19.2 ਸ਼ਂ ਤ ਆਪੋ ਹੈਮਵਤੀਃ ਸ਼ਮੁ ਤੇ ਸਨ੍ਤੂਤ੍ਸ੍ਯਾਃ । ਸ਼ਂ ਤੇ ਸਨਿष੍ਯਦਾ ਆਪਃ ਸ਼ਮੁ ਤੇ ਸਨ੍ਤੁ ਵਰ੍ष੍ਯਾਃ
ਹਿਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੋਣ, ਝੀਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੋਣ। ਠਹਿਰੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੋਣ, ਵਰਖਾ ਦੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੋਣ।
ਸ਼ਂ ਤ ਆਪੋ ਧਨ੍ਵਨ੍ਯਾਃ ਸ਼ਂ ਤੇ ਸਨ੍ਤ੍ਵਨੂਪ੍ਯਾਃ । ਸ਼ਂ ਤੇ ਖਨਿਤ੍ਰਿਮਾ ਆਪਃ ਸ਼ਂ ਯਾਃ ਕੁਮ੍ਭੇਭਿਰਾਭृਤਾਃ
ਰੇਤ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੋਣ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੋਣ। ਖੋਦ ਕੇ ਕੱਢੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਰੀਆਂ ਹਨ।
ਅਨਭ੍ਰਯਃ ਖਨਮਾਨਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਅਪਸਃ । ਭਿषਗ੍ਭ੍ਯੋ ਭਿषਕ੍ਤਰਾ ਆਪੋ ਅਛਾ ਵਦਾਮਸਿ
ਬਿਨਾ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ, ਖੋਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਲਾਜ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਆਓ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ।
ਅਪਾਮਹ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਮਪਾਂ ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਯਾਨਾਮ੍ । ਅਪਾਮਹ ਪ੍ਰਣੇਜਨੇऽਸ਼੍ਵਾ ਭਵਥ ਵਾਜਿਨਃ
ਅਸੀਂ ਅਸਮਾਨੀ ਪਾਣੀਆਂ ਪੀ ਲਈਆਂ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰਾਂ ਪੀ ਲਈਆਂ। ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪੀ ਲਈਆਂ; ਤੁਸੀਂ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਬਣੋ।
ਤਾ ਅਪਃ ਸ਼ਿਵਾ ਅਪੋऽਯਕ੍ਸ਼੍ਮਂਕਰਣੀਰਪਃ । ਯਥੈਵ ਤृਪ੍ਯਤੇ ਮਯਸ੍ਤਾਸ੍ਤ ਆ ਦਤ੍ਤ ਭੇषਜੀਃ
ਇਹ ਪਾਣੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਹਨ, ਇਹ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੇਵੋ।
ਦਿਵਸ੍ਪृਥਿਵ੍ਯਾਃ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਨਸ੍ਪਤਿਭ੍ਯੋ ਅਧ੍ਯੋषਧੀਭ੍ਯਃ । ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਵਿਭृਤੋ ਜਾਤਵੇਦਾਸ੍ਤਤ ਸ੍ਤੁਤੋ ਜੁषਮਾਣੋ ਨ ਏਹਿ
ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ, ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਤੋਂ, ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਜਾਤਵੇਦਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਥੋਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ।
ਯਸ੍ਤੇ ਅਪ੍ਸੁ ਮਹਿਮਾ ਯੋ ਵਨੇषੁ ਯ ਓषਧੀषੁ ਪਸ਼ੁष੍ਵਪ੍ਸ੍ਵਨ੍ਤਃ । ਅਗ੍ਨੇ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਨ੍ਵਃ ਸਂ ਰਭਸ੍ਵ ਤਾਭਿਰ੍ਨ ਏਹਿ ਦ੍ਰਵਿਣੋਦਾ ਅਜਸ੍ਰਃ
ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਅਗਨਿ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਇਕੱਠੇ ਕਰ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ, ਦਾਤਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਲੋਂ ਦਿੰਦਾ।
ਯਸ੍ਤੇ ਦੇਵੇषੁ ਮਹਿਮਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਯਾ ਤੇ ਤਨੁਃ ਪਿਤृष੍ਵਾਵਿਵੇਸ਼ । ਪੁष੍ਟਿਰ੍ਯਾ ਤੇ ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਪਪ੍ਰਥੇऽਗ੍ਨੇ ਤਯਾ ਰਯਿਮਸ੍ਮਾਸੁ ਧੇਹਿ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਗਰਤ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਜੋ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ繁ਲਾਈ繁, ਅਗਨਿ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਦੌਲਤ ਦੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਕਰ੍ਣਾਯ ਕਵਯੇ ਵੇਦ੍ਯਾਯ ਵਚੋਭਿਰ੍ਵਾਕੈਰੁਪ ਯਾਮਿ ਰਾਤਿਮ੍ । ਯਤੋ ਭਯਮਭਯਂ ਤਨ੍ ਨੋ ਅਸ੍ਤ੍ਵਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਯਜ ਹੇਡੋ ਅਗ੍ਨੇ
ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਮੈਂ ਬੋਲਾਂ ਤੇ ਵਚਨਾਂ ਨਾਲ ਦਇਆ ਮੰਗਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਜਿੱਥੇ ਡਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ; ਅਗਨਿ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦੂਰ ਕਰ।
ਯਾਮਾਹੁਤਿਂ ਪ੍ਰਥਮਾਮਥਰ੍ਵਾ ਯਾ ਜਾਤਾ ਯਾ ਹਵ੍ਯਮਕृਣੋਜ੍ਜਾਤਵੇਦਾਃ । ਤਾਂ ਤ ਏਤਾਂ ਪ੍ਰਥਮੋ ਜੋਹਵੀਮਿ ਤਾਭਿष੍ਟੁਪ੍ਤੋ ਵਹਤੁ ਹਵ੍ਯਮਗ੍ਨਿਰਗ੍ਨਯੇ ਸ੍ਵਾਹਾ
ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਆਹੁਤੀ ਜੋ ਅਥਰਵਣ ਨੇ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਈ, ਜੋ ਜਾਤਵੇਦਾ ਨੇ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਬਣਾਇਆ—ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਮੈਂ ਸੱਦਦਾ ਹਾਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਗਨਿ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਅਗਨਿ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਸਵਾਹਾ।
ਆਕੂਤਿਂ ਦੇਵੀਂ ਸੁਭਗਾਂ ਪੁਰੋ ਦਧੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਸੁਹਵਾ ਨੋ ਅਸ੍ਤੁ । ਯਾਮਾਸ਼ਾਮੇਮਿ ਕੇਵਲੀ ਸਾ ਮੇ ਅਸ੍ਤੁ ਵਿਦੇਯਮੇਨਾਂ ਮਨਸਿ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਮ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੈਵੀ ਇੱਛਾ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਦਇਆਲੂ, ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਭਲੀ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚਾਹਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਵੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹਦਾ ਹਾਂ।
ਆਕੂਤ੍ਯਾ ਨੋ ਬृਹਸ੍ਪਤ ਆਕੂਤ੍ਯਾ ਨ ਉਪਾ ਗਹਿ । ਅਥੋ ਭਗਸ੍ਯ ਨੋ ਧੇਹ੍ਯਥੋ ਨਃ ਸੁਹਵੋ ਭਵ
ਇੱਛਾ ਰਾਹੀਂ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਇੱਛਾ ਰਾਹੀਂ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ। ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਭਾਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਦਇਆਲੂ ਹੋ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਮ ਆਕੂਤਿਮਾਙ੍ਗਿਰਸਃ ਪ੍ਰਤਿ ਜਾਨਾਤੁ ਵਾਚਮੇਤਾਮ੍ । ਯਸ੍ਯ ਦੇਵਾ ਦੇਵਤਾਃ ਸਂਬਭੂਵੁਃ ਸ ਸੁਪ੍ਰਣੀਤਾਃ ਕਾਮੋ ਅਨ੍ਵੇਤ੍ਵਸ੍ਮਾਨ੍
ਅੰਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਮੇਰੀ ਇਹ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸਮਝੇ। ਜਿਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਦੇਵਤੇ ਬਣੇ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸਾਡੀ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਰਾਜਾ ਜਗਤਸ਼੍ਚਰ੍षਣੀਨਾਮਧਿ ਕ੍ਸ਼ਮਿ ਵਿषੁਰੂਪਂ ਯਦਸ੍ਤਿ । ਤਤੋ ਦਦਾਤਿ ਦਾਸ਼ੁषੇ ਵਸੂਨਿ ਚੋਦਦ੍ਰਾਧ ਉਪਸ੍ਤੁਤਸ਼੍ਚਿਦਰ੍ਵਾਕ੍
ਇੰਦਰ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਚਲਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕਈ ਰੂਪ ਹਨ। ਉਹ ਉਥੋਂ ਭਗਤ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਬਾਹੁਃ ਪੁਰੁषਃ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍। ਸ ਭੂਮਿਂ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋ ਵृਤ੍ਵਾਤ੍ਯਤਿष੍ਠਦ੍ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਮ੍
ਉਹ ਪੁਰਖ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ, ਦਸ ਅੰਗੁਠਿਆਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪਦ੍ਭਿਰ੍ਦ੍ਯਾਮਰੋਹਤ੍ਪਾਦਸ੍ਯੇਹਾਭਵਤ੍ਪੁਨਃ । ਤਥਾ ਵ੍ਯਕ੍ਰਾਮਦ੍ਵਿष੍ਵਙਸ਼ਨਾਨਸ਼ਨੇ ਅਨੁ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਚੌਥੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਨਾ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ।
ਤਾਵਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਯ ਮਹਿਮਾਨਸ੍ਤਤੋ ਜ੍ਯਾਯਾਂਸ਼੍ਚ ਪੂਰੁषਃ । ਪਾਦੋऽਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਭੂਤਾਨਿ ਤ੍ਰਿਪਾਦਸ੍ਯਾਮृਤਂ ਦਿਵਿ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਨੀ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਪੁਰਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਅਮਰ ਹਨ।
ਪੁਰੁष ਏਵੇਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦ੍ਭੂਤਂ ਯਚ੍ਚ ਭਾਵ੍ਯਮ੍ । ਉਤਾਮृਤਤ੍ਵਸ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੋ ਯਦਨ੍ਯੇਨਾਭਵਤ੍ਸਹ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪੁਰਖ ਹੀ ਹੈ—ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਪੁਰੁषਂ ਵ੍ਯਦਧੁਃ ਕਤਿਧਾ ਵ੍ਯਕਲ੍ਪਯਨ੍ । ਮੁਖਂ ਕਿਮਸ੍ਯ ਕਿਂ ਬਾਹੂ ਕਿਮੂਰੂ ਪਾਦਾ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ? ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕੀ ਸੀ, ਬਾਂਹਾਂ ਕੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ رانਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋऽਸ੍ਯ ਮੁਖਮਾਸੀਦ੍ਬਾਹੂ ਰਾਜਨ੍ਯੋऽਭਵਤ੍। ਮਧ੍ਯਂ ਤਦਸ੍ਯ ਯਦ੍ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਅਜਾਯਤ
ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਿਆ, ਬਾਂਹਾਂ ਰਾਜਨ ਬਣੀਆਂ। ਉਸ ਦਾ ਮੱਧ ਵਿਸ਼ ਬਣਿਆ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ ਜਨਮਿਆ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਮਨਸੋ ਜਾਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੋਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਅਜਾਯਤ । ਮੁਖਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਣਾਦ੍ਵਾਯੁਰਜਾਯਤ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਅੱਖ ਤੋਂ ਸੂਰਜ। ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਤੇ ਅੱਗ, ਤੇ ਸਾਹ ਤੋਂ ਵਾਯੂ ਜਨਮਿਆ।
ਨਾਭ੍ਯਾ ਆਸੀਦਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਣੋ ਦ੍ਯੌਃ ਸਮਵਰ੍ਤਤ । ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਭੂਮਿਰ੍ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਤ੍ਤਥਾ ਲੋਕਾਮਕਲ੍ਪਯਨ੍
ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਬਣਿਆ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਅਕਾਸ਼। ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ, ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਇਆ।
ਵਿਰਾਡਗ੍ਰੇ ਸਮਭਵਦ੍ਵਿਰਾਜੋ ਅਧਿ ਪੂਰੁषਃ । ਸ ਜਾਤੋ ਅਤ੍ਯਰਿਚ੍ਯਤ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੂਮਿਮਥੋ ਪੁਰਃ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਟ ਜਨਮਿਆ, ਵਿਰਾਟ ਤੋਂ ਪੁਰਖ। ਜਨਮ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਧ ਗਿਆ।
ਯਤ੍ਪੁਰੁषੇਣ ਹਵਿषਾ ਦੇਵਾ ਯਜ੍ਞਮਤਨ੍ਵਤ । ਵਸਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਯਾਸੀਦਾਜ੍ਯਂ ਗ੍ਰੀष੍ਮ ਇਧ੍ਮਃ ਸ਼ਰਦ੍ਧਵਿਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਹਵਨ ਬਣਾਕੇ ਯਜਨ ਕੀਤਾ, ਬਸੰਤ ਉਸ ਦਾ ਘੀ ਸੀ, ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ ਲੱਕੜ, ਤੇ ਸ਼ਰਦ ਹਵਨ।
ਤਂ ਯਜ੍ਞਂ ਪ੍ਰਾਵृषਾ ਪ੍ਰੌਕ੍ਸ਼ਨ੍ ਪੁਰੁषਂ ਜਾਤਮਗ੍ਰਸ਼ਃ । ਤੇਨ ਦੇਵਾ ਅਯਜਨ੍ਤ ਸਾਧ੍ਯਾ ਵਸਵਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਉਹ ਯਜਨ, ਪਹਿਲਾ ਜਨਮਿਆ ਪੁਰਖ, ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ, ਸਾਧਿਆ ਤੇ ਵਸੁ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦਸ਼੍ਵਾ ਅਜਾਯਨ੍ਤ ਯੇ ਚ ਕੇ ਚੋਭਯਾਦਤਃ । ਗਾਵੋ ਹ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤਾ ਅਜਾਵਯਃ
ਉਸ ਯਜਨ ਤੋਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਕੇ, ਘੋੜੇ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ। ਗਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਭੇੜਾਂ ਵੀ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਜ੍ਞਾਤ੍ਸਰ੍ਵਹੁਤ ऋਚਃ ਸਾਮਾਨਿ ਜਜ੍ਞਿਰੇ । ਛਨ੍ਦੋ ਹ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਜੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਜਾਯਤ
ਉਸ ਯਜਨ ਤੋਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਗ ਤੇ ਸਾਮ ਮੰਤ੍ਰ ਜਨਮਿਆ। ਛੰਦ ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਯਜੁਸ ਵੀ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਜ੍ਞਾਤ੍ਸਰ੍ਵਹੁਤਃ ਸਂਭृਤਂ ਪृषਦਾਜ੍ਯਮ੍ । ਪਸ਼ੂਂਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਵਾਯਵ੍ਯਾਨ੍ ਆਰਣ੍ਯਾ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਉਸ ਯਜਨ ਤੋਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਕੇ, ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਘੀ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਵਾ ਵਾਲੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ, ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੀਵ ਬਣਾਏ।
ਸਪ੍ਤਾਸ੍ਯਾਸਨ੍ ਪਰਿਧਯਸ੍ਤ੍ਰਿਃ ਸਪ੍ਤ ਸਮਿਧਃ ਕृਤਾਃ । ਦੇਵਾ ਯਦ੍ਯਜ੍ਞਂ ਤਨ੍ਵਾਨਾ ਅਬਧ੍ਨਨ੍ ਪੁਰੁषਂ ਪਸ਼ੁਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਘੇਰੇ ਲੱਕੜਾਂ ਸਨ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ ਜਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਮੂਰ੍ਧ੍ਨੋ ਦੇਵਸ੍ਯ ਬृਹਤੋ ਅਂਸ਼ਵਃ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਤੀਃ । ਰਾਜ੍ਞਃ ਸੋਮਸ੍ਯਾਜਾਯਨ੍ਤ ਜਾਤਸ੍ਯ ਪੁਰੁषਾਦਧਿ
ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ, ਰਾਜਾ ਸੋਮ ਦੇ ਸਤੱਤਰ ਹਿੱਸੇ ਬਣੇ, ਜਦ ਪੁਰਖ ਜਨਮਿਆ।