ਕਤਰਤ੍ਤ ਆ ਹਰਾਣਿ ਦਧਿ ਮਨ੍ਥਾਂ ਪਰਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਜਾਯਾਃ ਪਤਿਂ ਵਿ ਪृਚ੍ਛਤਿ ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਕੌਣ ਦਹੀਂ, ਮਥਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਛਾਣਿਆ, ਲੈ ਗਿਆ? ਰਾਜੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ।
ਅਭੀਵਸ੍ਵਃ ਪ੍ਰ ਜਿਹੀਤੇ ਯਵਃ ਪਕ੍ਵਃ ਪਥੋ ਬਿਲਮ੍ । ਜਨਃ ਸ ਭਦ੍ਰਮੇਧਤਿ ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਪੱਕਾ ਜੌ, ਫੂਲ ਕੇ, ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲੋਕ ਰਾਜੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਕਾਰੁਮਬੂਬੁਧਦੁਤ੍ਤਿष੍ਠ ਵਿ ਚਰਾ ਜਨਮ੍ । ਮਮੇਦੁਗ੍ਰਸ੍ਯ ਚਰ੍ਕृਧਿ ਸਰ੍ਵ ਇਤ੍ਤੇ ਪृਣਾਦਰਿਃ
ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਵੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ; ਉਠ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੂੰ ਉਗ੍ਰ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾ ਕਰ; ਹਰ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ।
ਇਹ ਗਾਵਃ ਪ੍ਰ ਜਾਯਧ੍ਵਮਿਹਾਸ਼੍ਵਾ ਇਹ ਪੂਰੁषਾਃ । ਇਹੋ ਸਹਸ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਪਿ ਪੂषਾ ਨਿ षੀਦਤਿ
ਇਥੇ ਗਾਂਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈਣ, ਇਥੇ ਘੋੜੇ, ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ; ਇਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪੂਸ਼ਾ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਵੇ।
ਨੇਮਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਗਾਵੋ ਰਿषਨ੍ ਮੋ ਆਸਾਂ ਗੋਪ ਰੀਰਿषਤ੍। ਮਾਸਾਮਮਿਤ੍ਰਯੁਰ੍ਜਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਾ ਸ੍ਤੇਨ ਈਸ਼ਤ
ਇੰਦਰ, ਇਹ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਚੋਟ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੰਦਰ, ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਜਾਂ ਚੋਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਦੇ ਹਕ ਨਾ ਜਮਾਵੇ।
ਉਪ ਨੋ ਨ ਰਮਸਿ ਸੂਕ੍ਤੇਨ ਵਚਸਾ ਵਯਂ ਭਦ੍ਰੇਣ ਵਚਸਾ ਵਯਮ੍ । ਵਨਾਦਧਿਧ੍ਵਨੋ ਗਿਰੋ ਨ ਰਿष੍ਯੇਮ ਕਦਾ ਚਨ
ਇਸ ਸੂਕਤ ਤੇ ਚੰਗੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾ; ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾ ਗੁਆਈਏ।
ਯਃ ਸਭੇਯੋ ਵਿਦਥ੍ਯਃ ਸੁਤ੍ਵਾ ਯਜ੍ਵਾਥ ਪੂਰੁषਃ । ਸੂਰ੍ਯਂ ਚਾਮੂ ਰਿਸ਼ਾਦਸਸ੍ਤਦ੍ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਾਗਕਲ੍ਪਯਨ੍
ਜੋ ਸਭਾ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵਿਦਵਾਨ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੂਰਜ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਭੁਖ ਲਗਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ।
ਯੋ ਜਾਮ੍ਯਾ ਅਪ੍ਰਥਯਸ੍ਤਦ੍ਯਤ੍ਸਖਾਯਂ ਦੁਧੂਰ੍षਤਿ । ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਯਦਪ੍ਰਚੇਤਾਸ੍ਤਦਾਹੁਰਧਰਾਗਿਤਿ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਸਮਝ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਭਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਤਿ ਦਾਧृषਿਃ । ਤਦ੍ਵਿਪ੍ਰੋ ਅਬ੍ਰਵੀਦੁ ਤਦ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਃ ਕਾਮ੍ਯਂ ਵਚਃ
ਜਦ noble ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਡਟਿਆ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਬੋਲੀ, ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਆਖਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚ ਪਣਿ ਰਘੁਜਿष੍ਠ੍ਯੋ ਯਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਮਦਾਸ਼ੁਰਿਃ । ਧੀਰਾਣਾਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤਾਮਹਂ ਤਦਪਾਗਿਤਿ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮ
ਜੋ ਪਣੀ, ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼, ਤੇ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਦਾਸੁਰੀ ਹੈ—ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ।
ਯੇ ਚ ਦੇਵਾ ਅਯਜਨ੍ਤਾਥੋ ਯੇ ਚ ਪਰਾਦਦਿਃ । ਸੂਰ੍ਯੋ ਦਿਵਮਿਵ ਗਤ੍ਵਾਯ ਮਘਵਾ ਨੋ ਵਿ ਰਪ੍ਸ਼ਤੇ
ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਘਵਾਨ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ।
ਯੋऽਨਾਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੋ ਅਨਭ੍ਯਕ੍ਤੋ ਅਮਣਿਵੋ ਅਹਿਰਣ੍ਯਵਃ । ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੋਤਾ ਕਲ੍ਪੇषੁ ਸਂਮਿਤਾ
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਧੋਈਆਂ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਜਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਹਾਰ ਨਹੀਂ, ਸੋਨਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਉਹ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿਚ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯ ਆਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸੁਭ੍ਯਕ੍ਤਃ ਸੁਮਣਿਃ ਸੁਹਿਰਣ੍ਯਵਃ । ਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੋਤਾ ਕਲ੍ਪੇषੁ ਸਂਮਿਤਾ
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਧੋਈਆਂ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਚੰਗਾ ਹਾਰ, ਬਹੁਤ ਸੋਨਾ, ਜੋ ਚੰਗਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਉਹ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿਚ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਪਾਣਾ ਚ ਵੇਸ਼ਨ੍ਤਾ ਰੇਵਾਮਪ੍ਰਤਿਦਿਸ਼੍ਯਯਃ । ਅਯਭ੍ਯਾ ਕਨ੍ਯਾ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਤੋਤਾ ਕਲ੍ਪੇषੁ ਸਂਮਿਤਾ
ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਚੌੜੇ, ਜੋ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੀ, ਉਹ ਕੁੜੀ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਯੋਗ, ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿਚ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਪ੍ਰਪਾਣਾ ਚ ਵੇਸ਼ਨ੍ਤਾ ਰੇਵਾਨ੍ਤ੍ਸੁਪ੍ਰਤਿਦਿਸ਼੍ਯਯਃ । ਸੁਯਭ੍ਯਾ ਕਨ੍ਯਾ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਤੋਤਾ ਕਲ੍ਪੇषੁ ਸਂਮਿਤਾ
ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਚੰਗੇ ਚੌੜੇ, ਜੋ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੀ, ਉਹ ਕੁੜੀ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਯੋਗ, ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿਚ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਿਵृਕ੍ਤਾ ਚ ਮਹਿषੀ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਯੁਧਿਂ ਗਮਃ । ਅਨਾਸ਼ੁਰਸ਼੍ਚਾਯਾਮੀ ਤੋਤਾ ਕਲ੍ਪੇषੁ ਸਂਮਿਤਾ
ਜੋ ਵੱਖਰੀ ਰੱਖੀ ਗਈ, ਰਾਣੀ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਜੰਗ ਲਈ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਜੋ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿਚ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਾਵਾਤਾ ਚ ਮਹਿषੀ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਯੁਧਿਂ ਗਮਃ । ਸ਼੍ਵਾਸ਼ੁਰਸ਼੍ਚਾਯਾਮੀ ਤੋਤਾ ਕਲ੍ਪੇषੁ ਸਂਮਿਤਾ
ਰਾਣੀ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਾਲੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਜਾਓ। ਤੁਹਾਡਾ ਸੱਸ ਤੇ ਸਸੁਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ।
ਯਦਿਨ੍ਦ੍ਰਾਦੋ ਦਾਸ਼ਰਾਜ੍ਞੇ ਮਾਨੁषਂ ਵਿ ਗਾਹਥਾਃ । ਵਿਰੂਪਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾ ਆਸੀਤ੍ਸਹ ਯਕ੍ਸ਼ਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਅਜੀਬ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੀ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਯਜਨਾ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਵृषਾਕ੍ਸ਼ੁਂ ਮਘਵਨ੍ਨ੍ ਅਮ੍ਰਂ ਮਰ੍ਯਾਕਰੋ ਰਵਿਃ । ਤ੍ਵਂ ਰੌਹਿਣਂ ਵ੍ਯਾਸ੍ਯੋ ਵਿ ਵृਤ੍ਰਸ੍ਯਾਭਿਨਚ੍ਛਿਰਃ
ਹੇ ਦਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਬਲਦ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਕੀਤਾ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਬਣਾਇਆ; ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਦਾ ਸਿਰ ਤੋੜਿਆ, ਰੌਹਿਣਾ ਦੈਤ ਨੂੰ ਭਜਾਇਆ।
ਯਃ ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ ਵ੍ਯਦਧਾਦ੍ਯੋ ਅਪੋ ਵ੍ਯਗਾਹਥਾਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਯੋ ਵृਤ੍ਰਹਾਨ੍ਮਹਂ ਤਸ੍ਮਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ, ਵੱਡਾ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।
ਪृष੍ਠਂ ਧਾਵਨ੍ਤਂ ਹਰ੍ਯੋਰੌਚ੍ਚੈਃ ਸ਼੍ਰਵਸਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵ ਜੈਤ੍ਰਾਯੇਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਵਹ ਸੁਸ੍ਰਜਮ੍
ਉਹ ਉੱਚੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਵਾਲੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਪਟੜੀ 'ਤੇ ਦੌੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਖਿਆ: 'ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘੋੜੇ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਲੈ ਜਾ, ਸੋਹਣੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ।'
ਯੇ ਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਅਜੈਸ਼੍ਰਵਸੋ ਹਾਰ੍ਯੋ ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਪੂਰ੍ਵਾ ਨਮਸ੍ਯ ਦੇਵਾਨਾਂ ਬਿਭ੍ਰਦਿਨ੍ਦ੍ਰ ਮਹੀਯਤੇ
ਉਹ ਚਿੱਟੇ, ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਘੋੜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ, ਇੰਦਰ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਜੋੜਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਲੈ ਕੇ ਵਧਦੇ ਹੋ।
20.129 ਏਤਾ ਅਸ਼੍ਵਾ ਆ ਪ੍ਲਵਨ੍ਤੇ
ਇਹ ਘੋੜੇ ਪਾਰ ਉਤਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤੀਪਂ ਪ੍ਰਾਤਿ ਸੁਤ੍ਵਨਮ੍
ਉਹ ਵਹਾਵੇ ਦੇ ਉਲਟ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਲਿਆ ਸੋਮ ਲੱਭਦੇ ਹਨ।
ਤਾਸਾਮੇਕਾ ਹਰਿਕ੍ਨਿਕਾ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜੂੜ ਹੈ।
ਹਰਿਕ੍ਨਿਕੇ ਕਿਮਿਛਾਸਿ
ਸੋਨੇ ਵਾਲੀ ਜੂੜ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਸਾਧੁਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਹਿਰਣ੍ਯਯਮ੍
ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਕ੍ਵਾਹਤਂ ਪਰਾਸ੍ਯਃ
ਉਹ ਦੂਰ ਵਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ?
ਯਤ੍ਰਾਮੂਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ ਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਃ
ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਖੜੇ ਹਨ।
ਪਰਿ ਤ੍ਰਯਃ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ।