ਯਸ੍ਮੈ ਤ੍ਵਾ ਯਜ੍ਞਵਰ੍ਧਨ ਮਣੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਮੁਚਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ । ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਤਦਕ੍ਸ਼ਿਣ ਮਣੇ ਸ਼੍ਰੈष੍ਠ੍ਯਾਯ ਜਿਨ੍ਵਤਾਤ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ, ਯਜਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਣੀ, ਭਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਣੀ, ਸੌ ਦਾਨਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮਤਾ ਦੇਵੇ।
ਏਤਮਿਧ੍ਮਂ ਸਮਾਹਿਤਂ ਜੁषਣੋ ਅਗ੍ਨੇ ਪ੍ਰਤਿ ਹਰ੍ਯ ਹੋਮੈਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਧੇਮ ਸੁਮਤਿਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਜਾਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪਸ਼ੂਨ੍ਤ੍ਸਮਿਦ੍ਧੇ ਜਾਤਵੇਦਸਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਇਹ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਲੱਕੜ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਜਾਤਵੇਦਸ, ਪੰਡਤ ਦੁਆਰਾ ਜਲਾਈ ਹੋਈ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, ਸੰਤਾਨ, ਨੈਣ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੀਏ।
10.7 ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਙ੍ਗੇ ਤਪੋ ਅਸ੍ਯਾਧਿ ਤਿष੍ਠਤਿ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਙ੍ਗ ऋਤਮਸ੍ਯਾਧ੍ਯਾਹਿਤਮ੍ । ਕ੍ਵ ਵ੍ਰਤਂ ਕ੍ਵ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਙ੍ਗੇ ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਕਿਸ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਤਪਸਿਆ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਕਿਸ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਕਿੱਥੇ ਨਿਯਮ, ਕਿੱਥੇ ਭਰੋਸਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ?
ਕਸ੍ਮਾਦਙ੍ਗਾਦ੍ਦੀਪ੍ਯਤੇ ਅਗ੍ਨਿਰਸ੍ਯ ਕਸ੍ਮਾਦਙ੍ਗਾਤ੍ਪਵਤੇ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵ । ਕਸ੍ਮਾਦਙ੍ਗਾਦ੍ਵਿ ਮਿਮੀਤੇऽਧਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਮਹ ਸ੍ਕਮ੍ਭਸ੍ਯ ਮਿਮਾਨੋ ਅਙ੍ਗਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਕਿਸ ਅੰਗ ਤੋਂ ਅਗਨੀ ਭੜਕਦੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਅੰਗ ਤੋਂ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾਂ ਵਗਦੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਅੰਗ ਤੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਅੰਗ ਨਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਙ੍ਗੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਭੂਮਿਰਸ੍ਯ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਙ੍ਗੇ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮ੍ । ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਙ੍ਗੇ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਾਹਿਤਾ ਦ੍ਯੌਃ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਙ੍ਗੇ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਂ ਦਿਵਃ
ਉਸ ਦੇ ਕਿਸ ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਕਿਸ ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਕਿਸ ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਅਸਮਾਨ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਕਿਸ ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਸਮਾਨ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਕ੍ਵ ਪ੍ਰੇਪ੍ਸਨ੍ ਦੀਪ੍ਯਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵੋ ਅਗ੍ਨਿਃ ਕ੍ਵ ਪ੍ਰੇਪ੍ਸਨ੍ ਪਵਤੇ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ । ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇਪ੍ਸਨ੍ਤੀਰਭਿਯਨ੍ਤ੍ਯਾਵृਤਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਕਿੱਥੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਉਪਰ ਵੱਲ ਭੜਕਦੀ ਹੈ? ਕਿੱਥੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾਂ ਵਗਦੀ ਹੈ? ਕਿੱਥੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ? ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
ਕ੍ਵਾਰ੍ਧਮਾਸਾਃ ਕ੍ਵ ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਸਾਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇਣ ਸਹ ਸਂਵਿਦਾਨਾਃ । ਯਤ੍ਰ ਯਨ੍ਤ੍ਯृਤਵੋ ਯਤ੍ਰਾਰ੍ਤਵਾਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਅਧ ਮਾਸ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਾਸ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਲ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ? ਕਿੱਥੇ ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
ਕ੍ਵ ਪ੍ਰੇਪ੍ਸਨ੍ਤੀ ਯੁਵਤੀ ਵਿਰੂਪੇ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੇ ਦ੍ਰਵਤਃ ਸਂਵਿਦਾਨੇ । ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇਪ੍ਸਨ੍ਤੀਰਭਿਯਨ੍ਤ੍ਯਾਪਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਕਿੱਥੇ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਮਿਲ ਕੇ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ? ਕਿੱਥੇ ਵਗਦੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ? ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤ੍ਸ੍ਤਬ੍ਧ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਲੋਕਾਨ੍ਤ੍ਸਰ੍ਵਾਮਧਾਰਯਤ੍। ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ—ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
ਯਤ੍ਪਰਮਮਵਮਂ ਯਚ੍ਚ ਮਧ੍ਯਮਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸਸृਜੇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਮ੍ । ਕਿਯਤਾ ਸ੍ਕਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰ ਵਿਵੇਸ਼ ਤਤ੍ਰ ਯਨ੍ ਨ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਤ੍ਕਿਯਤ੍ਤਦ੍ਬਭੂਵ
ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਹੇਠਲਾ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ—ਸਕੰਭ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ ਉਥੇ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਕਿੰਨਾ ਬਚਿਆ?
ਕਿਯਤਾ ਸ੍ਕਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰ ਵਿਵੇਸ਼ ਭੂਤਂ ਕਿਯਦ੍ਭਵਿष੍ਯਦਨ੍ਵਾਸ਼ਯੇऽਸ੍ਯ । ਏਕਂ ਯਦਙ੍ਗਮਕृਣੋਤ੍ਸਹਸ੍ਰਧਾ ਕਿਯਤਾ ਸ੍ਕਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰ ਵਿਵੇਸ਼ ਤਤ੍ਰ
ਸਕੰਭ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਏ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ? ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਗ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਉਥੇ ਸਕੰਭ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ ਗਿਆ?
ਯਤ੍ਰ ਲੋਕਾਮ੍ਸ਼੍ਚ ਕੋਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚਾਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਨਾ ਵਿਦੁਃ । ਅਸਚ੍ਚ ਯਤ੍ਰ ਸਚ੍ਚਾਨ੍ਤ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਕਿੱਥੇ ਲੋਕ ਲੋਕਾਂ, ਪਟਲਾਂ, ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਅਸਤਿਤਵ ਅਤੇ ਨਾ-ਅਸਤਿਤਵ ਮਿਲਦੇ ਹਨ—ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
{੨੨} ਯਤ੍ਰ ਤਪਃ ਪਰਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵ੍ਰਤਂ ਧਾਰਯਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਮ੍ । ऋਤਂ ਚ ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਚਾਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਮਾਹਿਤਾਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਕਿੱਥੇ ਤਪਸਿਆ ਉੱਚੀ ਹੋ ਕੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਸੱਚਾਈ, ਭਰੋਸਾ, ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਇਕੱਠੇ ਹਨ—ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਭੂਮਿਰਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਦ੍ਯੌਰ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਧ੍ਯਾਹਿਤਾ । ਯਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਵਾਤਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯਾਰ੍ਪਿਤਾਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਅਗਨੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਹਵਾ ਟਿਕੇ ਹਨ—ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵਾ ਅਙ੍ਗੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਾਹਿਤਾਃ । ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨਤੀਹ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹਨ—ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
ਯਤ੍ਰ ऋषਯਃ ਪ੍ਰਥਮਜਾ ऋਚਃ ਸਾਮ ਯਜੁਰ੍ਮਹੀ । ਏਕਰ੍षਿਰ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਆਰ੍ਪਿਤਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਕਿੱਥੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਿਗ, ਸਾਮ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਸਕੰਭ ਦੀ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?
ਯਤ੍ਰਾਮृਤਂ ਚ ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁषੇऽਧਿ ਸਮਾਹਿਤੇ । ਸਮੁਦ੍ਰੋ ਯਸ੍ਯ ਨਾਡ੍ਯਃ ਪੁਰੁषੇऽਧਿ ਸਮਾਹਿਤਾਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਥੇ ਅਮਰਤਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਰਗ-ਨਾਡੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਕੌਣ ਹੈ?
ਯਸ੍ਯ ਚਤਸ੍ਰਃ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ੋ ਨਾਡ੍ਯਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਥਮਾਃ । ਯਜ੍ਞੋ ਯਤ੍ਰ ਪਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਾਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਪਹਿਲਾਂ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਯਜਨ ਆਗੇ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਕੌਣ ਹੈ?
ਯੇ ਪੁਰੁषੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਦੁਸ੍ਤੇ ਵਿਦੁਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਮ੍ । ਯੋ ਵੇਦ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਂ ਯਸ਼੍ਚ ਵੇਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਯੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਿਦੁਸ੍ਤੇ ਸ੍ਕਮ੍ਭਮਨੁਸਂਵਿਦੁਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਙ੍ਗਿਰਸੋऽਭਵਨ੍ । ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਯਸ੍ਯ ਯਾਤਵਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਗਿਰਸ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਯਾਤਵ ਬਣੇ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਕੌਣ ਹੈ?
ਯਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਮੁਖਮਾਹੁਰ੍ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਮਧੁਕਸ਼ਾਮੁਤ । ਵਿਰਾਜਮੂਧੋ ਯਸ੍ਯਾਹੁਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ ਮਿੱਠੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਿਰਾਜ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਕੌਣ ਹੈ?
ਯਸ੍ਮਾਦृਚੋ ਅਪਾਤਕ੍ਸ਼ਨ੍ ਯਜੁਰ੍ਯਸ੍ਮਾਦਪਾਕषਨ੍ । ਸਾਮਾਨਿ ਯਸ੍ਯ ਲੋਮਾਨ੍ਯਥਰ੍ਵਾਙ੍ਗਿਰਸੋ ਮੁਖਂ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਿਗ-ਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਯਜੁਰ ਉਚਾਰੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਾਲ ਸਾਮ-ਵੇਦ ਦੇ ਗੀਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਅਥਰਵਨ ਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਕੌਣ ਹੈ?
{੨੩} ਅਸਚ੍ਸ਼ਾਖਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਨ੍ਤੀਂ ਪਰਮਮਿਵ ਜਨਾ ਵਿਦੁਃ । ਉਤੋ ਸਨ੍ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇऽਵਰੇ ਯੇ ਤੇ ਸ਼ਾਖਾਮੁਪਾਸਤੇ
ਲੋਕ ਉਸ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਹੋਰ, ਜੋ ਹੇਠਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਵਸਵਸ਼੍ਚ ਸਮਾਹਿਤਾਃ । ਭੂਤਂ ਚ ਯਤ੍ਰ ਭਵ੍ਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ ਸ੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਤਮਃ ਸ੍ਵਿਦੇਵ ਸਃ
ਜਿਥੇ ਆਦਿਤਿਆ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਵਸੁ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਭਵਿੱਖ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਕੌਣ ਹੈ?
ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵਾ ਨਿਧਿਂ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਨਿਧਿਂ ਤਮਦ੍ਯ ਕੋ ਵੇਦ ਯਂ ਦੇਵਾ ਅਭਿਰਕ੍ਸ਼ਥ
ਜਿਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਤੈਂਤੀ ਦੇਵਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਕੌਣ ਉਹ ਦੌਲਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋ?
ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜ੍ਯੇष੍ਠਮੁਪਾਸਤੇ । ਯੋ ਵੈ ਤਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵੇਦਿਤਾ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਜਿਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬृਹਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਤੇ ਦੇਵਾ ਯੇऽਸਤਃ ਪਰਿ ਜਜ੍ਞਿਰੇ । ਏਕਂ ਤਦਙ੍ਗਂ ਸ੍ਕਮ੍ਭਸ੍ਯਾਸਦਾਹੁਃ ਪਰੋ ਜਨਾਃ
ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹੰਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਕੰਭ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਕਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰਜਨਯਨ੍ ਪੁਰਾਣਂ ਵ੍ਯਵਰ੍ਤਯਤ੍। ਏਕਂ ਤਦਙ੍ਗਂ ਸ੍ਕਮ੍ਭਸ੍ਯ ਪੁਰਾਣਮਨੁਸਂਵਿਦੁਃ
ਜਿਥੇ ਸਕੰਭ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਣਾ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਲੋਕ ਸਕੰਭ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵਾ ਅਙ੍ਗੇ ਗਾਤ੍ਰਾ ਵਿਭੇਜਿਰੇ । ਤਾਨ੍ ਵੈ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵਾਨ੍ ਏਕੇ ਬ੍ਰਹਮਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਤੈਂਤੀ ਦੇਵਤੇ ਸਰੀਰ ਵੰਡ ਲਏ, ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਤੈਂਤੀ ਦੇਵਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਂ ਪਰਮਮਨਤ੍ਯੁਦ੍ਯਂ ਜਨਾ ਵਿਦੁਃ । ਸ੍ਕਮ੍ਭਸ੍ਤਦਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਾਸਿਞ੍ਚਦ੍ਧਿਰਣ੍ਯਂ ਲੋਕੇ ਅਨ੍ਤਰਾ
ਲੋਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬੂੰਦ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਅਤੁੱਟ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਸਕੰਭ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸੋਨਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ।