[੧੨] ਤਤਸ਼੍ਚੈਨਮਨ੍ਯਾਭ੍ਯਾਮੂਰੁਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ੀਰ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਚੈਤਂ ਪੂਰ੍ਵ ऋषਯਃ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਨਨ੍ । ਊਰੂ ਤੇ ਮਰਿष੍ਯਤ ਇਤ੍ਯੇਨਮਾਹ । ਤਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨਾਰ੍ਵਾਞ੍ਚਂ ਨ ਪਰਾਞ੍ਚਂ ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਚਮ੍ । ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣਯੋਰੂਰੁਭ੍ਯਾਮ੍ । ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਨਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਿषਂ ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਨਮਜੀਗਮਮ੍ । ਏष ਵਾ ਓਦਨਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਸਰ੍ਵਪਰੁਃ ਸਰ੍ਵਤਨੂਃ । ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗ ਏਵ ਸਰ੍ਵਪਰੁਃ ਸਰ੍ਵਤਨੂਃ ਸਂ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਫਿਰ, ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ رانਾਂ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ। 'ਤੇਰੀਆਂ رانਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ,' ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਅੰਦਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਰਾਨਾਂ ਨਾਲ ਖੁਆਇਆ—ਸਗੋਂ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀਆਂ رانਾਂ ਨਾਲ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਹ ਭੋਗ ਪੂਰੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਅੰਗਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ, ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਵੈ ਬ੍ਰਧ੍ਨਸ੍ਯ ਵਿष੍ਟਪਂ ਯਦੋਦਨਃ
ਇਹ ਹੀ ਬ੍ਰਧਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਗ ਹੈ।
[੧] ਬ੍ਰਧ੍ਨਲੋਕੋ ਭਵਤਿ ਬ੍ਰਧ੍ਨਸ੍ਯ ਵਿष੍ਟਪਿ ਸ਼੍ਰਯਤੇ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਧਨ ਦਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਧਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦਾ ਹੈ।
[੨] ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਾ ਓਦਨਾਤ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਂ ਲੋਕਾਨ੍ ਨਿਰਮਿਮੀਤ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਇਸ ਭੋਗ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਤੈਂਤੀ ਲੋਕ ਬਣਾਏ।
[੩] ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨਾਯ ਯਜ੍ਞਮਸृਜਤ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਯਜਨ ਬਣਾਇਆ।
[੪] ਸ ਯ ਏਵਂ ਵਿਦੁष ਉਪਦ੍ਰष੍ਟਾ ਭਵਤਿ ਪ੍ਰਾਣਂ ਰੁਣਦ੍ਧਿ
ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
[੫] ਨ ਚ ਪ੍ਰਾਣਂ ਰੁਣਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਯਾਨਿਂ ਜੀਯਤੇ
ਪਰ ਉਹ ਸਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।
[੬] ਨ ਚ ਸਰ੍ਵਜ੍ਯਾਨਿਂ ਜੀਯਤੇ ਪੁਰੈਨਂ ਜਰਸਃ ਪ੍ਰਾਣੋ ਜਹਾਤਿ
ਪਰ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਸ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
11.4(੧੧.੬) ਪ੍ਰਾਣਾਯ ਨਮੋ ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਵਸ਼ੇ । ਯੋ ਭੂਤਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਸਾਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਕ੍ਰਨ੍ਦਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਸ੍ਤਨਯਿਤ੍ਨਵੇ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿਦ੍ਯੁਤੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਰ੍षਤੇ
ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਸਾਸ, ਗੜਗੜਾਉਣ ਵਾਲੇ; ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਦਹਾੜਣ ਵਾਲੇ; ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਸਾਸ, ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ; ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਸਾਸ, ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਣ ਸ੍ਤਨਯਿਤ੍ਨੁਨਾਭਿਕ੍ਰਨ੍ਦਤ੍ਯੋषਧੀਃ । ਪ੍ਰ ਵੀਯਨ੍ਤੇ ਗਰ੍ਭਾਨ੍ ਦਧਤੇऽਥੋ ਬਹ੍ਵੀਰ੍ਵਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਾਸ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਪੌਦੇਆਂ ਨੂੰ ਰੋਣ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਮਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਣ ऋਤਾਵਾਗਤੇऽਭਿਕ੍ਰਨ੍ਦਤ੍ਯੋषਧੀਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਾ ਪ੍ਰ ਮੋਦਤੇ ਯਤ੍ਕਿਂ ਚ ਭੂਮ੍ਯਾਮਧਿ
ਜਦੋਂ ਸਾਸ ਰੁੱਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪੌਦੇਆਂ ਨੂੰ ਰੋਣ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਪ੍ਰਾਣੋ ਅਭ੍ਯਵਰ੍षੀਦ੍ਵਰ੍षੇਣ ਪृਥਿਵੀਂ ਮਹੀਮ੍ । ਪਸ਼ਵਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰ ਮੋਦਨ੍ਤੇ ਮਹੋ ਵੈ ਨੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਸਾਸ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਸ਼ੂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੱਚਮੁੱਚ, ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਸਾਡੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਅਭਿਵृष੍ਟਾ ਓषਧਯਃ ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਸਮਵਾਦਿਰਨ੍ । ਆਯੁਰ੍ਵੈ ਨਃ ਪ੍ਰਾਤੀਤਰਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨਃ ਸੁਰਭੀਰਕਃ
ਜਦੋਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਸਾਹ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਨ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਸਾਥੀ ਹੈ—ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹੋਣ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਅਸ੍ਤ੍ਵਾਯਤੇ ਨਮੋ ਅਸ੍ਤੁ ਪਰਾਯਤੇ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿष੍ਠਤ ਆਸੀਨਾਯੋਤ ਤੇ ਨਮਃ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਹ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਖੜਾ ਹੈਂ ਜਾਂ ਬੈਠਾ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਾਣਤੇ ਨਮੋ ਅਸ੍ਤ੍ਵਪਾਨਤੇ । ਪਰਾਚੀਨਾਯ ਤੇ ਨਮਃ ਪ੍ਰਤੀਚੀਨਾਯ ਤੇ ਨਮਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮੈ ਤ ਇਦਂ ਨਮਃ
ਸਾਹ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਬਾਹਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਯਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਿਯਾ ਤਨੂਰ੍ਯੋ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰੇਯਸੀ । ਅਥੋ ਯਦ੍ਭੇषਜਂ ਤਵ ਤਸ੍ਯ ਨੋ ਧੇਹਿ ਜੀਵਸੇ
ਸਾਹ, ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ਼, ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਤੇਰਾ ਇਲਾਜ ਹੈ—ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਲਈ ਦੇ।
ਪ੍ਰਾਣਃ ਪ੍ਰਜਾ ਅਨੁ ਵਸ੍ਤੇ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਮਿਵ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਪ੍ਰਾਣੋ ਹ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੋ ਯਚ੍ਚ ਪ੍ਰਾਣਤਿ ਯਚ੍ਚ ਨ
ਸਾਹ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ—ਜੋ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ।
{੧੧} ਪ੍ਰਾਣੋ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤਕ੍ਮਾ ਪ੍ਰਾਣਂ ਦੇਵਾ ਉਪਾਸਤੇ । ਪ੍ਰਾਣੋ ਹ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਮੁਤ੍ਤਮੇ ਲੋਕ ਆ ਦਧਤ੍
ਸਾਹ ਮੌਤ ਹੈ, ਸਾਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ; ਦੇਵਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹ ਹੀ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣੋ ਵਿਰਾਟ੍ਪ੍ਰਾਣੋ ਦੇष੍ਟ੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਣਂ ਸਰ੍ਵ ਉਪਾਸਤੇ । ਪ੍ਰਾਣੋ ਹ ਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਪ੍ਰਾਣਮਾਹੁਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍
ਸਾਹ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਸਾਹ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹੈ; ਸਭ ਸਾਹ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹ ਨੂੰ ਹੀ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਹ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨੌ ਵ੍ਰੀਹਿਯਵਾਵਨਡ੍ਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਣ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਯਵੇ ਹ ਪ੍ਰਾਣ ਆਹਿਤੋऽਪਾਨੋ ਵ੍ਰੀਹਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਸਾਹ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਚੌਲ ਅਤੇ ਜੌ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੌ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਚੌਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀष੍ਣਂਸ਼੍ਚਰਤਿ ਰੋਦਸੀ ਉਭੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਵਾਃ ਸਂਮਨਸੋ ਭਵਨ੍ਤਿ । ਸ ਦਾਧਾਰ ਪृਥਿਵੀਂ ਦਿਵਂ ਚ ਸ ਆਚਾਰ੍ਯਂ ਤਪਸਾ ਪਿਪਰ੍ਤਿ
ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਇੱਕ-ਮਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਂ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਜਨਾਃ ਪृਥਗ੍ਦੇਵਾ ਅਨੁਸਂਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਏਨਮਨ੍ਵਾਯਨ੍ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਾਃ षਟ੍ਸਹਸ੍ਰਾਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਤ੍ਸ ਦੇਵਾਂਸ੍ਤਪਸਾ ਪਿਪਰ੍ਤਿ
ਪਿਤਰ, ਦੇਵੀ ਜਣ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੰਧਰਵ, ਤਿੰਨਤੀਹ ਅਤੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ, ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰ੍ਯ ਉਪਨਯਮਾਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਂ ਕृਣੁਤੇ ਗਰ੍ਭਮਨ੍ਤਃ । ਤਂ ਰਾਤ੍ਰੀਸ੍ਤਿਸ੍ਰ ਉਦਰੇ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਤਂ ਜਾਤਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਭਿਸਂਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ
ਅਧਿਆਪਕ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਉਪਨਯਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਗਰਭ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਯਂ ਸਮਿਤ੍ਪृਥਿਵੀ ਦ੍ਯੌਰ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਤਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮਿਧਾ ਪृਣਾਤਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਿਧਾ ਮੇਖਲਯਾ ਸ਼੍ਰਮੇਣ ਲੋਕਾਂਸ੍ਤਪਸਾ ਪਿਪਰ੍ਤਿ
ਇਹ ਸਮਿਧ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਸਮਿਧ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਮਿਧ, ਮੇਖਲਾ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਪ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।
[੧੩] ਤਤਸ਼੍ਚੈਨਮਨ੍ਯਾਭ੍ਯਾਮष੍ਠੀਵਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ੀਰ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਚੈਤਂ ਪੂਰ੍ਵ ऋषਯਃ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਨਨ੍ । ਸ੍ਰਾਮੋ ਭਵਿष੍ਯਸੀਤ੍ਯੇਨਮਾਹ । ਤਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨਾਰ੍ਵਾਞ੍ਚਂ ਨ ਪਰਾਞ੍ਚਂ ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਚਮ੍ । ਤ੍ਵष੍ਟੁਰष੍ਠੀਵਦ੍ਭ੍ਯਾਮ੍ । ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਨਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਿषਂ ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਨਮਜੀਗਮਮ੍ । ਏष ਵਾ ਓਦਨਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਸਰ੍ਵਪਰੁਃ ਸਰ੍ਵਤਨੂਃ । ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗ ਏਵ ਸਰ੍ਵਪਰੁਃ ਸਰ੍ਵਤਨੂਃ ਸਂ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਫਿਰ, ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਿੰਡੀਆਂ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ। 'ਤੂੰ ਥੱਕ ਜਾਵੇਂਗਾ,' ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਅੰਦਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਪਿੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਆਇਆ—ਸਗੋਂ ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਪਿੰਡੀਆਂ ਨਾਲ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਹ ਭੋਗ ਪੂਰੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਅੰਗਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ, ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
[੧੪] ਤਤਸ਼੍ਚੈਨਮਨ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ੀਰ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਚੈਤਂ ਪੂਰ੍ਵ ऋषਯਃ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਨਨ੍ । ਬਹੁਚਾਰੀ ਭਵਿष੍ਯਸੀਤ੍ਯੇਨਮਾਹ । ਤਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨਾਰ੍ਵਾਞ੍ਚਂ ਨ ਪਰਾਞ੍ਚਂ ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਚਮ੍ । ਅਸ਼੍ਵਿਨੋਃ ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਮ੍ । ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਨਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਿषਂ ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਨਮਜੀਗਮਮ੍ । ਏष ਵਾ ਓਦਨਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਸਰ੍ਵਪਰੁਃ ਸਰ੍ਵਤਨੂਃ । ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗ ਏਵ ਸਰ੍ਵਪਰੁਃ ਸਰ੍ਵਤਨੂਃ ਸਂ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਫਿਰ, ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ। 'ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਫਿਰੇਂਗਾ,' ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਅੰਦਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਖੁਆਇਆ—ਸਗੋਂ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਹ ਭੋਗ ਪੂਰੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਅੰਗਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ, ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
[੧੫] ਤਤਸ਼੍ਚੈਨਮਨ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਪਦਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ੀਰ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਚੈਤਂ ਪੂਰ੍ਵ ऋषਯਃ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਨਨ੍ । ਸਰ੍ਪਸ੍ਤ੍ਵਾ ਹਨਿष੍ਯਤੀਤ੍ਯੇਨਮਾਹ । ਤਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨਾਰ੍ਵਾਞ੍ਚਂ ਨ ਪਰਾਞ੍ਚਂ ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਚਮ੍ । ਸਵਿਤੁਃ ਪ੍ਰਪਦਾਭ੍ਯਾਮ੍ । ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਨਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਿषਂ ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਨਮਜੀਗਮਮ੍ । ਏष ਵਾ ਓਦਨਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਸਰ੍ਵਪਰੁਃ ਸਰ੍ਵਤਨੂਃ । ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗ ਏਵ ਸਰ੍ਵਪਰੁਃ ਸਰ੍ਵਤਨੂਃ ਸਂ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਫਿਰ, ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ। 'ਸੱਪ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ,' ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਅੰਦਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਖੁਆਇਆ—ਸਗੋਂ ਸਵਿਤਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਹ ਭੋਗ ਪੂਰੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਅੰਗਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ, ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
[੧੬] ਤਤਸ਼੍ਚੈਨਮਨ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ੀਰ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਚੈਤਂ ਪੂਰ੍ਵ ऋषਯਃ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਨਨ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਹਨਿष੍ਯਸੀਤ੍ਯੇਨਮਾਹ । ਤਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨਾਰ੍ਵਾਞ੍ਚਂ ਨ ਪਰਾਞ੍ਚਂ ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਚਮ੍ । ऋਤਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮ੍ । ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਨਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਿषਂ ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਨਮਜੀਗਮਮ੍ । ਏष ਵਾ ਓਦਨਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਸਰ੍ਵਪਰੁਃ ਸਰ੍ਵਤਨੂਃ । ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗ ਏਵ ਸਰ੍ਵਪਰੁਃ ਸਰ੍ਵਤਨੂਃ ਸਂ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਫਿਰ, ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ। 'ਤੂੰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਂਗਾ,' ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਅੰਦਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੁਆਇਆ—ਸਗੋਂ ਰਿਤ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਹ ਭੋਗ ਪੂਰੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਅੰਗਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ, ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
[੧੭] ਤਤਸ਼੍ਚੈਨਮਨ੍ਯਯਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਯਾ ਪ੍ਰਾਸ਼ੀਰ੍ਯਯਾ ਚੈਤਂ ਪੂਰ੍ਵ ऋषਯਃ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਨਨ੍ । ਅਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨੋऽਨਾਯਤਨੋ ਮਰਿष੍ਯਸੀਤ੍ਯੇਨਮਾਹ । ਤਂ ਵਾ ਅਹਂ ਨਾਰ੍ਵਾਞ੍ਚਂ ਨ ਪਰਾਞ੍ਚਂ ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਚਮ੍ । ਸਤ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਯ । ਤਯੈਨਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਿषਂ ਤਯੈਨਮਜੀਗਮਮ੍ । ਏष ਵਾ ਓਦਨਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਸਰ੍ਵਪਰੁਃ ਸਰ੍ਵਤਨੂਃ । ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗ ਏਵ ਸਰ੍ਵਪਰੁਃ ਸਰ੍ਵਤਨੂਃ ਸਂ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਫਿਰ, ਦੂਜੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਧਾਰ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ। 'ਤੂੰ ਬਿਨਾ ਆਧਾਰ, ਬਿਨਾ ਨਿਵਾਸ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ,' ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਅੰਦਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਖੁਆਇਆ—ਸਗੋਂ ਸੱਚ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨਾਲ। ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਹ ਭੋਗ ਪੂਰੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਅੰਗਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ, ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।