ਕਿਯਤਾ ਸ੍ਕਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰ ਵਿਵੇਸ਼ ਭੂਤਂ ਕਿਯਦ੍ਭਵਿष੍ਯਦਨ੍ਵਾਸ਼ਯੇऽਸ੍ਯ । ਏਕਂ ਯਦਙ੍ਗਮਕृਣੋਤ੍ਸਹਸ੍ਰਧਾ ਕਿਯਤਾ ਸ੍ਕਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰ ਵਿਵੇਸ਼ ਤਤ੍ਰ
ਸਕੰਭ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਏ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ? ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਗ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਉਥੇ ਸਕੰਭ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ ਗਿਆ?
ਯਤ੍ਰ ਲੋਕਾਮ੍ਸ਼੍ਚ ਕੋਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚਾਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਨਾ ਵਿਦੁਃ । ਅਸਚ੍ਚ ਯਤ੍ਰ ਸਚ੍ਚਾਨ੍ਤ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਕਿੱਥੇ ਲੋਕ ਲੋਕਾਂ, ਪਟਲਾਂ, ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਅਸਤਿਤਵ ਅਤੇ ਨਾ-ਅਸਤਿਤਵ ਮਿਲਦੇ ਹਨ—ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
{੨੨} ਯਤ੍ਰ ਤਪਃ ਪਰਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵ੍ਰਤਂ ਧਾਰਯਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਮ੍ । ऋਤਂ ਚ ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਚਾਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਮਾਹਿਤਾਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਕਿੱਥੇ ਤਪਸਿਆ ਉੱਚੀ ਹੋ ਕੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਸੱਚਾਈ, ਭਰੋਸਾ, ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਇਕੱਠੇ ਹਨ—ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਭੂਮਿਰਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਦ੍ਯੌਰ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਧ੍ਯਾਹਿਤਾ । ਯਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਵਾਤਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯਾਰ੍ਪਿਤਾਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਅਗਨੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਹਵਾ ਟਿਕੇ ਹਨ—ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵਾ ਅਙ੍ਗੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਾਹਿਤਾਃ । ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨਤੀਹ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹਨ—ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
ਯਤ੍ਰ ऋषਯਃ ਪ੍ਰਥਮਜਾ ऋਚਃ ਸਾਮ ਯਜੁਰ੍ਮਹੀ । ਏਕਰ੍षਿਰ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਆਰ੍ਪਿਤਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਕਿੱਥੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਿਗ, ਸਾਮ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
ਯਤ੍ਰਾਮृਤਂ ਚ ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁषੇऽਧਿ ਸਮਾਹਿਤੇ । ਸਮੁਦ੍ਰੋ ਯਸ੍ਯ ਨਾਡ੍ਯਃ ਪੁਰੁषੇऽਧਿ ਸਮਾਹਿਤਾਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਥੇ ਅਮਰਤਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਰਗ-ਨਾਡੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਕੌਣ ਹੈ?
ਯਸ੍ਯ ਚਤਸ੍ਰਃ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ੋ ਨਾਡ੍ਯਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਥਮਾਃ । ਯਜ੍ਞੋ ਯਤ੍ਰ ਪਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਾਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਪਹਿਲਾਂ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਯਜਨ ਆਗੇ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਕੌਣ ਹੈ?
ਯੇ ਪੁਰੁषੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਦੁਸ੍ਤੇ ਵਿਦੁਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਮ੍ । ਯੋ ਵੇਦ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਂ ਯਸ਼੍ਚ ਵੇਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਯੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਿਦੁਸ੍ਤੇ ਸ੍ਕਮ੍ਭਮਨੁਸਂਵਿਦੁਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਙ੍ਗਿਰਸੋऽਭਵਨ੍ । ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਯਸ੍ਯ ਯਾਤਵਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਗਿਰਸ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਯਾਤਵ ਬਣੇ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਕੌਣ ਹੈ?
ਯਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਮੁਖਮਾਹੁਰ੍ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਮਧੁਕਸ਼ਾਮੁਤ । ਵਿਰਾਜਮੂਧੋ ਯਸ੍ਯਾਹੁਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ ਮਿੱਠੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਿਰਾਜ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਕੌਣ ਹੈ?
ਯਸ੍ਮਾਦृਚੋ ਅਪਾਤਕ੍ਸ਼ਨ੍ ਯਜੁਰ੍ਯਸ੍ਮਾਦਪਾਕषਨ੍ । ਸਾਮਾਨਿ ਯਸ੍ਯ ਲੋਮਾਨ੍ਯਥਰ੍ਵਾਙ੍ਗਿਰਸੋ ਮੁਖਂ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਿਗ-ਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਯਜੁਰ ਉਚਾਰੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਾਲ ਸਾਮ-ਵੇਦ ਦੇ ਗੀਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਅਥਰਵਨ ਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਕੌਣ ਹੈ?
{੨੩} ਅਸਚ੍ਸ਼ਾਖਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਨ੍ਤੀਂ ਪਰਮਮਿਵ ਜਨਾ ਵਿਦੁਃ । ਉਤੋ ਸਨ੍ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇऽਵਰੇ ਯੇ ਤੇ ਸ਼ਾਖਾਮੁਪਾਸਤੇ
ਲੋਕ ਉਸ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਹੋਰ, ਜੋ ਹੇਠਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਵਸਵਸ਼੍ਚ ਸਮਾਹਿਤਾਃ । ਭੂਤਂ ਚ ਯਤ੍ਰ ਭਵ੍ਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਥੇ ਆਦਿਤਿਆ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਵਸੁ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਭਵਿੱਖ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਕੌਣ ਹੈ?
ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵਾ ਨਿਧਿਂ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਨਿਧਿਂ ਤਮਦ੍ਯ ਕੋ ਵੇਦ ਯਂ ਦੇਵਾ ਅਭਿਰਕ੍ਸ਼ਥ
ਜਿਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਤੈਂਤੀ ਦੇਵਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਕੌਣ ਉਹ ਦੌਲਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋ?
ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜ੍ਯੇष੍ਠਮੁਪਾਸਤੇ । ਯੋ ਵੈ ਤਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵੇਦਿਤਾ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਜਿਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬृਹਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਤੇ ਦੇਵਾ ਯੇऽਸਤਃ ਪਰਿ ਜਜ੍ਞਿਰੇ । ਏਕਂ ਤਦਙ੍ਗਂ ਸ੍ਕਮ੍ਭਸ੍ਯਾਸਦਾਹੁਃ ਪਰੋ ਜਨਾਃ
ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹੰਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਕੰਭ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਕਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰਜਨਯਨ੍ ਪੁਰਾਣਂ ਵ੍ਯਵਰ੍ਤਯਤ੍। ਏਕਂ ਤਦਙ੍ਗਂ ਸ੍ਕਮ੍ਭਸ੍ਯ ਪੁਰਾਣਮਨੁਸਂਵਿਦੁਃ
ਜਿਥੇ ਸਕੰਭ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਣਾ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਲੋਕ ਸਕੰਭ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵਾ ਅਙ੍ਗੇ ਗਾਤ੍ਰਾ ਵਿਭੇਜਿਰੇ । ਤਾਨ੍ ਵੈ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵਾਨ੍ ਏਕੇ ਬ੍ਰਹਮਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਤੈਂਤੀ ਦੇਵਤੇ ਸਰੀਰ ਵੰਡ ਲਏ, ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਤੈਂਤੀ ਦੇਵਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਂ ਪਰਮਮਨਤ੍ਯੁਦ੍ਯਂ ਜਨਾ ਵਿਦੁਃ । ਸ੍ਕਮ੍ਭਸ੍ਤਦਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਾਸਿਞ੍ਚਦ੍ਧਿਰਣ੍ਯਂ ਲੋਕੇ ਅਨ੍ਤਰਾ
ਲੋਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬੂੰਦ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਅਤੁੱਟ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਸਕੰਭ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸੋਨਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ।
ਸ੍ਕਮ੍ਭੇ ਲੋਕਾਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭੇ ਤਪਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭੇऽਧ੍ਯृਤਮਾਹਿਤਮ੍ । ਸ੍ਕਮ੍ਭ ਤ੍ਵਾ ਵੇਦ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਿਨ੍ਦ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਹਿਤਮ੍
ਸਕੰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੋਕ, ਸਕੰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਪ, ਸਕੰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸਕੰਭ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇੰਦਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਲੋਕਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਤਪ ਇਨ੍ਦ੍ਰੇऽਧ੍ਯृਤਮਾਹਿਤਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਤ੍ਵਾ ਵੇਦ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਸ੍ਕਮ੍ਭੇ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੋਕ, ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਪ, ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇੰਦਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਸਕੰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
{੨੪} ਨਾਮ ਨਾਮ੍ਨਾ ਜੋਹਵੀਤਿ ਪੁਰਾ ਸੂਰ੍ਯਾਤ੍ਪੁਰੋषਸਃ । ਯਦਜਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸਂਬਭੂਵ ਸ ਹ ਤਤ੍ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਮਿਯਾਯ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪਰਮਸ੍ਤਿ ਭੂਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਮ ਨੂੰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ, ਸਵੇਰ ਤੋਂ; ਜਦੋਂ ਅਜਨਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸੁਰ ਦਾ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਪੁਰਾਣਾ।
ਯਸ੍ਯ ਭੂਮਿਃ ਪ੍ਰਮਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮੁਤੋਦਰਮ੍ । ਦਿਵਂ ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਤਸ੍ਮੈ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਨਮਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਵਿਅਪਕ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਗਰਭ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਬਣਾਇਆ, ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਯਸ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰ੍ਣਵਃ । ਅਗ੍ਨਿਂ ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰ ਆਸ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮੈ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਨਮਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਅੱਖ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾਇਆ—ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਯਸ੍ਯ ਵਾਤਃ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨੌ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਙ੍ਗਿਰਸੋऽਭਵਨ੍ । ਦਿਸ਼ੋ ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨੀਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਨਮਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਹ ਵਾਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਅੰਗਿਰਸ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਬਣਾਇਆ—ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ੍ਕਮ੍ਭੋ ਦਾਧਾਰ ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵੀ ਉਭੇ ਇਮੇ ਸ੍ਕਮ੍ਭੋ ਦਾਧਾਰੋਰ੍ਵਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮ੍ । ਸ੍ਕਮ੍ਭੋ ਦਾਧਾਰ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ਃ षਡੁਰ੍ਵੀਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭ ਇਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਭੁਵਨਮਾ ਵਿਵੇਸ਼
ਸਕੰਭ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਥੰਭਿਆ; ਸਕੰਭ ਨੇ ਵਿਅਪਕ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਥੰਭਿਆ; ਸਕੰਭ ਨੇ ਛੇ ਵੱਡੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਥੰਭਿਆ; ਸਕੰਭ ਇਸ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ।
ਯਃ ਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਤਪਸੋ ਜਾਤੋ ਲੋਕਾਨ੍ਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਤ੍ਸਮਾਨਸ਼ੇ । ਸੋਮਂ ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਕੇਵਲਂ ਤਸ੍ਮੈ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਨਮਃ
ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਤਪ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਬਣਾਇਆ—ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਕਥਂ ਵਾਤੋ ਨੇਲਯਤਿ ਕਥਂ ਨ ਰਮਤੇ ਮਨਃ । ਕਿਮਾਪਃ ਸਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰੇਪ੍ਸਨ੍ਤੀਰ੍ਨੇਲਯਨ੍ਤਿ ਕਦਾ ਚਨ
ਹਵਾ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ? ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ? ਪਾਣੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੇ?
ਮਹਦ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਤਪਸਿ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸਲਿਲਸ੍ਯ ਪृष੍ਠੇ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਛ੍ਰਯਨ੍ਤੇ ਯ ਉ ਕੇ ਚ ਦੇਵਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸ੍ਕਨ੍ਧਃ ਪਰਿਤ ਇਵ ਸ਼ਾਖਾਃ
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਉਪਰ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ—ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਟਿਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਤਣੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸ਼ਾਖਾਂ।