[੧੪] ਸ ਯਨ੍ ਮਨੁष੍ਯਾਨ੍ ਅਨੁ ਵ੍ਯਚਲਦਗ੍ਨਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾਨੁਵ੍ਯਚਲਤ੍ਸ੍ਵਾਹਾਕਾਰਮਨ੍ਨਾਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਹਾਕਾਰੇਣਾਨ੍ਨਾਦੇਨਾਨ੍ਨਮਤ੍ਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਉਹ ਜਦ ਅੱਗ ਬਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ, 'ਸਵਾਹਾ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਖਾਣ ਦੀ ਧੁਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। 'ਸਵਾਹਾ' ਅਤੇ ਖਾਣ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਖਾਣਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
[੧੬] ਸ ਯਦੂਰ੍ਧ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਮਨੁ ਵ੍ਯਚਲਦ੍ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾਨੁਵ੍ਯਚਲਦ੍ਵषਟ੍ਕਾਰਮਨ੍ਨਾਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵषਟ੍ਕਾਰੇਣਾਨ੍ਨਾਦੇਨਾਨ੍ਨਮਤ੍ਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਉਹ ਜਦ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਬਣ ਕੇ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ, 'ਵਸ਼ਟ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਖਾਣ ਦੀ ਧੁਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। 'ਵਸ਼ਟ' ਅਤੇ ਖਾਣ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਖਾਣਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
[੧੮] ਸ ਯਦ੍ਦੇਵਾਨ੍ ਅਨੁ ਵ੍ਯਚਲਦੀਸ਼ਾਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾਨੁਵ੍ਯਚਲਨ੍ ਮਨ੍ਯੁਮਨ੍ਨਾਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ । [੧ ਮਨ੍ਯੁਨਾਨ੍ਨਾਦੇਨਾਨ੍ਨਮਤ੍ਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਉਹ ਜਦ ਈਸ਼ਾਨ ਬਣ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ, 'ਮਨਯੁ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਖਾਣ ਦੀ ਧੁਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। 'ਮਨਯੁ' ਅਤੇ ਖਾਣ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਖਾਣਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
[੨੦] ਸ ਯਤ੍ਪ੍ਰਜਾ ਅਨੁ ਵ੍ਯਚਲਤ੍ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾਨੁਵ੍ਯਚਲਤ੍ਪ੍ਰਾਣਮਨ੍ਨਾਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ । ਪ੍ਰਾਣੇਨਾਨ੍ਨਾਦੇਨਾਨ੍ਨਮਤ੍ਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਉਹ ਜਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਬਣ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ, ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਖਾਣ ਦੀ ਧੁਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਹ ਅਤੇ ਖਾਣ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਖਾਣਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
[੨੨] ਸ ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਅਨੁ ਵ੍ਯਚਲਤ੍ਪਰਮੇष੍ਠੀ ਭੂਤ੍ਵਾਨੁਵ੍ਯਚਲਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨ੍ਨਾਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ । [੨੩] ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਨ੍ਨਾਦੇਨਾਨ੍ਨਮਤ੍ਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਉਹ ਜਦ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਬਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ, 'ਬ੍ਰਹਮ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਖਾਣ ਦੀ ਧੁਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। 'ਬ੍ਰਹਮ' ਅਤੇ ਖਾਣ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਖਾਣਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯਸ੍ਯ
ਉਸ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦੀ
ਸਪ੍ਤ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਸਪ੍ਤਾਪਾਨਾਃ ਸਪ੍ਤ ਵ੍ਯਾਨਾਃ
ਸੱਤ ਪ੍ਰਾਣ, ਸੱਤ ਅਪਾਣ, ਸੱਤ ਵਿਆਨ ਹਨ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪ੍ਰਾਣ ਊਰ੍ਧ੍ਵੋ ਨਾਮਾਯਂ ਸੋ ਅਗ੍ਨਿਃ
ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਰਧਵ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪ੍ਰਾਣਃ ਪ੍ਰੌਢੋ ਨਾਮਾਸੌ ਸ ਆਦਿਤ੍ਯਃ
ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਾਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰੌਢਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਦਿਤਿਆ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਤृਤੀਯਃ ਪ੍ਰਾਣੋऽਭ੍ਯੂਢੋ ਨਾਮਾਸੌ ਸ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ
ਉਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪ੍ਰਾਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਭਯੂਢਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਪ੍ਰਾਣੋ ਵਿਭੂਰ੍ਨਾਮਾਯਂ ਸ ਪਵਮਾਨਃ
ਉਸ ਦਾ ਚੌਥਾ ਪ੍ਰਾਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਭੂ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਮਾਨਾ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਮਃ ਪ੍ਰਾਣੋ ਯੋਨਿਰ੍ਨਾਮ ਤਾ ਇਮਾ ਆਪਃ
ਉਸ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਯੋਨੀ ਹੈ, ਇਹ ਪਾਣੀਆਂ ਹਨ।
ਯੋऽਸ੍ਯ षष੍ਠਃ ਪ੍ਰਾਣਃ ਪ੍ਰਿਯੋ ਨਾਮ ਤ ਇਮੇ ਪਸ਼ਵਃ
ਉਸ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਇਹ ਪਸ਼ੂ ਹਨ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮਃ ਪ੍ਰਾਣੋऽਪਰਿਮਿਤੋ ਨਾਮ ਤਾ ਇਮਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਉਸ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਪਰਿਮਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਜੀਵ ਹਨ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮੋऽਪਾਨਃ ਸਾ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸੀ
ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਪਾਣ, ਉਹ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋऽਪਾਨਃ ਸਾष੍ਟਕਾ
ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਪਾਣ, ਉਹ ਅਸ਼ਟਕਾ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਤृਤੀਯੋऽਪਾਨਃ ਸਾਮਾਵਾਸ੍ਯਾ
ਉਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਅਪਾਣ, ਉਹ ਸਾਮਾਵਾਸਿਆ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਥੋऽਪਾਨਃ ਸਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ
ਉਸ ਦਾ ਚੌਥਾ ਅਪਾਣ, ਉਹ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਮੋऽਪਾਨਃ ਸਾ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ
ਉਸ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੈਰ ਦੀ ਤਲੀ ਦীক্ষਾ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ षष੍ਠੋऽਪਾਨਃ ਸ ਯਜ੍ਞਃ
ਉਸ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਪੈਰ ਦੀ ਤਲੀ ਯਜਨ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮੋऽਪਾਨਸ੍ਤਾ ਇਮਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਪੈਰ ਦੀ ਤਲੀ ਇਹ ਦਾਨ ਹਨ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮੋ ਵ੍ਯਾਨਃ ਸੇਯਂ ਭੂਮਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਾਸ਼ ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਵ੍ਯਾਨਸ੍ਤਦਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਾਸ਼ ਉਹ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਤृਤੀਯੋ ਵ੍ਯਾਨਃ ਸਾ ਦ੍ਯੌਃ
ਉਸ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਾਸ਼ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਵ੍ਯਾਨਸ੍ਤਾਨਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ
ਉਸ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਾਸ਼ ਇਹ ਤਾਰੇ ਹਨ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਮੋ ਵ੍ਯਾਨਸ੍ਤ ऋਤਵਃ
ਉਸ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਾਸ਼ ਇਹ ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ।
ਯੋऽਸ੍ਯ षष੍ਠੋ ਵ੍ਯਾਨਸ੍ਤ ਆਰ੍ਤਵਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਸਾਸ਼ ਇਹ ਅਰਤਵ ਹਨ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮੋ ਵ੍ਯਾਨਃ ਸ ਸਂਵਤ੍ਸਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਸਾਸ਼ ਸਾਲ ਹੈ।
ਸਮਾਨਮਰ੍ਥਂ ਪਰਿ ਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਵਾ ਏਤਦृਤਵੋऽਨੁਪਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯਂ ਚ
ਦੇਵਤੇ ਇਕੋ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ; ਰੁੱਤਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ।
ਯਦਾਦਿਤ੍ਯਮਭਿਸਂਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਚੈਵ ਤਤ੍ਪੌਰ੍ਣਮਾਸੀਂ ਚ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਵੀ।