एकदा गोः महत्त्वं ब्राह्मणैः पृष्टं जाता। या गौः पुरुषं अपुत्रं अल्पपशुं च करोति, तस्य ब्राह्मणैः पृष्टा साप्रियं न भवति। ब्राह्मणाः कामार्थं अग्नये सोमाय मित्राय वरुणाय च याचन्ति; तेषु यः ददाति, स एव समृद्धिं लभते। यावत् पशुपतिः स्वयं मन्त्रं न शृणोति, तावत् स गोषु विचरति; श्रुत्वा तु स गृहं न वसेदिति। यः श्रुत्वा मन्त्रं गोषु विचरति, तस्य आयुः समृद्धिं च देवाः प्रार्थिता हरन्ति। गौः विविधं विचरन्ती देवेषु निधिः स्थापिता; यदा पशुपतिः हन्तुं इच्छति, तदा सा स्वरूपाणि प्रकाशयति। हन्तुं संकल्पयति चेत्, तदा गौः ब्राह्मणैः याचितुं मनः प्रवर्तयति। पशुपतिः मनसा संकल्पं कृत्वा तां देवतां प्राप्नोति; तदा ब्राह्मणाः तस्य शक्तिं याचितुं आगच्छन्ति। पितृयज्ञेन देवयज्ञेन दानेन च क्षत्रियः शक्तिं प्राप्नोति; परंतु मातुः निन्दां न प्राप्नोति। गौः क्षत्रियस्य माता, सा पूर्वं जाता; तस्याः ब्राह्मणैः यद् दत्तं, तद् न निगृह्णीयात्। यथा घृतं गृहित्वा अग्नये स्रुचि आहुतं ददाति, तथा अग्नयः गौः ब्राह्मणाय ददति। यथा पिष्टकम्, गौः लोके उत्तमा दुह्या स्थिताः; सा सर्वान् कामान् ददाति। यमस्य क्षेत्रे अपि सर्वान् कामान् गौः ददाति; यः पृष्ट्वा न ददाति, तस्य नरकं निश्चितं। ताडिता गौः स्वपतेः क्रुद्धा विचरति; मन्यते—यः मां ताडयति, स मृत्युजालैः बध्येत। यः गौः ताडयित्वा हन्ति वा पचति वा, तस्मात् बृहस्पतिः पुत्रपौत्रान् याचेत्। गौः गोषु विचरन्ती महद् तापं धारयति; तस्माद् गोपतेः गौः विषं दुह्यन्ति। ब्राह्मणाय यद् दत्तं, तद् पशुषु प्रियं भवति; गौः देवेषु यद् दत्तं, तद् तस्याः प्रियं। गाः देवैः यज्ञात् उत्पन्नाः, नारदः तासां मध्यात् भीषणं अनुलेपनं कृतवान्। देवाः तां चिन्तयन्ति—‘भोक्ता वा न भोक्ता वा?’ नारदः उक्तवान्—‘गवां मध्ये सा उत्तमा भोक्ता।’ ‘कियन्त्यः गाः, हे नारद, मानवेषु जाताः जानासि?’ इत्यादि पृष्टम्; ‘कस्यां अभ्राह्मणः न भुञ्जीत?’ अनुलेपनगौः, सारथिगौः—अभ्राह्मणः तयोः न भुञ्जीत, यदि समृद्धिं इच्छेत्। नारदाय नमः, गोयज्ञस्य ज्ञाय; यां दत्वा विनश्येत्, सा भीषणा का? अनुलेपनगौः, सारथिगौः—अभ्राह्मणः तयोः न भुञ्जीत, यदि समृद्धिं इच्छेत्। त्रिविधाः गाः—अनुलेपनगौः, सारथिगौः, साधारणगौः; एताः ब्राह्मणाय दद्यात्, तदा प्रजापतेः यज्ञात् न वर्ज्यः। ब्राह्मणाः याचन्ति चेत्, ‘इयं तव आहुतिर्भवतु’; यदीं भीषणां गृहे गौः अस्ति, तां दद्यात्। देवाः समृद्धिगौः परिवृत्य, न ददुः, स्तुताः अपि; मन्त्रैः तां विदारयन्ति, तेन स पराजितः। विदारयिता तु समृद्धिगौः न प्राप्नोति, इन्द्रं याचित्वा अपि; तस्मात् देवाः तं कर्मतः वर्जयन्ति, अहं च उत्तरात्। ये समृद्धिगौः दाने कृते स्तुत्या वदन्ति, तेषां इन्द्रस्य कोपः जालवत् मूढान् वर्जयति। ये वदन्ति—‘गोपतेः गौः न दद्यात्, तं ताडयेत्’—रुद्रस्य शस्त्राणि तान् अज्ञानात् परिवृत्य वर्जयन्ति। यः समृद्धिगौः पक्त्वा वा अपक्त्वा वा स्वयं भुञ्जीत्, स विकृतयाज्ञः देवाः, ऋत्विजः, यजमानान् च स्वलोकात् निष्कासयति। गौः श्रमेण तपसा च सृष्टा, ब्रह्मणैः स्थापिताः, ज्ञानस्थिरा। सा सत्यम् आवृत्य, तेजसा संवृता, कीर्त्या आवेष्टिता। स्वराज्येन धृता, श्रद्धया परिवृता, दीक्षया रक्षिता, यज्ञे स्थिताः, लोकस्य आधारः। ब्रह्मा तस्याः पन्थाः, ब्राह्मणः तस्याः स्वामी। यः ब्राह्मणात् ब्रह्मगौः गृह्णाति, स क्षत्रियं जयति। तस्मात् सत्यम्, बलम्, धर्मः, श्रीः च वियन्ति। तेजः, दीप्तिः, वीर्यं, बलम्, वाक्, इन्द्रियाणि, समृद्धिः, धर्मः; ब्रह्म, स्वाराज्यं, राज्यं, जनः, प्रभा, कीर्तिः, शोभा, धनम्; आयुः, रूपम्, नाम, यशः, श्वासः, निष्वासः, दृष्टिः, श्रुतिः; दुग्धम्, स्वादुः, अन्नम्, भक्ष्यं, सत्यम्, तत्त्वम्, कर्म, दानम्, पुत्राः, पशवः—एते सर्वे तस्मात् वियन्ति, यः ब्राह्मणात् ब्रह्मगौः गृह्णाति, क्षत्रियं जयन्।