एवं एकदा ऋषयः ब्रह्मविदः स्कम्भस्य महात्मानं विचिन्तयन्तः प्रश्नान् अपृच्छन्। कियत् स्कम्भः भूतं भविष्यद् यत् सर्वं प्रविष्टवान्? यदा सः एकं अङ्गं सहस्रधा विततान्, तत्र कियत् स्कम्भः प्रविष्टः? यत्र लोकाः, आवरणानि, आपः, ब्रह्म च ज्ञायन्ते, यत्र सत्-असत् मिलन्ति, तत्र स्कम्भः कः देवः इति पृच्छन्ति। यत्र तपः परमं प्राप्त्वा नियमं धारयति, यत्र सत्यम् श्रद्धा, आपः, ब्रह्म च संनिहितम्, तत्र स्कम्भः कः देवः इति पृच्छन्ति। यस्यां पृथिवी, अन्तरिक्षम्, द्यौः प्रतिष्ठितम्, यत्र अग्निः, चन्द्रः, सूर्यः, वायुः च स्थितः, तत्र स्कम्भः कः देवः इति पृच्छन्ति। यस्य अङ्गे त्रयस्त्रिंशत् देवाः समवेताः, तत्र स्कम्भः कः देवः इति पृच्छन्ति। यत्र आद्याः ऋषयः, ऋचः, साम, यजुः, महती पृथिवी च स्थिताः, यत्र एकः ऋषिः प्रतिष्ठितः, तत्र स्कम्भः कः देवः इति पृच्छन्ति। यत्र अमृतं मृत्युः च पुरुषे प्रतिष्ठितम्, यस्य नाड्यः समुद्रवत् पुरुषे समाहिताः, तत्र स्कम्भः कः देवः इति पृच्छन्ति। यस्मिन् चत्वारः दिशः प्रधानाः नाड्यः सन्ति, यत्र यज्ञः प्रवृत्तः, तत्र स्कम्भः कः देवः इति पृच्छन्ति। ये ब्रह्म पुरुषे जानन्ति, ते परमं देवम् जानन्ति; यः परमं देवम्, यः प्रजापतिं जानाति, ये ब्राह्मणाः ज्येष्ठं जानन्ति, ते स्कम्भं जानन्ति। यस्यान् शिरः वैश्वानरः अभवत्, नेत्रे अंगिरसौ, अङ्गानि यातवः अभवन्, तत्र स्कम्भः कः देवः इति पृच्छन्ति। यस्य मुखं ब्रह्म, जिह्वा मधुरः, बुद्धिः विराज्, तत्र स्कम्भः कः देवः इति पृच्छन्ति। यस्मात् ऋचः, यजुः, साम्नि च उत्पन्नानि, यस्य रोमाणि साम्नि, मुखं अथर्वाङ्गिरसौ, तत्र स्कम्भः कः देवः इति पृच्छन्ति। जनाः अनास्थान् शाखां परमं जानन्ति; अन्ये, अधमाः, तां शाखां सत्यम् मन्यन्ते, पूजयन्ति। यत्र आदित्याः, रुद्राः, वसवः प्रतिष्ठिताः, यत्र अतीतं भविष्यद्, सर्वे लोकाः स्थिताः, तत्र स्कम्भः कः देवः इति पृच्छन्ति। यस्य निधिं त्रयस्त्रिंशत् देवाः रक्षन्ति, कः तं निधिं जानाति यं देवाः रक्षन्ति? यत्र ब्रह्मज्ञः देवाः ज्येष्ठं ब्रह्म पूजयन्ति, यः तान् प्रत्यक्षं जानाति, सः ब्रह्मज्ञः भवति। ये बृहन्तः देवाः असतः उत्पन्नाः, जनाः मन्यन्ते स्कम्भस्य अङ्गं असत्। यत्र स्कम्भः प्रजाः सृजन् प्राचीनं अपाक्रान्तवान्, जनाः मन्यन्ते स्कम्भस्य अङ्गं प्राचीनम्। यस्य अङ्गे त्रयस्त्रिंशत् देवाः शरीरं विभज्य स्थिताः, ये ब्रह्म जानन्ति, ते तान् देवाः जानन्ति। जनाः हिरण्यगर्भं परमं, अनुत्तमं जानन्ति; स्कम्भः आदौ तं हिरण्यं लोके अपिपादयत्। स्कम्भे लोकाः, स्कम्भे तपः, स्कम्भे ऋतः प्रतिष्ठितः; अहं त्वां स्कम्भं प्रत्यक्षं जानामि, तव अन्तः इन्द्रः सर्वं प्रतिष्ठितम्। इन्द्रे लोकाः, इन्द्रे तपः, इन्द्रे ऋतः; अहं त्वां इन्द्रं प्रत्यक्षं जानामि, स्कम्भे सर्वं सुदृढम्। सः पूर्वं नाम नाम्ना आह्वयत्, सूर्याद्, उषसः; यदा अजः प्रथमं अभवत्, सः शब्दस्य साम्राज्यम् प्राप्तवान्, यतः न किञ्चित् परम् अस्ति, न किञ्चित् अभूतम्। यस्य भूमिः, विस्तीर्णं अन्तरिक्षम्, गर्भः च, यः द्यौः शिरः कृतवान्, तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः। यस्य चक्षुः सूर्यः, यस्य चन्द्रः नित्यनूतनः, यः अग्निं मुखं कृतवान्, तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः। यस्य प्राणः वायुः, यस्य श्वासप्रश्वासौ अंगिरसौ, यः दिशः बुद्धिं कृतवान्, तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः। स्कम्भः दिवं पृथिवीं च धृतवान्; स्कम्भः विस्तीर्णं अन्तरिक्षम् धृतवान्; स्कम्भः षट् विस्तीर्णानि प्रदेशानि धृतवान्; स्कम्भः सर्वं प्राणिनां जगत् प्रविष्टवान्। यः श्रमात्, तपसा जातः, यः सर्वेषु लोकेषु समः, यः सोमं एव कृतवान्, तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः। कथं वायुः न स्थिरः? कथं मनः न रमते? किमर्थं आपः सत्यम् इच्छन्त्यः कदापि न स्थिराः? महादेवः जगति मध्ये तपस्याः प्रतिष्ठितः, आपः उपरि; तस्मिन् सर्वे देवाः स्थिता, शाखाः वृक्षस्य मूलम् इव। यस्मै देवाः हस्तैः, पादैः, वाचा, श्रोत्रैः, नेत्रैः नित्यं अर्पयन्ति, तं मितम्, अमितम् स्कम्भं वद, कः देवः सः? यस्मात् तमः विनश्यति, दुष्टैः विनिर्दूषितम्; यस्मिन् सर्वे प्रकाशाः, त्रयः, प्रजापतौ स्थिताः। यः हिरण्यशूकं आपः मध्ये स्थितम् जानाति, सः गूढः प्रजापतिः। केचित् तन्तुं वयन्ति, द्वौ युवान्, षड्रश्मिं वृण्वन्ति; एकः तन्तून् अग्रे योजयति, स्थापयति, अन्यः न तान् अपाकर्षति, न च अन्तं गच्छति। तयोः द्वयोः नृत्यतः, न जानामि कः परः; पुरुषः एतत् स्तौति, पुरुषः एतत् दिवि ऊर्ध्वं धारयति। एते रश्मयः द्यां धारयन्ति, ताः स्वराणि कृतवन्तः, सर्वं वायवे। यः सर्वं भूतं भविष्यद् धारयति, यः एकः दिवः अधिपः, तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः। स्कम्भेन एतद् धृतम्—दिवं पृथिवी स्थिरे; स्कम्भः सर्वं एतत्, यद् जीवति, मीलति, चलति। त्रयः अपत्यानि प्रस्थितानि, अन्ये सूर्यं सर्वतः प्रविष्टवन्तः; विशालः स्थितः, क्षेत्रस्य मितिः, सः हिरण्यशुकान् प्रविष्टवान्। द्वादशारः चक्रः, एकं नाभि, त्रयः केन्द्राणि—कः एतत् वेद? तत्र त्रिशत् षष्टिः खीलाः निष्क्रान्ताः, षष्टिः स्थिराः। एवं ऋषयः, ब्रह्मज्ञाः, देवाः, सर्वे जगत्, सर्वं स्कम्भे प्रतिष्ठितम् इति श्रद्धया, ज्ञानया च अनुभूय, तं ज्येष्ठं ब्रह्मणं, स्कम्भं, नमस्यन्ति।