संसारे एकस्मिन गवपालकेन, सः आत्मनं शक्त्या, बलया, धैर्येण च समृद्धिं प्रार्थयति। जीवनस्य दाता तस्य पत्नी च स्वशक्त्या युक्तौ सदा तं रक्षेताम्, तस्य सहवासं कुर्याताम्, तं न हिन्स्याताम् इति सः विनयेन प्रार्थयति। तदनन्तरं, गवपालः स्वस्य सर्वदिशासु उत्पन्नं दुष्टजनस्य आक्रमणं निवारयितुं शिलायाः कवचं यथाक्रमं पूर्वदिशायाम्, दक्षिणदिशायाम्, पश्चिमदिशायाम्, उत्तरदिशायाम्, स्थिरदिशायाम्, ऊर्ध्वदिशायाम्, अन्तरिक्षदिशायाम् च रक्षां याचते। ततः सः महात्मानं मातरिश्वानं प्राणं, अपानं, व्यानं च आह्वयति। सूर्याद् दृष्टिं, अन्तरिक्षात् श्रुतिं, पृथिव्याः शरीरं च प्रार्थयति। सरस्वतीं वाक् मनसा युक्तां आह्वयति। अथ गवपालः विचारयति—कथं अहं असुराय, पितरं, हरये च उग्रशौर्याय संवादं कृतवान्? वरुणः दक्षिणदिशां पृष्णये दत्तवान्, पुनः तेन मनसा रोगं शमितवान्। सः इच्छया न पुनः दातृभावं प्राप्नोति, किं वा कं समीपं गच्छेत्, कं वा संगच्छेत् इति विचिन्तयति। अथर्वणस्य ज्ञानात्, जन्मना जातवेदाः कथं जातः इति पृच्छति। सः स्वस्य ज्ञानात् गम्भीरः, जन्मना जातवेदाः इति स्वीकृत्य व्रतस्य महत्त्वं न सेवकः न स्त्री मितवान्। वरुणस्य ऋतस्य अधिपतिः, तस्य काव्ये, बुद्धौ च कोऽपि श्रेष्ठः नास्ति; सः सर्वलोकान् जानाति, स्वजनः अपि तस्य शक्तिं बिभेति। वरुणः सर्वस्य उत्पत्तिं जानाति, किं क्षेत्रस्य पारं अस्ति? किं अधः, किं ऊर्ध्वं, अमृतः इति पृच्छति। एकं क्षेत्रं पारं, अन्यं अधः; येन पापी अपि अधः नीयते। सः वरुणं ज्ञात्वा वदति—पापिनां लाभः अधः पततु, दासाः भूमिं समीपं गच्छन्तु। वरुणः दातृभ्यः अनेके दोषरहितं वदति; लोभिनः दानं न प्राप्नुयुः। जनाः तं न क्रूरं वदन्तु। सः स्वं अपि न क्रूरं वदन्तु; पुनः दक्षिणदिशां गायकाय ददाति। तस्य स्तुति शक्त्या सर्वेषु मानवक्षेत्रेषु प्रसृत्येत्। तस्य स्तुतयः उत्तमाः सर्वेषु मानवक्षेत्रेषु प्रसृत्यन्तु। यत् न दत्तं, तत् ददातु; सप्तपदसख्यं मित्रं अस्ति। वरुणस्य सख्यं एकत्वं भवतु; जन्म अपि एकं, यथा ज्ञातं। यत् न दत्तं, तत् ददाति; सप्तपदसख्यं मित्रं अस्ति। देवः देवम् स्तौति, विद्वान् विद्वानम्; प्रेरितः वरुणः ऋतस्य अधिपतिः अथर्वाणं देवमित्रं उत्पादितवान्। तस्मात् अनुकूलता ददातु; सः सखा, उच्चतमः बान्धवः। अथ, जातवेदाः, मानवगृहे आज आज्यते, देव worship कर्तुम्। मित्रं वरुणं च योजयति, यः दूतः, ऋषिः, चेतनः। तनूनपात्, सत्यमार्गगामी, मधुरवाचः, मध्वासक्तः, बुद्ध्या चिन्तनानि व्यवस्थित्य यज्ञं प्रज्वलयतु, कर्म दिव्यं कुर्यात्। अग्निः, वसुभिः सह आह्वानितः, देवतानां पुरोहितः, यज्ञे सर्वश्रेष्ठः। पूर्वदिशायां प्राचीना दर्भा विस्तारितुं, दिव्याय स्थानाय, आदित्यानां, अदितेः सुखासने। दिव्यद्वाराणि, प्रभास्वराणि, विस्तीर्णानि, पतिभ्यः शोभितपत्नीवत्, देवतानां सुलभानि सन्तु। शुभदायिनी, उषा रात्रिः च आसने उपविशतां, दिव्ययोषितः शोभायुक्ताः। दिव्यहोत्रृः, प्रथमः, वाचस्पतिः, यज्ञं मापयन्ति, सभायां कुशलान् प्रेरयन्ति, प्राचीना ज्योतिः योग्यदिशायाम् निर्देशयन्ति। भारती शक्तियुक्ता यज्ञे आगच्छतु, त्रीः सरस्वत्यः सत्यप्रेरणा सुखासने उपविशतां। यः स्वर्गभूम्यौ सर्वलोकान् रूपेण रचयामास, तं त्वष्टारं आज्ञया होत्रृणां ज्ञात्वा इह पूजयाम। वनस्पतिः स्वेन स्वरूपेण देवतानां हविः क्रमशः मुक्त्वा, अग्निः शान्तिदाता मधुना घृतेन हविः आस्वादयतु। अग्निः एकस्मिन जन्मनि यज्ञं मापयामास, देवतानां नेता अभवत्; देवाः सत्यवचनेन होत्रृणां आज्ञया स्वाहा हविं भुञ्जन्तु। वरुणः दिव्यः, स्वर्गात्, विषहरं बलशब्दैः दत्तवान्; यत् उत्खातम्, अनुत्खातम्, मूलसन्निहितम्, तव विषं मरुभूमौ शुष्कम्। यत् निर्जलं विषं तव, मूलसन्निहितम्, तस्य मध्यं, उच्चं, नीचं सारं गृह्णामि; भयेन न हिन्स्यात्। मे गर्जनं आकाशे वज्रवत्; तव उग्रवाचेन तव हानिं नुदामि। अहं पुरुषैः सह तमसः अग्रं सारं गृह्णामि; तमसः सूर्यः प्रकाशः भवतु। मम नेत्रेण तव नेत्रं हन्यामि; विषेण तव विषं हन्यामि। मृत्युः, सर्प, जीव न कुर्याः; विषं तव पुनः प्रत्यागच्छतु। कृष्णः, चित्रः, पिङ्गलः, श्यामः—सर्वे मिथ्याजना मम वचः शृण्वन्तु। मम सखायं समीपे न स्थात, न तिष्ठन्तु, न वदन्तु; विषं विसर्जयन्तु। कृष्णस्य, पिङ्गलस्य, निर्जलस्य, बलिनः, शक्तिमतः—क्रोधं विमोचयामि, धनुषः ज्या यथा, रथस्य योकं यथा। बन्धकः, विमोचकः, पिता, माता—सर्वं वंशं ज्ञात्वा, किं करिष्यथ? उरुगूला कन्या, दासी सिक्न्याः जातः, सर्वकुष्ठरोगाणां मूलम्—सारं, तेषां विषं। कर्णौ, श्वा पर्वते निवसन्, यत् उत्खातम्, तेषु सर्वेषु स्नेहयुक्तं विषं अस्ति। एवं गवपालकस्य प्रार्थनाः, स्तुतयः, यज्ञाः, देवतानां पूजाः, विषनिवारणं च एकस्मिन दिव्ये संवादे संप्रवर्तन्ते।