भूम्याः पदस्य आधारात् विक्लिन्दु इति नाम प्राप्यते। ये तां मुखेन घ्राणयन्ति, ते नामरहिताः विनश्यन्ति। यः तस्याः कर्णौ छिनत्ति, स देवेषु विच्छिन्नः भवति। स चिन्तयति—‘चिह्नं कुर्याम्’—परन्तु कनिष्ठः स्वं भागं गृह्णाति। यदा कश्चित् तस्याः कनीयसः सुखाय छिनत्ति, तदा वत्साः म्रियन्ते, शृगालः अपि तेषां अपत्यानि हन्ति। यदा उलूकः रक्षकस्य केशं खादति, तदा बालकाः म्रियन्ते, रोगः अपि नामरहितान् ग्रहीति। यदा दासी तस्याः विष्ठां स्वादयति, तदा विकृतं जन्यते; तस्मात् पापं वर्जयेत्। गौः देवैः ब्राह्मणैः सह जाताऽस्ति; तस्मात् ब्राह्मणेभ्यः दातव्या इति शास्त्रं, ‘सैव आत्मनः रक्षिका’ इति वदन्ति। यः तां वनात् आनयति, तस्य देवैः गौः निर्मिता। सा ब्रह्मणा प्राप्तव्या इति वदन्ति; यः तां प्रियं करोति। यः देवगौः ऋषिभ्यः याचमानः न ददाति, स देवैः ब्राह्मणानां च अनुग्रहात् विच्छिन्नः भवति। यः तां स्वं कृत्वा अन्यां इच्छति, स अप्राप्तायाः जनस्य हिंसां करोति, याचमानाय न ददाति। यथा निधिः ब्राह्मणेभ्यः स्थाप्यते, तथा गौः; तां यत्र सा जायते, तत्र ब्राह्मणाः अन्विष्यन्ति। ब्राह्मणाः स्वं अन्विष्यन्ति, यदा तां समीपं गच्छन्ति; अन्यः तान् जयेत् इति तस्याः निग्रहः। सा त्रिवर्षं अदृष्टा विचरतु, अनिर्दिष्टं रोगं धारयन्ती; हे नारद, ब्राह्मणाः तां गवां जानन्तु, तदा सा आगच्छति। यः तां गौः देवेषु निधिरूपेण उद्घोषयति, भवः शर्वः च तं समन्तात् घूर्णयन्ति। यः तस्याः स्तनं वा दुग्धानि वा न जानाति, तथापि दुग्धं इच्छति, स यदि शक्नोति, उभाभ्यां गवां दुग्धं पिबति। स तां दूरात् स्थित्वा याचमानाय न ददाति; तस्य इच्छाः न सिध्यन्ति, यद्यपि प्रतिगृह्य दातुम् इच्छति। देवाः गवां याचना कृतवन्तः, ब्राह्मणं तस्याः मुखं कृत्वा; सर्वेभ्यः स ‘हेडा’ शब्दं ददाति, मानवः तु न ददाति। स ‘हेडा’ शब्दं पशुभ्यः ददाति, गौः ब्राह्मणेभ्यः दत्तव्या; यः मर्त्यः देवेषु स्थापितं भागं गृह्णाति, स प्रियः न भवति। यदि अन्ये ब्राह्मणाः गोपतेः शतं गवां याचन्ते, तदा देवाः तस्यै उक्तवन्तः—‘गौः विदुषां’ इति। यः विदुषे न ददाति, अन्येषु गौः ददाति, तस्मिन पृथिवी देवताभिः सह क्लेशं स्थापयति। देवाः तां याचितवन्तः, यत्र सा प्रथमं जाता; नारदः तां ज्ञातवान्, देवैः सह तां उद्भावितवान्। गौः पुरुषं अपुत्रं अल्पपशुं च करोति; यदा ब्राह्मणाः याचन्ति, तदा सा तस्य प्रियं न भवति। कामाय, अग्नये सोमाय मित्राय वरुणाय च ब्राह्मणाः याचन्ति; तेषु यः ददाति, स संपद्यते। यावत् गोपः स्वयम् मन्त्रं न शृणोति, तावत् स गवां मध्ये विचरतु; श्रुत्वा, गृहं न वसेत्। यः श्रुत्वा गवां मध्ये विचरति, देवाः आहूता तस्य आयुः संपदः च हरन्ति। गौः विविधं विचरन्ती, देवेषु निधिरूपा; यदा गोपः हन्तुम् इच्छति, तदा सा स्वं रूपं प्रकटयतु। यदा गोपः हन्तुम् इच्छति, तदा सा ब्राह्मणात् याचना चिन्तयति। स मनसा संकल्पं करोति, तेन तां देवीं प्राप्नोति; तदा ब्राह्मणाः तस्याः शक्तिम् याचितुम् आगच्छन्ति। पितृयज्ञेन, देवयज्ञेन, दानैः च क्षत्रियः शक्तिम् प्राप्नोति; परन्तु मातुः निन्दां न प्राप्नोति। गौः क्षत्रियस्य माता, तस्मात् सा प्रथमं जाता; तस्याः ब्राह्मणेभ्यः दत्तं न निवारणीयम् इति वदन्ति। यथा घृतं गृहित्वा अग्नये स्रुचि ददाति, तथा अग्नयः गौः ब्राह्मणेभ्यः दत्त्वा गृह्णन्ति। यथा पिष्टकं यज्ञे दत्तं, तथा गौः अस्मिन लोके उत्तमा दुग्धदायिनी; सा सर्वान् कामान् ददाति, यच्छति। यमक्षेत्रे अपि सर्वान् कामान् गौः ददाति, यच्छति; तदा वदन्ति, यः याचमानाय न ददाति, तस्य नरकस्थानं निश्चितम्। तिरस्कृत्य, गौः तस्य स्वामिनः कृते क्रुद्धा विचरति; चिन्तयन्ती—‘यः तां तिरस्कृत्य निष्कासयति, स मृत्युपाशैः बध्नीयात्’। यः तिरस्कृत्य, हन्ति वा पक्वं करोति, बृहस्पतिः तस्य पुत्रपौत्रान् याचेत्। महद् तस्याः तापः, गवां मध्ये विचरन्ती सा गौः एव; तस्मात् गोपस्य, गवां मध्ये, विषं दुग्धं गृह्णन्ति। ब्राह्मणेभ्यः दत्तं पशुषु प्रियं भवति; गवां तु प्रियं, यत् देवेषु होमाय दत्तम्। याः गौः देवैः यज्ञात् उत्पन्नाः, नारदः तासां तैलं घोरं कृतवान्। देवाः तां विचारयन्ति—‘साऽस्माकं भोग्या वा अभोग्या वा?’ नारदः उक्तवान्—‘सर्वासु गवां सा उत्तमा भोग्या’। ‘कति गाः, हे नारद, मानवेषु जाताः त्वं जानासि? त्वां पृच्छामि, येषां अनब्राह्मणः न खादेत्?’ तैलगौः च सारथिगौः च, हे बृहस्पते, अनब्राह्मणः न खादेत्, यः संपदं इच्छति। इति, एषा गवां कथा मन्त्रेषु निरूपिता, यत्र गौः देवाध्यायिनी, ब्राह्मणप्रियायिनी, धर्मरक्षिका च अस्ति।