गृहेषु मध्ये स्थितं, आवृतं, शीघ्रं, जीवमानं, कम्पमानं तद् अस्ति। जीवः मृतानां मध्ये स्वभावेन विचरति; अमृतः मृतैः सह गर्भं विभजति। शशाङ्कः, जलस्य उपरि प्रकाशमानः, युवा अपि, वृद्धवत् जागर्ति। एषा दिव्या विस्मयकारिणी वस्तु पश्य—यस्य महत्त्वेन, कश्चन अद्य मृतः, ह्यः जातः। या तया कृतः, सः तां न जानाति; यः तां अपश्यत्, सः तया व्रणितः भवति। अतः मातुः गर्भे संवृत्य, निरृतिः प्रविष्टा, सन्तानैः परिवृता। अहं गोपालं अपश्यं, निर्बाधं, समीपदूरपथेषु विचरन्तम्। सः ऋजु गच्छति, विक्रान्तः अपि, सर्वदिशः वस्त्रयन्, लोकेषु अन्तः परिवर्तते। द्योः अस्माकं पिता, सृष्टा, नाभिः च; बन्धनम्। पृथिवी माता, तां वर्धयामि। उर्ध्वोदकेषु मध्ये गर्भः; तत्र पितरः पुत्र्यां गर्भं न्यधत्त। अहं पृथिव्याः परं सीमन्तं पृच्छामि; वृषभस्य, अश्वस्य बीजं पृच्छामि। सर्वलोकनाभिं पृच्छामि; वाचः परं स्थानं पृच्छामि। अयं वेदिरेव पृथिव्याः सीमन्; अयं सोमः वृषभस्य, अश्वस्य बीजम्। अयं यज्ञः सर्वलोकनाभिः; अयं ब्रह्म परं वाचः स्थानम्। न जानामि किम् अस्मि, गुह्ये, संयुक्तः, मनसा विचरामि। यदा सत्यस्य प्रथमजातः माम् आगच्छत्, तदा वाचः अंशं प्राप्नुवम्। सः स्वभावेन गृहीतः, अग्रे पृष्ठे च गच्छन्, अमृतः, मृतैः सह गर्भं विभजन्। ये नित्यं पृथक्, नित्यं विविक्ताः, एकं अविदन्, अपरं न अविदन्। सप्त, अर्धगर्भाः, विश्वस्य बीजम्, विष्णोः दिशासु स्थिताः, ऋतेन प्रतिष्ठिताः। तेषां चिन्तया, मनसा, प्रज्ञया सर्वं व्याप्नुवन्ति। ऋचः अक्षरे परमे व्योमनि तिष्ठन्ति, यत्र सर्वे देवाः उपविशतः। यः तद् न वेद, सः किम् ऋचः करिष्यति? ये जानन्ति, ते अत्र समवर्तन्त। छन्दसः प्रमाणं विधाय, जगत् अर्धऋचसा स्थापयामासुः, सर्वं चलन्तम्। त्रिपाद् ब्रह्म बहुरूपम् अभवत्; तेन चतुर्दिशः जीवन्ति। सौम्यः स्यात्, सः बहुशो भाग्यवान्; तदा वयं भाग्यवन्तः स्याम। हे गौः, सर्वदा दात्री, तृणं खाद, शुद्धं जलं पिब। गौः आपः ममाप; सा एकपदा, द्विपदा, चतुष्पदा अभवत्। अष्टपदा, नवपदा च जाता; सहस्राक्षरी छन्दः जगतो मात्रम्; तस्याः प्रवाहाः समुद्रम् अतिक्रामन्ति। कृष्णगमाः, हरितपक्षिणः, आपः धारयन्तः, दिवं प्रति पतन्ति। ते तम् आच्छादयन्, सत्यस्य स्थाने; घृतैः पृथिवीं विव्युः। सा पदा चरति, पादवतां अग्रणी; कः तद् वेद, हे मित्रवरुणौ? गर्भः अपि तस्याः भारं बिभर्ति; सा सत्यम् धारयति, अनृतम् उत्सृजति। विराज् वाक्, विराज् पृथिवी, विराज् अन्तरिक्षम्, विराज् प्रजापतिः। विराज् मृत्युः, सः साध्यानां नेता अभवत्; तस्य भूतं भविष्यद् वशे। मम अपि भूतं भविष्यद् वशे अस्तु। अहं दूरात् धूमम् अपश्यं, सीमां अतिक्रम्य। वीराः चित्रां दुहन्ति; तानि प्रथमानी ऋतानि। त्रीणि लोम्नि, ऋतून् अनुगुणानि, दृश्यन्ते; संवत्सरे एकम् उपशास्ति। अन्यः सर्वं शक्त्या पश्यति; सारथेः रूपं न दृश्यते। वाक् चतुर्धा विभागिता; ताः ब्राह्मणाः, मनीषिणः जानन्ति। तिस्रः गुह्याः, न चलन्ति; चतुर्थीं वाक् मनुष्याः वदन्ति। तम् इन्द्रमित्याहुः, मित्रम्, वरुणम्, अग्निम्; सः एव दिव्यः, सुवर्णपक्षः गरुत्मान्। मनीषिणः एकं बहुधा वदन्ति; तम् अग्निम्, यमम्, मातरिश्वानम् आहुः। यत् भिषजो हस्तेन कल्पितम्, विविधरूपं, वधूः इव विवाहाय, तस्य सारं वयम् अपसारयामः। शिरसा, नासया, कर्णाभ्यां, मायया कृतम्, संगृहीतम्, विविधरूपम्—तस्य सारं अपसारयामः। शूद्रेण कृतम्, राज्ञा कृतम्, स्त्रिया कृतम्, विप्रेण कृतम्—मन्त्रः स्वकत्ररं प्रतिनिवर्तताम्, पतिं यथा भार्या, स्वजनं प्रप्नोतु। एषया औषध्या अहितानां सर्वां मायां अपसारयामि—यत् क्षेत्रे, पशुषु, जनपदे कृतम्। यः पापं अकरोत्, तस्मिन् शापः पततु; यः मिथ्याशपथं अकरोत्, तस्मै प्रतिनिवर्तताम्। वयं प्रतिनिवर्तयामः, यथा मायां कर्तारं हन्यात्। अङ्गिरसः, अस्मान् प्रति स्थिताः, अध्वर्यवः, होतारः स्युः; ते अस्मान् प्रति, ताः मायाः, मन्त्रान्, तेषां कर्तारं नाशयन्तु। यः त्वां, 'गच्छ' इति शत्रुभावेन अवदत्—स त्वम्, हे माये, तस्मै प्रतिनिवर्तस्व; अस्मान् निर्दोषान् मा स्पृश। यः त्वदर्थं पाशान् बद्धवान्, यथा रथकारः रथाय, कौशलात्—तं प्रति गच्छ; तत्र तव गृहं, अज्ञातेषु न। ये त्वां निर्माय, उपयुज्य, मन्त्रविदः, मायाविदः—एषया शुद्धया आपः त्वां स्नापयामः, या मायां प्रतिनिवर्तयति। यदि अहं दारिद्र्यं, स्नातं, वा मृतवत्सं उपागच्छं—मम सर्वं पापं यातु, संपद् मम स्थातु। यद् नाम त्वत्तः गृहीतम्, पितृभ्यः दत्तम्, यज्ञे वा—तस्मात् सर्वपापात्, सर्वसन्देशात्, औषधयः त्वां विमुञ्चन्तु। दैवात् पापात्, पितृनामग्रहणात्, सर्वसन्देशात्, प्रायश्चित्तात्—औषधयः, ब्रह्मणा, ऋग्भिः, ऋषिदुग्धेन त्वां विमुञ्चन्तु। यथा वायुः रजः पृथिव्याः, मेघं दिवः अपसारयति—एवं, हे ब्रह्मन्, मम सर्वं दारिद्र्यं आपोहि। मा रुदन्, बद्धा इव गर्दभ्या; स्वकत्ररं प्रति गच्छ, ब्रह्मणा मुक्त्वा। एषा मायायाः पन्थाः—तेन त्वां नयामः; प्रेषितां प्रतिनिवर्तयामः। तेन गच्छ; यथा वन्ध्या स्त्रीणां बहुविधं, कौशलयुक्तं गच्छति, तथा भेदय। दीप्त्या मार्गे दूरं गच्छ; अन्यत्र वस, अस्मद् वियोज्य। नौका इव, दुर्गाणि अतिक्रम्य गच्छ; मा विलम्ब, परं गच्छ। यथा वातः वृक्षान् उपटति, एवं तान् पतय; अस्माकं मध्ये गवम्, अश्वम्, मानवम् मा स्पृश। स्वकत्ररं प्रति प्रतिनिवर्तस्व, हे माय; तान् अपत्यशून्यान् कुरु। ये त्वदर्थं मन्त्रं कुर्वन्ति, कुशेषु, श्मशाने, क्षेत्रे, जालं वा बद्धवन्तः, गृहे हुतमन्नं त्वां आह्वयन्ति—तेषां पण्डितानां, दोषरहितानां जयः अस्तु। वयं तद् वैरं विविद्म, यत् आनीतम्, बोधितम्, निहितम्—यत् आनीतम्, तत् यथास्थानं प्रतिनिवर्तताम्, अश्व इव; मन्त्रकृत् अस्मान् मा हिंसतु। इति, ऋचः, मन्त्राः, विश्वस्य रहस्यं, मायायाः प्रतिनिवारणं च, दिव्यं संवादं इव प्रवहन्ति।