संस्कृत-नाट्यकथनम्— अथ सन्निहिते यज्ञस्थले, ऋत्विजः श्रद्धया मन्त्रयन्ति। मनसः पत्नीस्य बन्धनानि—यथा दंष्ट्रिका, पत्राणि, आलिङ्गनस्य ग्रन्थिः—एतानि सर्वाणि विमुञ्चन्ति, मुक्तिं प्रयच्छन्ति। यत्र पात्रेषु किमपि अन्तः स्थितम्, यत्र कामार्थं छिद्यते, तानि अपि विमुक्तानि भवन्ति; मनसः पत्नी स्वस्वरूपे विरुद्धा न भूयात्। यज्ञवेदिकायाः, अग्निशालायाः, पत्नीनां आसनस्य, सभायाः—एषा शाला, देवतानां आसनं, दिव्यं स्थानं इति उच्यते। अक्षः, युगम्, सहस्रचक्षुः, उपधारः—यद् बद्धम्, ब्रह्मणा यद् घोषितम्, तद् अपि विमुञ्च्यते। यः शालां गृह्णाति, यः तां मापयति—तयोः, मनसः पत्न्याः, दीर्घायुर्भवतु, सह वृद्धिं प्राप्नुयात्। सः परलोकं न गच्छतु; यद् दृढं बद्धम्, यद् शोभितम्—यस्य सर्वाङ्गानि, सर्वसन्धयः विमुक्तानि भवन्ति। यः शालां मापयति, यः वृक्षान् संयोजयति—सः प्रजापतिः, परमेश्वरः, प्रजायै ताम् अकल्पयत्। तस्मै नमः, दातारं, शालाधिपतिं वन्दामः; अग्नये चलन्ताय, तुभ्यं च, पुरुषाय, नमः। गवां, अश्वानां, यद् शालायां जातम्, तस्मै नमः; प्रजावती शालायां, प्रजायुक्तायां, तव बन्धान् विमुञ्चामः। अग्निसम्पन्नान् पुरुषान्, पशुभिः सह आच्छाद्यसि; प्रजावती शालायां, प्रजायुक्तायां, तव बन्धान् विमुञ्चामः। यद् दिवि पृथिव्यां च प्रसारितम्, तेन शरणं गृह्णामि; यद् व्योमस्य विस्तारः, रजःक्षेत्रम्, तद् शुभानां गर्भं करोमि। तेन शरणं गृह्णामि। पोषवती, क्षीरवती, भूमौ स्थितम्, मितं सीमितं, सर्वं खाद्यं धारयन्ती—शरणे, तव ग्राहके न हिंसाः। तृणेन आच्छादिता, फलानी धारयन्ती, वस्त्रयुक्ता, रात्रिवत्, शरणं जगतः विश्रान्तिस्थानम्। मितं भूमौ स्थितम्, गजः पदचिह्नैः इव। तव यत् बद्धम्, हे इटा, तद् विमुञ्चामि, पूरयामि। मित्रः यद् वरुणेन बद्धम्, प्रातः तद् विमोचयतु। ब्रह्मणा शरणं स्थाप्यते, ऋषिभिः स्थाप्यते मितं च; इन्द्रः अग्निः च शरणं पालयेताम्—अमृतं, सोमस्य आसनम्। नीडे नीडे, पात्रे पात्रम् स्थाप्यते; तत्र मर्त्यः जायते, यतः सर्वसृष्टिः उत्पन्ना। द्विपक्षः, चतुष्पक्षः, षट्पक्षः, मितः, अष्टपक्षः, दशपक्षः—हे शरणे, मनसः पत्नी, अग्निगर्भा इव सन्निहिता। पश्चिमदिशं अभिमुख्य शरणं अभिगच्छामि, अहिंसिता। अग्निः, अन्तरजलानि, सत्यस्य प्रथमद्वाराणि। एतानि जलानि उत्पादयामि, रोगरहितानि, व्याधिनाशकानि; अमृतस्य सह अग्निना गृहं प्रविशामि। नः गुरुभारैः न बध्नीयाः; लघु भवतु। नववधूः इव, हे शरणे, यत्र इच्छामः, तत्र त्वां वहामः। शरणस्य पूर्वदिशायाः महत्त्वाय नमः; स्वाहा देवभ्यः, स्वाहा दिव्येभ्यः। दक्षिणदिशायाः महत्त्वाय नमः; स्वाहा देवभ्यः, स्वाहा दिव्येभ्यः। पश्चिमदिशायाः महत्त्वाय नमः; स्वाहा देवभ्यः, स्वाहा दिव्येभ्यः। उत्तरदिशायाः महत्त्वाय नमः; स्वाहा देवभ्यः, स्वाहा दिव्येभ्यः। स्थिरदिशायाः महत्त्वाय नमः; स्वाहा देवभ्यः, स्वाहा दिव्येभ्यः। ऊर्ध्वदिशायाः महत्त्वाय नमः; स्वाहा देवभ्यः, स्वाहा दिव्येभ्यः। सर्वदिशायाः महत्त्वाय नमः; स्वाहा देवभ्यः, स्वाहा दिव्येभ्यः। अथ सहस्रगुणः, बलवान्, वृषभः, क्षीरयुतः, सर्वरूपाणि स्तन्येषु धारयन्; दातारं शुभं ददाति, यजमानं शिक्षयति, बृहस्पतेः पुत्रः, सूत्रं वव weaving। यः अप्सु अग्रणी, बलवान्, सर्वेषां रूपः अभवत्, दिव्यभूमिवत्—सः पितरं वत्सानां, गोपतिं, अस्मभ्यं सहस्रगुणं संपदं ददातु। बलवान्, प्राचीनः, क्षीरपूर्णः वृषभः, निधेः शरीरं धारयति; अग्निः सर्वजन्मविद्, तं देवमार्गेण इन्द्राय वहतु। सः वत्सपिता, गोपतिः, महाघोषाणां च पिता; वत्सः यन्त्रे आवृतः, पोषदुग्धं ददाति—एष घृतं, निधेः बीजम्। एष देवभ्यः भागं समीपं आनयति, आपां, ओषधीनां, घृतस्य सारम्; शक्रः सोमस्य अन्नम् अचिन्तयत्, महागिरिः तस्य शरीरम् अभवत्। त्वं सोमपूर्णं पात्रं धारयसि; त्वष्टा रूपाणां, पशूनां च निर्माता; ये फलवन्तः, ते तुभ्यं शुभाः; येत्र सन्ति, येत्र सन्ति, तान् अस्मभ्यं ददातु। सः घृतं धारयति, बीजं घृतम्, सहस्रगुणं संपत्तिः; तं यज्ञ इति आहुः; वृषभः, मेदसा आवृतः, इन्द्रस्य रूपम्; देवाः प्रसन्नाः सन्तु, तं दानरूपेण अस्मभ्यं प्रेषयन्तु। तस्य बलम् इन्द्रस्य, बाहू वरुणस्य, स्कन्धौ अश्विनोः, काकुद् मरुताम्; विप्राः, कवयः, धीराः, एष बृहस्पतेः संहतं रूपम् इति वदन्ति। त्वं दिव्यगणानां क्षीरसारैः विस्तारयति; त्वां इन्द्रं, त्वां सरस्वतीम् आहुः; यो वृषभं ब्राह्मणाय यजति, एकेन मुखेन सहस्रं ददाति। बृहस्पतिः, सविता, तुभ्यं पक्षौ ददातु; त्वष्टुः प्राणः तव पर्यवर्तते; मनसा मध्यं तव यजामि—द्यौः पृथिवी च दर्भे स्थिरौ भवताम्। यो देवेषु, गोषु च, इन्द्रवत् वदति—सः ब्रह्मा वृषभस्य अंगानि आशीर्वादेन स्तोतु। पार्श्वे अनुमत्याः, ऊरू भगस्य; मित्रः उवाच—"एते द्वौ, अस्थियुक्तौ, केवलं मम।" नितम्बौ आदित्यस्य, कटी बृहस्पतेः; पुच्छं वातस्य देवस्य—तस्यैः ओषधीनि कम्पयति। एवं यज्ञशाला, वृषभः, अग्निः, सोमः च, ऋषिभिः, देवैः च, ब्रह्मणा च पूज्यते, विमुक्तबन्धा, प्रजावती, पोषवती, सर्वदिशासु नमस्कृत्य, सम्पूर्णा, शुभफलदा, अस्माकं सर्वेभ्यः कल्याणं ददातु।