भगवत्संविधानस्य दिव्यकथायाम्— यत्र प्राचीनाः ऋषयः परमेश्वरस्य, भवस्य, रुद्रस्य च महिमानं श्रद्धया स्तुवन्ति, तत्र अहं कथां प्रवर्तयामि। ते भगवन्तं, प्रजापतिं, भवं च, सर्वभूताधिपतिं, विविधैः अङ्गैः, मुखेन, नेत्राभ्याम्, त्वचा, रूपेण, दृष्ट्या, पश्चिमदिशायाम् च, विनम्रतया प्रणमन्ति। तस्य अङ्गेषु, उदरे, जिह्वायाम्, दन्तेषु, गन्धे च, प्रणामः समर्प्यते। रुद्रस्य नीलकण्ठस्य, सहस्राक्षस्य, शीघ्रस्य, अर्धहन्तारस्य आयुधेन सह वयं स्पर्धां न कुर्याम। भवः सर्वतः जलवद् अग्निवद् वृतः स्यान्, अस्मान् रक्षतु, नो हिंसतु; तस्मै श्रद्धां समर्पयाम। चतुर्वारं, अष्टवारं, दशवारं भवाय, प्रजापतये प्रणमामः। तस्य पञ्च भूतानि—गावः, अश्वाः, मनुष्याः, अजाः—विभक्तानि सन्ति। तस्य चतुर्दिशाः, दिवम्, पृथिवीम्, तस्य उग्रं अन्तरिक्षं, यत् किंचिद् पृथिव्याम् श्वसति, सर्वं तस्यैव। पृथिवी तस्य विस्तीर्णं पात्रम्, यत्र सर्वलोकाः स्थिताः। प्रजापतेः कृपां याचामः, तस्मै नमः। दूरतः गर्जन्तः, तीव्रशब्दवन्तः, दूरगामिनः, क्रूरकेशवन्तः दूरं गच्छन्तु। तव हरितधनुः, सुवर्णमयः, सहस्रनिहन्ता, शतघातिन्, शिखी अस्ति। रुद्रस्य बाणः दिव्यः अस्त्रं, तस्मै, यत्र लक्ष्यं, तत्र प्रणमामः। यः रुद्रं हिंसयितुम् इच्छति, यः तं पीडयितुम् इच्छति, स पृष्ठतः ताड्येत, यथा व्रणितस्य पथः। भवः रुद्रश्च, संयुक्तौ, एकस्मिन् ज्ञानम्, उग्रौ, बलाय चलन्तौ; ताभ्यां, तयोः अस्त्रलक्ष्ये, प्रणमामः। अग्रे गच्छन्ताय नमः, पृष्ठे गच्छन्ताय नमः। रुद्राय स्थिताय, उपविष्टाय, तस्मै प्रणमामः। सायं, प्रातः, रात्रौ, दिवा च भवाय, शर्वाय च, उभाभ्यां प्रणमामः। सहस्राक्षः, सर्वदृक् रुद्रः पुरतः स्थितः, बहुधा बुद्धिमान्; मम जिह्वा तं न पीडयेत्। कृष्णाश्वः, श्यामः, दुर्दमः, उग्ररथः, केशिनः, पदत्राणः; पुरातनाय, पश्चिमाय च प्रणमामः। दिव्यमस्त्रं नो न ताडयेत्, भवस्य कोपः नो न पततु। दिव्यशाखां अन्यत्र नय। नो न हिंसतु, सौम्यं वदतु, सर्वतः वृतः स्यात्, नो न क्रुध्येत्; वयं तव सह स्पर्धां न कुर्याम। गोषु, मनुष्येषु, अजेषु, मेषेषु च नो न स्पृहा; अन्यत्र क्रूरः स्यात्, प्रियजनानां सन्तानं विहन्यात्। यस्य ज्वरः, कासः, अस्त्रं, अश्वस्य ह्रेषा इव गर्जति—स तं पुरतः निष्कासयति; तस्मै नमः। यो अन्तरिक्षे स्थितः, दृढः, यजमानस्य अयज्ञस्य हविर् नाशयति, देवपानः; तस्मै दशभिः स्तोत्रैः नमः। तव वन्यपशवः, अरण्ये स्थिताः, हंसाः, गरुडाः, पक्षिणः, विहङ्गमाः तव; तव गुह्यशक्तिर्वन्यपते, दिव्याः आपः तव वृद्ध्यर्थं आप्सु प्रवहन्ति। शिशुमाराः, अजगराः, कवचिनः, मीनाः, ये धूलिना तव ताडिताः; तव कस्यापि स्थानं दूरं नास्ति, सर्वत्र उपस्थितः, समग्रां पृथिवीं एकेन दृष्ट्या पश्यसि, पूर्वसागरात् पश्चिमसागरपर्यन्तम्। रुद्र, नो न ज्वरैः, विषेण, दिव्याग्निना च न क्षयय; तव विद्युतं अन्यत्र क्षिप। त्वं दिवि भवः, पृथिव्यां अधिपः, विस्तीर्णं अन्तरिक्षं पूर्णम्; यत्र तव शक्तिर्नियतास्ति, तत्र नमः। भवः, राजन्, यजमानाय कृपां कुरु; त्वं पशूनां अधिपः अभवः। यः श्रद्धालुः 'देवाः सन्ति' इति वदति, तस्य चतुर्पाद् द्विपाद् जीवेषु कृपां कुरु। नो न महतीं, न पुत्रं, नो न गर्भिणीं, न गर्भिणीं भविष्यन्तीं, नो न पितरं, मातरं, न स्वदेहं रुद्र, न हिंसय। रुद्रस्य गर्जन्ति रूपाणि, अप्रकृतस्तोत्रभक्षिणः, विशालमुखाः, श्वानः; तेषां नमः। क्रन्दन्तः, दीर्घकेशवन्तः, अभिवाद्याः, सहभोजिनः, दिव्यसेनाभ्यः नमः; अस्माकं कल्याणं, रक्षां स्यात्। यज्ञपायस्य शीर्षं बृहस्पतिः, मुखं ब्रह्मा। तस्य कर्णे दिवा पृथिवी, नेत्रे सूर्यचन्द्रौ, श्वासो सप्तर्षयः। मुसलम् अस्य नेत्रम्, इच्छाः उपलः। दिति शुद्ध्याः पात्रम्, अदिति तस्य धारिका, वायुः वातः। अश्वाः तस्य धान्यं, गावः तण्डुलः, मक्षिकाः तुषः। कबरवः शिम्बिकर्तारः, बाणः मेघः। अस्य मांसं कृष्णधातुम्, रक्तं रञ्जनम्। ताम्रं, भस्म, हरितवर्णः, पद्मगन्धः। खलः, पात्रम्, मुसलम्, शिलाः, गोस्थानम्। तस्य अन्त्राणि, दन्ताः, गुदम्, सन्धयः। पृथिवी तण्डुलपात्रं, आकाशः आवरणम्। कर्षणानि, पार्श्वे, बालुकाः, सीमाः। सत्यं हस्तप्रक्षालनम्, कूपः सिञ्चनम्। एवं, ऋषयः भगवन्तं, भवं, रुद्रं च, विविधैः स्तोत्रैः, श्रद्धया, विनयेन च, स्तुवन्ति, तस्य कृपां याचन्ति, तस्य सर्वव्यापकत्वं, सर्वशक्तित्वं च प्रकटयन्ति।