुकुटम्, रात्रिः केशः, हरिते चक्रे, गमनं, मलं, रत्नम्; दिवस् रात्र्यौ धावकौ, मनः पन्थाः; मातरिश्वन् पवमानौ मार्गदर्शकौ, वायुः सारथि, रश्मयः अंकुशः; कीर्तिः यशश्च अग्रे; एवं विदुषः कीर्तिः यशश्च अनुगच्छतः। उत्तराम् दिशं प्रतिपद्य स उत्थाय श्यैतः, नौधासः, सप्तर्षयः, सोमराजः च तं अन्वयन्। एवं विद्वान् व्रात्यं यः ब्रूयात्, सः तेषां प्रियं धाम प्राप्नोति। तस्यां दिशि विद्युत् गणिका, गर्जनं मागधः, विद्या, वसनम्, दिवस् मुकुटम्, रात्रिः केशः, हरिते चक्रे, गमनं, मलं, रत्नम्; श्रुतं यशः च धावकौ, मनः पन्थाः; मातरिश्वन् पवमानौ मार्गदर्शकौ, वायुः सारथि, रश्मयः अंकुशः; कीर्तिः यशश्च अग्रे; एवं विदुषः कीर्तिः यशश्च अनुगच्छतः। स व्रात्यः संवत्सरमेकं सम्यक् उत्तिष्ठन् स्थितवान्। तं देवा ऊचुः—"व्रात्य, किमर्थम् उत्तिष्ठसि?" सः प्रत्युवाच—"मम आसनं आनयन्तु।" तस्मै व्रात्याय आसनम् आनिन्युः। तस्याः आसनस्य ग्रीष्मवसन्तौ अग्रे, शरद्वर्षे पृष्ठे। बृहद् रथन्तरौ पुरस्तात्, यज्ञायज्ञिय वामदेवौ पार्श्वयोः। ऋग्वेदः अग्रसूत्रम्, यजुः प्राचीसूत्रम्। वेदः आच्छादनम्, ब्रह्म उपधानम्। साम्नः आसनम्, उद्गीथः अधारः। व्रात्यः तद् आसनम् आरोहत्। तस्मिन्नेव देवाः वाहना अभवन्, संकल्पाः, कामाः, सर्वाणि भूतानि परिचारकाः अभवन्। एवं स व्रात्यः महात्मा, सर्वदिक् विजित्य, दिव्यम् आसनम् उपविश्य, देवैः सेव्यमानः, ब्रह्मविद्यया युक्तः, सम्यक् प्रतिष्ठितः अभवत्।