ਦ੍ਵਾ ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਸਯੁਜਾ ਸਖਾਯਾ ਸਮਾਨਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਪਰਿ षਸ੍ਵਜਾਤੇ । ਤਯੋਰਨ੍ਯਃ ਪਿਪ੍ਪਲਂ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਤ੍ਤ੍ਯਨਸ਼੍ਨਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਯੋ ਅਭਿ ਚਾਕਸ਼ੀਤਿ
ਦੋ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਇੱਕੋ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਬਿਨਾ ਖਾਏ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਮਧ੍ਵਦਃ ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਨਿਵਿਸ਼ਨ੍ਤੇ ਸੁਵਤੇ ਚਾਧਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇ । ਤਸ੍ਯ ਯਦਾਹੁਃ ਪਿਪ੍ਪਲਂ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਗ੍ਰੇ ਤਨ੍ ਨੋਨ੍ ਨਸ਼ਦ੍ਯਃ ਪਿਤਰਂ ਨ ਵੇਦ
ਉਸ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਿੱਠਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਟਿਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਫਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਯਤ੍ਰਾ ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਅਮृਤਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸ਼ਮਨਿਮੇषਂ ਵਿਦਥਾਭਿਸ੍ਵਰਨ੍ਤਿ । ਏਨਾ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਗੋਪਾਃ ਸ ਮਾ ਧੀਰਃ ਪਾਕਮਤ੍ਰਾ ਵਿਵੇਸ਼
ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾ ਪਲਕਾਂ ਮਾਰੇ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਗਿਆਨੀ ਇੱਥੇ ਪੱਕਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰੇ ਅਧਿ ਗਾਯਤ੍ਰਮਾਹਿਤਂ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁਭਂ ਵਾ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁਭਾਨ੍ ਨਿਰਤਕ੍ਸ਼ਤ । ਯਦ੍ਵਾ ਜਗਜ੍ਜਗਤ੍ਯਾਹਿਤਂ ਪਦਂ ਯ ਇਤ੍ਤਦ੍ਵਿਦੁਸ੍ਤੇ ਅਮृਤਤ੍ਵਮਾਨੁਸ਼ੁਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਗਾਇਤਰੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਜਗਤੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਗਾਯਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਤਿ ਮਿਮੀਤੇ ਅਰ੍ਕਮਰ੍ਕੇਣ ਸਾਮ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁਭੇਨ ਵਾਕਮ੍ । ਵਾਕੇਨ ਵਾਕਂ ਦ੍ਵਿਪਦਾ ਚਤੁष੍ਪਦਾਕ੍ਸ਼ਰੇਣ ਮਿਮਤੇ ਸਪ੍ਤ ਵਾਣੀਃ
ਗਾਇਤਰੀ ਨਾਲ ਉਹ ਭਜਨ ਮਾਪਦਾ ਹੈ; ਭਜਨ ਨਾਲ ਸਾਮ; ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਨਾਲ ਬੋਲ। ਬੋਲ ਨਾਲ ਬੋਲ; ਦੋ ਪੈਰਾਂ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ, ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸੱਤ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਪਦਾ ਹੈ।
ਜਗਤਾ ਸਿਨ੍ਧੁਂ ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਕਭਾਯਦ੍ਰਥਂਤਰੇ ਸੂਰ੍ਯਂ ਪਰ੍ਯਪਸ਼੍ਯਤ੍। ਗਾਯਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮਿਧਸ੍ਤਿਸ੍ਰ ਆਹੁਸ੍ਤਤੋ ਮਹ੍ਨਾ ਪ੍ਰ ਰਿਰਿਚੇ ਮਹਿਤ੍ਵਾ
ਜਗਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਅਸਮਾਨੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਮਿੱਧਾਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਮਹਾਨਤਾ ਤੋਂ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਉਪ ਹ੍ਵਯੇ ਸੁਦੁਘਾਂ ਧੇਨੁਮੇਤਾਂ ਸੁਹਸ੍ਤੋ ਗੋਧੁਗੁਤ ਦੋਹਦੇਨਾਮ੍ । ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸਵਂ ਸਵਿਤਾ ਸਾਵਿषਨ੍ ਨੋऽਭੀਦ੍ਧੋ ਘਰ੍ਮਸ੍ਤਦੁ षੁ ਪ੍ਰ ਵੋਚਤ੍
ਮੈਂ ਇਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ, ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਵਿਤਾ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ; ਗਰਮ ਭਾਂਡੇ ਨੇ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
ਹਿਙ੍ਕृਣ੍ਵਤੀ ਵਸੁਪਤ੍ਨੀ ਵਸੂਨਾਂ ਵਤ੍ਸਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਮਨਸਾਭ੍ਯਾਗਾਤ੍। ਦੁਹਾਮਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਪਯੋ ਅਘ੍ਨ੍ਯੇਯਂ ਸਾ ਵਰ੍ਧਤਾਂ ਮਹਤੇ ਸੌਭਗਾਯ
ਹਿੰਕਾਰ ਕਰਦੀ, ਦੌਲਤ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਚਾਹਦੀ, ਮਨ ਨਾਲ ਆਈ। ਆਉ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਲਈ ਅਘਨੀ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕੱਢੀਏ; ਉਹ ਵਧੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ।
ਗੌਰਮੀਮੇਦਭਿ ਵਤ੍ਸਂ ਮਿषਨ੍ਤਂ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਹਿਙ੍ਙਕृਣੋਨ੍ ਮਾਤਵਾ ਉ । ਸृਕ੍ਵਾਣਂ ਘਰ੍ਮਮਭਿ ਵਾਵਸ਼ਾਨਾ ਮਿਮਾਤਿ ਮਾਯੁਂ ਪਯਤੇ ਪਯੋਭਿਃ
ਗਾਂ, ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ, ਹਿੰਕਾਰ ਕਰਦੀ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਗਰਮ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਚਾਹਦੀ ਹੋਈ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਮਾਪਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਾਲਦੀ ਹੈ।
ਅਯਂ ਸ ਸ਼ਿਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯੇਨ ਗੌਰਭਿਵृਤਾ ਮਿਮਾਤਿ ਮਯੁਂ ਧ੍ਵਸਨਾਵਧਿ ਸ਼੍ਰਿਤਾ । ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਿਭਿਰ੍ਨਿ ਹਿ ਚਕਾਰ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਭਵਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਤਿ ਵਵ੍ਰਿਮੌਹਤ
ਇਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਛਿੜਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਾਂ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਮਾਪਦੀ ਹੈ, ਧੂੜ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ; ਬਿਜਲੀ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਫੈਲ ਗਈ।
ਅਨਚ੍ਛਯੇ ਤੁਰਗਾਤੁ ਜੀਵਮੇਜਦ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਮਧ੍ਯ ਆ ਪਸ੍ਤ੍ਯਾਨਾਮ੍ । ਜੀਵੋ ਮृਤਸ੍ਯ ਚਰਤਿ ਸ੍ਵਧਾਭਿਰਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇਨਾ ਸਯੋਨਿਃ
ਖੁਲ੍ਹਾ, ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਤ, ਕੰਪਦਾ, ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕਿਆ। ਜੀਵਤ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਅਮਰ ਮਰਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਜਣਨੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਵਿਧੁਂ ਦਦ੍ਰਾਣਂ ਸਲਿਲਸ੍ਯ ਪृष੍ਠੇ ਯੁਵਾਨਂ ਸਨ੍ਤਂ ਪਲਿਤੋ ਜਗਾਰ । ਦੇਵਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯ ਕਾਵ੍ਯਂ ਮਹਿਤ੍ਵਾਦ੍ਯ ਮਮਾਰ ਸ ਹ੍ਯਃ ਸਮਾਨ
ਚੰਨ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤਹ ਉੱਤੇ, ਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵੇਖੋ: ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਅੱਜ ਮਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਕੱਲ੍ਹ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।
ਯ ਈਂ ਚਕਾਰ ਨ ਸੋ ਅਸ੍ਯ ਵੇਦ ਯ ਈਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹਿਰੁਗਿਨ੍ ਨੁ ਤਸ੍ਮਾਤ੍। ਸ ਮਾਤੁਰ੍ਯੋਨਾ ਪਰਿਵੀਤੋ ਅਨ੍ਤਰ੍ਬਹੁਪ੍ਰਜਾ ਨਿਰ੍ऋਤਿਰਾ ਵਿਵੇਸ਼
ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਜਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਮਾਂ ਦੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਅੰਦਰ ਆ ਗਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
{੨੬} ਅਪਸ਼੍ਯਂ ਗੋਪਾਮਨਿਪਦ੍ਯਮਾਨਮਾ ਚ ਪਰਾ ਚ ਪਥਿਭਿਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਮ੍ । ਸ ਸਧ੍ਰੀਚੀਃ ਸ ਵਿषੂਚੀਰ੍ਵਸਾਨ ਆ ਵਰੀਵਰ੍ਤਿ ਭੁਵਨੇष੍ਵਨ੍ਤਃ
ਮੈਂ ਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਚਲਦਾ, ਨੇੜੇ ਤੇ ਦੂਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ। ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਵਕਰਾ ਜਾਂਦਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਮੁੜਦਾ।
ਦ੍ਯੌਰ੍ਨਃ ਪਿਤਾ ਜਨਿਤਾ ਨਾਭਿਰਤ੍ਰ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ਨੋ ਮਾਤਾ ਪृਥਿਵੀ ਮਹੀਯਮ੍ । ਉਤ੍ਤਾਨਯੋਸ਼੍ਚਮ੍ਵੋਰ੍ਯੋਨਿਰਨ੍ਤਰਤ੍ਰਾ ਪਿਤਾ ਦੁਹਿਤੁਰ੍ਗਰ੍ਭਮਾਧਾਤ੍
ਅਸਮਾਨ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਰਚਨਹਾਰ, ਇੱਥੇ ਨਾਭੀ ਤੇ ਬੰਧਨ। ਧਰਤੀ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉੱਪਰ ਉਲਟੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਗਰਭ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਧੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਰੱਖਿਆ।
ਪृਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾ ਪਰਮਨ੍ਤਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਃ ਪृਛਾਮਿ ਵृष੍ਣੋ ਅਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਰੇਤਃ । ਪृਛਾਮਿ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਨਾਭਿਂ ਪृਛਾਮਿ ਵਾਚਃ ਪਰਮਂ ਵ੍ਯੋਮ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰਲੇ ਹੱਦ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਵੱਛੇ ਤੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਬੀਜ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਬੋਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।
ਇਯਂ ਵੇਦਿਃ ਪਰੋ ਅਨ੍ਤਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਅਯਂ ਸੋਮੋ ਵृष੍ਣੋ ਅਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਰੇਤਃ । ਅਯਂ ਯਜ੍ਞੋ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਨਾਭਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਯਂ ਵਾਚਃ ਪਰਮਂ ਵ੍ਯੋਮ
ਇਹ ਵੇਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰਲਾ ਹੱਦ ਹੈ; ਇਹ ਸੋਮ ਵੱਛੇ ਤੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ। ਇਹ ਯਜਨ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੋਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਨ ਵਿ ਜਾਨਾਮਿ ਯਦਿਵੇਦਮਸ੍ਮਿ ਨਿਣ੍ਯਃ ਸਂਨਦ੍ਧੋ ਮਨਸਾ ਚਰਾਮਿ । ਯਦਾ ਮਾਗਨ੍ ਪ੍ਰਥਮਜਾ ऋਤਸ੍ਯਾਦਿਦ੍ਵਾਚੋ ਅਸ਼੍ਨੁਵੇ ਭਾਗਮਸ੍ਯਾਃ
ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਸੱਚ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਨਮਿਆ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਬੋਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਅਪਾਙ੍ਪ੍ਰਾਙੇਤਿ ਸ੍ਵਧਯਾ ਗृਭੀਤੋऽਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇਨਾ ਸਯੋਨਿਃ । ਤਾ ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਤਾ ਵਿषੂਚੀਨਾ ਵਿਯਨ੍ਤਾ ਨ੍ਯਨ੍ਯਂ ਚਿਕ੍ਯੁਰ੍ਨ ਨਿ ਚਿਕ੍ਯੁਰਨ੍ਯਮ੍
ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਵਭਾਵ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਮਰ, ਮਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗਰਭ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਸਪ੍ਤਾਰ੍ਧਗਰ੍ਭਾ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਰੇਤੋ ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ਾ ਵਿਧਰ੍ਮਣਿ । ਤੇ ਧੀਤਿਭਿਰ੍ਮਨਸਾ ਤੇ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ ਪਰਿਭੁਵਃ ਪਰਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਤਃ
ਸੱਤ, ਅੱਧ-ਗਰਭੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਬੀਜ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਨ, ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਤੇ ਲਪੇਟਦੇ ਹਨ।
ऋਚੋ ਅਕ੍ਸ਼ਰੇ ਪਰਮੇ ਵ੍ਯੋਮਨ੍ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਵਾ ਅਧਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਨਿषੇਦੁਃ । ਯਸ੍ਤਨ੍ ਨ ਵੇਦ ਕਿਮृਚਾ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਯ ਇਤ੍ਤਦ੍ਵਿਦੁਸ੍ਤੇ ਅਮੀ ਸਮਾਸਤੇ
ਮੰਤ੍ਰ ਅਟੱਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ऋਚਃ ਪਦਂ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤੋऽਰ੍ਧਰ੍ਚੇਨ ਚਕॢਪੁਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਮੇਜਤ੍। ਤ੍ਰਿਪਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪੁਰੁਰੂਪਂ ਵਿ ਤष੍ਠੇ ਤੇਨ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਃ
ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਮਾਪ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅੱਧ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ; ਉਸ ਨਾਲ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜੀਵਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੂਯਵਸਾਦ੍ਭਗਵਤੀ ਹਿ ਭੂਯਾ ਅਧਾ ਵਯਂ ਭਗਵਨ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਮ । ਅਦ੍ਧਿ ਤृਣਮਘ੍ਨ੍ਯੇ ਵਿਸ਼੍ਵਦਾਨੀਂ ਪਿਬ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮੁਦਕਮਾਚਰਨ੍ਤੀ
ਭਾਗਵਤੀ ਹੋਵੇ, ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ; ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਭਾਗਵੰਤ ਹੋ ਜਾਈਏ। ਘਾਹ ਖਾ, ਹੇ ਗਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਪੀ, ਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ।
{੨੭} ਗੌਰਿਨ੍ ਮਿਮਾਯ ਸਲਿਲਾਨਿ ਤਕ੍ਸ਼ਤੀ ਏਕਪਦੀ ਦ੍ਵਿਪਦੀ ਸਾ ਚਤੁष੍ਪਦੀ । ਅष੍ਟਾਪਦੀ ਨਵਪਦੀ ਬਭੂਵੁषੀ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਰਾ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾ ਅਧਿ ਵਿ ਕ੍ਸ਼ਰਨ੍ਤਿ
ਗਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ; ਉਹ ਇੱਕ ਪੈਰ ਵਾਲੀ, ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲੀ, ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਠ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਨੌਂ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ; ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚੰਦ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕृष੍ਣਂ ਨਿਯਾਨਂ ਹਰਯਃ ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਅਪੋ ਵਸਾਨਾ ਦਿਵਮੁਤ੍ਪਤਨ੍ਤਿ । ਤਮਾਵਵृਤ੍ਰਨ੍ਤ੍ਸਦਨਾਦृਤਸ੍ਯਾਦਿਦ੍ਘृਤੇਨ ਪृਥਿਵੀਂ ਵ੍ਯੂਦੁਃ
ਕਾਲੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਪੰਛੀ, ਪਾਣੀ ਪਹਿਨ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ, ਸੱਚ ਦੀ ਥਾਂ ਤੋਂ; ਘੀ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਪਾਦੇਤਿ ਪ੍ਰਥਮਾ ਪਦ੍ਵਤੀਨਾਂ ਕਸ੍ਤਦ੍ਵਾਂ ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣਾ ਚਿਕੇਤ । ਗਰ੍ਭੋ ਭਾਰਂ ਭਰਤ੍ਯਾ ਚਿਦਸ੍ਯਾ ऋਤਂ ਪਿਪਰ੍ਤਿ ਅਨृਤਂ ਨਿ ਪਾਤਿ
ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ? ਗਰਭ ਉਸ ਦਾ ਭਾਰ ਵੀ ਢੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੱਚ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦੀ, ਝੂਠ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ।
ਵਿਰਾਡ੍ਵਾਗ੍ਵਿਰਾਟ੍ਪृਥਿਵੀ ਵਿਰਾਡਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਵਿਰਾਟ੍ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਵਿਰਾਣ੍ਮृਤ੍ਯੁਃ ਸਾਧ੍ਯਾਨਾਮਧਿਰਾਜੋ ਬਭੂਵ ਤਸ੍ਯ ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਵਸ਼ੇ ਸ ਮੇ ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਵਸ਼ੇ ਕृਣੋਤੁ
ਵਿਰਾਟ ਬੋਲ ਹੈ, ਵਿਰਾਟ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਵਿਰਾਟ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਹੈ, ਵਿਰਾਟ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ। ਵਿਰਾਟ ਮੌਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਧਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਭੂਤ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਭੂਤ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਕਮਯਂ ਧੂਮਮਾਰਾਦਪਸ਼੍ਯਂ ਵਿषੂਵਤਾ ਪਰ ਏਨਾਵਰੇਣ । ਉਕ੍ਸ਼ਾਣਂ ਪृਸ਼੍ਨਿਮਪਚਨ੍ਤ ਵੀਰਾਸ੍ਤਾਨਿ ਧਰ੍ਮਾਣਿ ਪ੍ਰਥਮਾਨ੍ਯਾਸਨ੍
ਮੈਂ ਦੂਰੋਂ ਧੂੰਆਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਦਾ, ਪਾਰਲੇ ਪਾਸੇ। ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਚਿੱਟੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ; ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਧਰਮ ਸਨ।
ਤ੍ਰਯਃ ਕੇਸ਼ਿਨ ऋਤੁਥਾ ਵਿ ਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਵਪਤ ਏਕ ਏषਾਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਮਨ੍ਯੋ ਅਭਿਚष੍ਟੇ ਸ਼ਚੀਭਿਰ੍ਧ੍ਰਾਜਿਰੇਕਸ੍ਯ ਦਦृਸ਼ੇ ਨ ਰੂਪਮ੍
ਤਿੰਨ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਰੁੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਾ ਵਾਲ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਦੂਜਾ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ; ਰਥਵਾਹ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਵਾਕ੍ਪਰਿਮਿਤਾ ਪਦਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਿਦੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੇ ਮਨੀषਿਣਃ । ਗੁਹਾ ਤ੍ਰੀਣਿ ਨਿਹਿਤਾ ਨੇਙ੍ਗਯਨ੍ਤਿ ਤੁਰੀਯਂ ਵਾਚੋ ਮਨੁष੍ਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ
ਬੋਲ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਚੁੱਪ ਚੁੱਪ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ; ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਬੋਲ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ।