ਕृਤ੍ਰਿਮਃ ਕਣ੍ਟਕਃ ਸ਼ਤਦਨ੍ ਯ ਏषਃ । ਅਪਾਸ੍ਯਾਃ ਕੇਸ਼੍ਯਂ ਮਲਮਪ ਸ਼ੀਰ੍षਣ੍ਯਂ ਲਿਖਾਤ੍
ਇਹ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਕਾਂਟਾ ਜੋ ਸੌ ਨੁਕਤੇ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ। ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਹਟਾ ਦੇ, ਸਿਰ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਵੀ ਸਾਫ ਕਰ ਦੇ।
ਅਙ੍ਗਾਦਙ੍ਗਾਦ੍ਵਯਮਸ੍ਯਾ ਅਪ ਯਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਨਿ ਦਧ੍ਮਸਿ । ਤਨ੍ ਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ੍ਪृਥਿਵੀਂ ਮੋਤ ਦੇਵਾਨ੍ ਦਿਵਂ ਮਾ ਪ੍ਰਾਪਦੁਰ੍ਵਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮ੍ । ਅਪੋ ਮਾ ਪ੍ਰਾਪਨ੍ ਮਲਮੇਤਦਗ੍ਨੇ ਯਮਂ ਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ੍ਪਿਤॄਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਨ੍
ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਰੋਗ ਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾਵੇ, ਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤਕ, ਨ ਅਸਮਾਨ, ਨ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਅਕਾਸ਼। ਇਹ ਪਾਣੀਆਂ ਤਕ ਨ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਇਹ ਮੈਲ ਵੀ, ਹੇ ਅੱਗ, ਯਮ ਤਕ ਨ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤਕ ਵੀ ਨ ਪਹੁੰਚੇ।
ਸਂ ਤ੍ਵਾ ਨਹ੍ਯਾਮਿ ਪਯਸਾ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਃ ਸਂ ਤ੍ਵਾ ਨਹ੍ਯਾਮਿ ਪਯਸੌषਧੀਨਾਮ੍ । ਸਂ ਤ੍ਵਾ ਨਹ੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਜਯਾ ਧਨੇਨ ਸਾ ਸਂਨਦ੍ਧਾ ਸਨੁਹਿ ਵਾਜਮੇਮਮ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਰਵੱਤ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹਾਂ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੱਤ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹਾਂ, ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜ ਕੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਡਟ ਕੇ ਰਹਿ।
{੧੩} ਅਮੋऽਹਮਸ੍ਮਿ ਸਾ ਤ੍ਵਂ ਸਾਮਾਹਮਸ੍ਮ੍ਯृਕ੍ਤ੍ਵਂ ਦ੍ਯੌਰਹਂ ਪृਥਿਵੀ ਤ੍ਵਮ੍ । ਤਾਵਿਹ ਸਂ ਭਵਾਵ ਪ੍ਰਜਾਮਾ ਜਨਯਾਵਹੈ
ਮੈਂ ਗੀਤ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸੁਰ ਹੋ। ਮੈਂ ਸਾਮ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਰਿਗ ਹੋ। ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਹੋ। ਆਓ, ਇੱਥੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰੀਏ।
ਜਨਿਯਨ੍ਤਿ ਨਾਵਗ੍ਰਵਃ ਪੁਤ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਸੁਦਾਨਵਃ । ਅਰਿष੍ਟਾਸੂ ਸਚੇਵਹਿ ਬृਹਤੇ ਵਾਜਸਾਤਯੇ
ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ, ਦਾਨੀ ਲੋਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ। ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ, ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਜੀਓ।
ਯੇ ਪਿਤਰੋ ਵਧੂਦਰ੍ਸ਼ਾ ਇਮਂ ਵਹਤੁਮਾਗਮਨ੍ । ਤੇ ਅਸ੍ਯੈ ਵਧ੍ਵੈ ਸਂਪਤ੍ਨ੍ਯੈ ਪ੍ਰਜਾਵਚ੍ਛਰ੍ਮ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤੁ
ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਵਧੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਵਧੂ ਨੂੰ, ਇਸ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਸੰਤਾਨ ਵਾਲਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਸਰਾ ਦੇਣ।
ਯੇਦਂ ਪੂਰ੍ਵਾਗਨ੍ ਰਸ਼ਨਾਯਮਾਨਾ ਪ੍ਰਜਾਮਸ੍ਯੈ ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਚੇਹ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ । ਤਾਂ ਵਹਨ੍ਤ੍ਵਗਤਸ੍ਯਾਨੁ ਪਨ੍ਥਾਂ ਵਿਰਾਡਿਯਂ ਸੁਪ੍ਰਜਾ ਅਤ੍ਯਜੈषੀਤ੍
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ, ਕਮਰਬੰਦ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਧਨ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ। ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਪ੍ਰ ਬੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਸੁਬੁਧਾ ਬੁਧ੍ਯਮਾਨਾ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਤ੍ਵਾਯ ਸ਼ਤਸ਼ਾਰਦਾਯ । ਗृਹਾਨ੍ ਗਚ੍ਛ ਗृਹਪਤ੍ਨੀ ਯਥਾਸੋ ਦੀਰ੍ਘਂ ਤ ਆਯੁਃ ਸਵਿਤਾ ਕृਣੋਤੁ
ਜਾਗ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਲਈ ਜਾਗ। ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਾ ਬਣ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾ। ਸਵਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇਵੇ।
ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ ਆਸੀਦੀਯਮਾਨ ਏਵ ਸ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਂ ਸਮੈਰਯਤ੍
ਇੱਕ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਜਨਮ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਸ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸੁਵਰ੍ਣਮਾਤ੍ਮਨ੍ਨ੍ ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਜਨਯਤ੍
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸੋਨਾ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਤਦੇਕਮਭਵਤ੍ਤਲ੍ਲਲਾਮਮਭਵਤ੍ਤਨ੍ ਮਹਦਭਵਤ੍ਤਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਮਭਵਤ੍ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਭਵਤ੍ਤਤ੍ਤਪੋऽਭਵਤ੍ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਮਭਵਤ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਾਜਾਯਤ
ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਿਆ; ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਣਿਆ; ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਬਣੀ; ਉਹ ਸੱਚ ਬਣਿਆ; ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਜਨਮਿਆ।
ਸੋऽਵਰ੍ਧਤ ਸ ਮਹਾਨ੍ ਅਭਵਤ੍ਸ ਮਹਾਦੇਵੋऽਭਵਤ੍
ਉਹ ਵਧਿਆ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵ ਬਣਿਆ।
ਸ ਦੇਵਾਨਾਮੀਸ਼ਾਂ ਪਰ੍ਯੈਤ੍ਸ ਈਸ਼ਾਨੋऽਭਵਤ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਘੁੰਮਿਆ; ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।
ਸ ਏਕਵ੍ਰਾਤ੍ਯੋऽਭਵਤ੍ਸ ਧਨੁਰਾਦਤ੍ਤ ਤਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਧਨੁਃ
ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ; ਇਹ ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ।
ਨੀਲਮਸ੍ਯੋਦਰਂ ਲੋਹਿਤਂ ਪृष੍ਠਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਨੀਲਾ ਹੈ, ਪਿੱਠ ਲਾਲ ਹੈ।
ਨੀਲੇਨੈਵਾਪ੍ਰਿਯਂ ਭ੍ਰਾਤृਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰੋਰ੍ਣੋਤਿ ਲੋਹਿਤੇਨ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤਂ ਵਿਧ੍ਯਤੀਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨੋ ਵਦਨ੍ਤਿ
ਨੀਲੇ ਨਾਲ ਉਹ ਨਾਪਸੰਦ ਤੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ; ਲਾਲ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੱਜਦਾ ਹੈ—ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਸਂਵਤ੍ਸਰਮੂਰ੍ਧ੍ਵੋऽਤਿष੍ਠਤ੍ਤਂ ਦੇਵਾ ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ ਕਿਂ ਨੁ ਤਿष੍ਠਸੀਤਿ
ਉਹ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਵ੍ਰਾਤਿਆ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਖੜਾ ਹੈਂ?'
ਸੋऽਬ੍ਰਵੀਦਾਸਨ੍ਦੀਂ ਮੇ ਸਂ ਭਰਨ੍ਤ੍ਵਿਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਸਨ ਲਿਆਓ।'
ਤਸ੍ਮੈ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯਾਯਾਸਨ੍ਦੀਂ ਸਮਭਰਨ੍
ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਸਨ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾ ਗ੍ਰੀष੍ਮਸ਼੍ਚ ਵਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵੌ ਪਾਦਾਵਾਸ੍ਤਾਂ ਸ਼ਰਚ੍ਚ ਵਰ੍षਾਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵੌ
ਉਸ ਆਸਨ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰ ਗਰਮੀ ਤੇ ਬਸੰਤ ਹਨ; ਦੂਜੇ ਦੋ ਪੈਰ ਸਰਦ ਤੇ ਵਰਖਾ ਹਨ।
ਬृਹਚ੍ਚ ਰਥਨ੍ਤਰਂ ਚਾਨੂਚ੍ਯੇ ਆਸ੍ਤਾਂ ਯਜ੍ਞਾਯਜ੍ਞਿਯਂ ਚ ਵਾਮਦੇਵ੍ਯਂ ਚ ਤਿਰਸ਼੍ਚ੍ਯੇ
ਸਮ੍ਹੇ ਬ੍ਰਹਤ ਤੇ ਰਥੰਤਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ; ਯਜਨਯਜਨੀਆ ਤੇ ਵਾਮਦੇਵ ਪਾਸੇ ਰੱਖੇ।
ऋਚਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਚਸ੍ਤਨ੍ਤਵੋ ਯਜੂਂषਿ ਤਿਰ੍ਯਞ੍ਚਃ
ਰਿਗ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਸਾਹਮਣੇ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਹਨ; ਯਜੁਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪਾਰ ਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵੇਦ ਆਸ੍ਤਰਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਪਬਰ੍ਹਣਮ੍
ਵੇਦ ਆਸਨ ਦਾ ਢੱਕਣ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਨ ਉਸ ਦੀ ਗਦੀ ਹੈ।
ਸਾਮਾਸਾਦ ਉਦ੍ਗੀਥੋऽਪਸ਼੍ਰਯਃ
ਸਾਮ ਆਸਨ ਹੈ; ਉਦਗੀਥ ਆਸਰੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹੈ।
ਤਾਮਾਸਨ੍ਦੀਂ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ ਆਰੋਹਤ੍
ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਉਸ ਆਸਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਜਨਾਃ ਪਰਿष੍ਕਨ੍ਦਾ ਆਸਨ੍ਤ੍ਸਂਕਲ੍ਪਾਃ ਪ੍ਰਹਾਯ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਿ ਭੂਤਾਨ੍ਯੁਪਸਦਃ
ਉਸ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੌੜਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਰਾਦੇ, ਇੱਛਾਵਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹਨ।
ਸ ਉਦਤਿष੍ਠਤ੍ਸ ਪ੍ਰਾਚੀਂ ਦਿਸ਼ਮਨੁ ਵ੍ਯਚਲਤ੍। [੧] ਤਂ ਬृਹਚ੍ਚ ਰਥਨ੍ਤਰਂ ਚਾਦਿਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਚ ਦੇਵਾ ਅਨੁਵ੍ਯਚਲਨ੍ । [੨] ਬृਹਤੇ ਚ ਵੈ ਸ ਰਥਨ੍ਤਰਾਯ ਚਾਦਿਤ੍ਯੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦੇਵੇਭ੍ਯ ਆ ਵृਸ਼੍ਚਤੇ ਯ ਏਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਂ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯਮੁਪਵਦਤਿ । [੩] ਬृਹਤਸ਼੍ਚ ਵੈ ਸ ਰਥਨ੍ਤਰਸ੍ਯ ਚਾਦਿਤ੍ਯਾਨਾਂ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇषਾਂ ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਧਾਮ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ । [੪] ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀ ਮਿਤ੍ਰੋ ਮਾਗਧੋ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਵਾਸੋऽਹਰੁष੍ਣੀषਂ ਰਾਤ੍ਰੀ ਕੇਸ਼ਾ ਹਰਿਤੌ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੌ ਕਲ੍ਮਲਿਰ੍ਮਣਿਃ । [੫] ਭੂਤਂ ਚ ਭਵਿष੍ਯਚ੍ਚ ਪਰਿष੍ਕਨ੍ਦੌ ਮਨੋ ਵਿਪਥਂ।।੬।। ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ ਚ ਪਵਮਾਨਸ਼੍ਚ ਵਿਪਥਵਾਹੌ ਵਾਤਃ ਸਾਰਥੀ ਰੇष੍ਮਾ ਪ੍ਰਤੋਦਃ।।੭।। ਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪੁਰਃਸਰੌ ਐਨਂ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਾ ਯਸ਼ੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਉਹ ਉਠਿਆ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੱਲਿਆ। ਬ੍ਰਹਤ, ਰਥੰਤਰਾ, ਆਦਿਤਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਤ, ਰਥੰਤਰਾ, ਆਦਿਤਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਤ, ਰਥੰਤਰਾ, ਆਦਿਤਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਥਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸ਼ਰਧਾ, ਵੈਸ਼ਿਆ, ਮਿਤ੍ਰ, ਭਟ, ਗਿਆਨ, ਵਸਤ੍ਰ, ਦਿਨ, ਪੱਗ, ਰਾਤ, ਕੇਸ, ਦੋ ਹਰੇ, ਦੋ ਪਹੀਏ, ਕਾਲਖ, ਮਣੀ ਹਨ। ਭੂਤ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੋ ਦੌੜਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਮਨ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਤੇ ਪਵਮਾਨਾ ਦੋ ਰਸਤਾ ਚੁਣਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹਵਾ ਰਥ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਹੈ, ਰਸੀਆਂ ਚਾਬਕ ਹਨ। ਕੀਰਤੀ ਤੇ ਯਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਕੀਰਤੀ ਉਸ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਯਸ਼ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
[੮] ਸ ਉਦਤਿष੍ਠਤ੍ਸ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮਨੁ ਵ੍ਯਚਲਤ੍। [੯] ਤਂ ਯਜ੍ਞਾਯਜ੍ਞਿਯਂ ਚ ਵਾਮਦੇਵ੍ਯਂ ਚ ਯਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਯਜਮਾਨਸ਼੍ਚ ਪਸ਼ਵਸ਼੍ਚਾਨੁਵ੍ਯਚਲਨ੍ । [੧੦] ਯਜ੍ਞਾਯਜ੍ਞਿਯਾਯ ਚ ਵੈ ਸ ਵਾਮਦੇਵ੍ਯਾਯ ਚ ਯਜ੍ਞਾਯ ਚ ਯਜਮਾਨਾਯ ਚ ਪਸ਼ੁਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾ ਵृਸ਼੍ਚਤੇ ਯ ਏਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਂ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯਮੁਪਵਦਤਿ । [੧੧] ਯਜ੍ਞਾਯਜ੍ਞਿਯਸ੍ਯ ਚ ਵੈ ਸ ਵਾਮਦੇਵ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਚ ਯਜਮਾਨਸ੍ਯ ਚ ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਿਯਂ ਧਾਮ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ । [੧੨] ਤਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾਂ ਦਿਸ਼੍ਯੁषਾਃ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਮਾਗਧੋ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਵਾਸੋऽਹਰੁष੍ਣੀषਂ ਰਾਤ੍ਰੀ ਕੇਸ਼ਾ ਹਰਿਤੌ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੌ ਕਲ੍ਮਲਿਰ੍ਮਣਿਃ । [੧੩] ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾ ਚ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸੀ ਚ ਪਰਿष੍ਕਨ੍ਦੌ ਮਨੋ ਵਿਪਥਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ ਚ ਪਵਮਾਨਸ਼੍ਚ ਵਿਪਥਵਾਹੌ ਵਾਤਃ ਸਾਰਥੀ ਰੇष੍ਮਾ ਪ੍ਰਤੋਦਃ ਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪੁਰਃਸਰੌ । ਐਨਂ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਾ ਯਸ਼ੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਉਹ ਉਠਿਆ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚੱਲਿਆ। ਯਜ, ਯਜਮਾਨ, ਵਾਮਦੇਵ, ਯਜ, ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਜ, ਵਾਮਦੇਵ, ਯਜ, ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਜ, ਵਾਮਦੇਵ, ਯਜ, ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਥਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਉਸ਼ਾ, ਵੈਸ਼ਿਆ, ਮੰਤ੍ਰ, ਭਟ, ਗਿਆਨ, ਵਸਤ੍ਰ, ਦਿਨ, ਪੱਗ, ਰਾਤ, ਕੇਸ, ਦੋ ਹਰੇ, ਦੋ ਪਹੀਏ, ਕਾਲਖ, ਮਣੀ ਹਨ। ਅਮਾਵਸ ਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ ਦੋ ਦੌੜਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਮਨ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਤੇ ਪਵਮਾਨਾ ਦੋ ਰਸਤਾ ਚੁਣਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹਵਾ ਰਥ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਹੈ, ਰਸੀਆਂ ਚਾਬਕ ਹਨ। ਕੀਰਤੀ ਤੇ ਯਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਕੀਰਤੀ ਉਸ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਯਸ਼ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
[੧੪] ਸ ਉਦਤਿष੍ਠਤ੍ਸ ਪ੍ਰਤੀਚੀਂ ਦਿਸ਼ਮਨੁ ਵ੍ਯਚਲਤ੍। [੧੫] ਤਂ ਵੈਰੂਪਂ ਚ ਵੈਰਾਜਂ ਚਾਪਸ਼੍ਚ ਵਰੁਣਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾਨੁਵ੍ਯਚਲਨ੍ । [੧੬] ਵੈਰੂਪਾਯ ਚ ਵੈ ਸ ਵੈਰਾਜਾਯ ਚਾਦ੍ਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਰੁਣਾਯ ਚ ਰਾਜ੍ਞ ਆ ਵृਸ਼੍ਚਤੇ ਯ ਏਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਂ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯਮੁਪਵਦਤਿ । [੧੭] ਵੈਰੂਪਸ੍ਯ ਚ ਵੈ ਸ ਵੈਰਾਜਸ੍ਯ ਚਾਪਾਂ ਚ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਚ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਧਾਮ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ । [੧੮] ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ੀਰਾ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀ ਹਸੋ ਮਾਗਧੋ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਵਾਸੋऽਹਰੁष੍ਣੀषਂ ਰਾਤ੍ਰੀ ਕੇਸ਼ਾ ਹਰਿਤੌ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੌ ਕਲ੍ਮਲਿਰ੍ਮਣਿਃ । [੧੯] ਅਹਸ਼੍ਚ ਰਾਤ੍ਰੀ ਚ ਪਰਿष੍ਕਨ੍ਦੌ ਮਨੋ ਵਿਪਥਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ ਚ ਪਵਮਾਨਸ਼੍ਚ ਵਿਪਥਵਾਹੌ ਵਾਤਃ ਸਾਰਥੀ ਰੇष੍ਮਾ ਪ੍ਰਤੋਦਃ ਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪੁਰਃਸਰੌ । ਐਨਂ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਾ ਯਸ਼ੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਵੈਰੂਪ, ਵੈਰਾਜ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਰੂਪ, ਵੈਰਾਜ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਰੂਪ, ਵੈਰਾਜ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਥਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਿਆ, ਹਾਸਾ, ਮਾਗਧ, ਗਿਆਨ, ਕਪੜਾ, ਦਿਨ ਦਾ ਮੋਰ, ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਲ, ਦੋ ਹਰੇ, ਚਲਣ, ਦਾਗ ਅਤੇ ਮਣੀ ਹਨ। ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੌੜਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਮਨ ਰਾਹ ਹੈ; ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਤੇ ਪਵਮਾਨਾ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਹਵਾ ਰਥ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਲਗਾਮ ਚਾਬਕ ਹੈ; ਕੀਰਤੀ ਤੇ ਯਸ਼ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਕੀਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਯਸ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
[੨੦] ਸ ਉਦਤਿष੍ਠਤ੍ਸ ਉਦੀਚੀਂ ਦਿਸ਼ਮਨੁ ਵ੍ਯਚਲਤ੍। [੨੧] ਤਂ ਸ਼੍ਯੈਤਂ ਚ ਨੌਧਸਂ ਚ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ਼੍ਚ ਸੋਮਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾਨੁਵ੍ਯਚਲਨ੍ । [੨੨] ਸ਼੍ਯੈਤਾਯ ਚ ਵੈ ਸ ਨੌਧਸਾਯ ਚ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੋਮਾਯ ਚ ਰਾਜ੍ਞ ਆ ਵृਸ਼੍ਚਤੇ ਯ ਏਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਂ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯਮੁਪਵਦਤਿ । [੨੩] ਸ਼੍ਯੈਤਸ੍ਯ ਚ ਵੈ ਸ ਨੌਧਸਸ੍ਯ ਚ ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਂ ਚ ਸੋਮਸ੍ਯ ਚ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਧਾਮ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ । [੨੪] ਤਸ੍ਯੋਦੀਚ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀ ਸ੍ਤਨਯਿਤ੍ਨੁਰ੍ਮਾਗਧੋ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਵਾਸੋऽਹਰੁष੍ਣੀषਂ ਰਾਤ੍ਰੀ ਕੇਸ਼ਾ ਹਰਿਤੌ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੌ ਕਲ੍ਮਲਿਰ੍ਮਣਿਃ । [੨੫] ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚ ਪਰਿष੍ਕਨ੍ਦੌ ਮਨੋ ਵਿਪਥਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ ਚ ਪਵਮਾਨਸ਼੍ਚ ਵਿਪਥਵਾਹੌ ਵਾਤਃ ਸਾਰਥੀ ਰੇष੍ਮਾ ਪ੍ਰਤੋਦਃ [੨੬] ਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪੁਰਃਸਰੌ । [੨੭] ਐਨਂ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਾ ਯਸ਼ੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਸ਼ਯੈਤ, ਨੌਧਾਸ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸੋਮ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਯੈਤ, ਨੌਧਾਸ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸੋਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਯੈਤ, ਨੌਧਾਸ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸੋਮ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਥਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਵਿਸ਼ਿਆ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਮਾਗਧ, ਗਿਆਨ, ਕਪੜਾ, ਦਿਨ ਦਾ ਮੋਰ, ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਲ, ਦੋ ਹਰੇ, ਚਲਣ, ਦਾਗ ਅਤੇ ਮਣੀ ਹਨ। ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੌੜਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਮਨ ਰਾਹ ਹੈ; ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਤੇ ਪਵਮਾਨਾ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਹਵਾ ਰਥ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਲਗਾਮ ਚਾਬਕ ਹੈ; ਕੀਰਤੀ ਤੇ ਯਸ਼ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਕੀਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਯਸ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।