ਸਂ ਤੇ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਣਃ ਕਪਾਲਾਨਿ ਹृਦਯਸ੍ਯ ਚ ਯੋ ਵਿਧੁਃ । ਉਦ੍ਯਨ੍ਨ੍ ਆਦਿਤ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਣੋ ਰੋਗਮਨੀਨਸ਼ੋऽਙ੍ਗਭੇਦਮਸ਼ੀਸ਼ਮਃ
ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਉਲਝਣ, ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ, ਸਿਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਅਸ੍ਯ ਵਾਮਸ੍ਯ ਪਲਿਤਸ੍ਯ ਹੋਤੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਾ ਮਧ੍ਯਮੋ ਅਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਨਃ ।9.14 ਤृਤੀਯੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਘृਤਪृष੍ਠੋ ਅਸ੍ਯਾਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਂ ਵਿਸ਼੍ਪਤਿਂ ਸਪ੍ਤਪੁਤ੍ਰਮ੍
ਇਸ ਸਲੇਟੀ, ਖੱਬੇ, ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਮੱਧਲੇ ਭਰਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਤੀਜਾ ਭਰਾ ਘੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਸਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸਪ੍ਤ ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਰਥਮੇਕਚਕ੍ਰਮੇਕੋ ਅਸ਼੍ਵੋ ਵਹਤਿ ਸਪ੍ਤਨਾਮਾ । ਤ੍ਰਿਨਾਭਿ ਚਕ੍ਰਮਜਰਮਨਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰੇਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਭੁਵਨਾਧਿ ਤਸ੍ਥੁਃ
ਸੱਤ ਨੇ ਇੱਕ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਰਥ ਜੋੜਿਆ; ਇੱਕ ਘੋੜਾ, ਜਿਸਦੇ ਸੱਤ ਨਾਮ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਪਹੀਏ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਨਾਬਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਨਾ ਟੁੱਟਦਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਮਂ ਰਥਮਧਿ ਯੇ ਸਪ੍ਤ ਤਸ੍ਥੁਃ ਸਪ੍ਤਚਕ੍ਰਂ ਸਪ੍ਤ ਵਹਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਾਃ । ਸਪ੍ਤ ਸ੍ਵਸਾਰੋ ਅਭਿ ਸਂ ਨਵਨ੍ਤ ਯਤ੍ਰ ਗਵਾਂ ਨਿਹਿਤਾ ਸਪ੍ਤ ਨਾਮ
ਇਸ ਰਥ 'ਤੇ ਸੱਤ ਖੜੇ ਹਨ; ਇਸਦੇ ਸੱਤ ਪਹੀਏ ਹਨ, ਤੇ ਸੱਤ ਘੋੜੇ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਨਾਮ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਥਮਂ ਜਾਯਮਾਨਮਸ੍ਥਨ੍ਵਨ੍ਤਂ ਯਦਨਸ੍ਥਾ ਬਿਭਰ੍ਤਿ । ਭੂਮ੍ਯਾ ਅਸੁਰਸृਗਾਤ੍ਮਾ ਕ੍ਵ ਸ੍ਵਿਤ੍ਕੋ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਮੁਪ ਗਾਤ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਮੇਤਤ੍
ਕੌਣ ਪਹਿਲਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਢੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ? ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਆਤਮਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਕੌਣ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪੁੱਛਣ ਗਿਆ?
ਇਹ ਬ੍ਰਵੀਤੁ ਯ ਈਮਙ੍ਗ ਵੇਦਾਸ੍ਯ ਵਾਮਸ੍ਯ ਨਿਹਿਤਂ ਪਦਂ ਵੇਃ । ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਣਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਦੁਹ੍ਰਤੇ ਗਾਵੋ ਅਸ੍ਯ ਵਵ੍ਰਿਂ ਵਸਾਨਾ ਉਦਕਂ ਪਦਾऽਪੁਃ
ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੱਬਾ ਪਾਸਾ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਦੱਸੇ। ਗਾਂ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਢੱਕਣ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।
ਪਾਕਃ ਪृਛਾਮਿ ਮਨਸਾऽਵਿਜਾਨਨ੍ ਦੇਵਾਨਾਮੇਨਾ ਨਿਹਿਤਾ ਪਦਾਨਿ । ਵਤ੍ਸੇ ਬष੍ਕਯੇऽਧਿ ਸਪ੍ਤ ਤਨ੍ਤੂਨ੍ ਵਿ ਤਤ੍ਨਿਰੇ ਕਵਯ ਓਤਵਾ ਉ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਰੱਖੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਵੱਛੇ, ਚਿੱਟੇ ਉੱਤੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸੱਤ ਧਾਗੇ ਤਾਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਵੋਹਿਆ।
ਅਚਿਕਿਤ੍ਵਾਂਸ੍ਚਿਕਿਤੁषਸ਼੍ਚਿਦਤ੍ਰ ਕਵੀਨ੍ ਪृਛਾਮਿ ਵਿਦ੍ਵਨੋ ਨ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ । ਵਿ ਯਸ੍ਤਸ੍ਤਮ੍ਭ षਟਿਮਾ ਰਜਾਂਸ੍ਯਜਸ੍ਯ ਰੂਪੇ ਕਿਮਪਿ ਸ੍ਵਿਦੇਕਮ੍
ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ, ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਅਜਨਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ, ਉਹ ਇਕ ਕੀ ਹੈ?
ਮਾਤਾ ਪਿਤਰਮृਤ ਆ ਬਭਾਜऽਧੀਤ੍ਯਗ੍ਰੇ ਮਨਸਾ ਸਂ ਹਿ ਜਗ੍ਮੇ । ਸਾ ਬੀਭਤ੍ਸੁਰ੍ਗਰ੍ਭਰਸਾ ਨਿਵਿਦ੍ਧਾ ਨਮਸ੍ਵਨ੍ਤ ਇਦੁਪਵਾਕਮੀਯੁਃ
ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੰਡਿਆ; ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਮਨ ਨਾਲ ਮਿਲੀ। ਉਹ, ਭਿਆਨਕ, ਗਰਭ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਚਨ ਵੱਲ ਗਏ।
ਯੁਕ੍ਤਾ ਮਾਤਾਸਿਦ੍ਧੁਰਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾ ਅਤਿष੍ਠਦ੍ਗਰ੍ਭੋ ਵृਜਨੀष੍ਵਨ੍ਤਃ । ਅਮੀਮੇਦ੍ਵਤ੍ਸੋ ਅਨੁ ਗਾਮਪਸ਼੍ਯਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਯੋਗਨੇषੁ
ਮਾਂ ਜੋੜੀ ਹੋਈ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਖੜੀ ਸੀ; ਗਰਭ ਪੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਵੱਛਾ ਨੇ ਮਾਪਿਆ, ਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਿੰਨ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਰੂਪ।
ਤਿਸ੍ਰੋ ਮਤॄਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਿਤॄਨ੍ ਬਿਭ੍ਰਦੇਕ ਉਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਨੇਮਵ ਗ੍ਲਾਪਯਨ੍ਤ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਨ੍ਤੇ ਦਿਵੋ ਅਮੁष੍ਯ ਪृष੍ਠੇ ਵਿਸ਼੍ਵਵਿਦੋ ਵਾਚਮਵਿਸ਼੍ਵਵਿਨ੍ਨਾਮ੍
ਤਿੰਨ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਢੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਉੱਪਰ ਖੜਾ ਸੀ, ਪਹੀਏ ਦੀ ਗਿੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਥਕਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
{੨੪} ਪਞ੍ਚਾਰੇ ਚਕ੍ਰੇ ਪਰਿਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਆਤਸ੍ਥੁਰ੍ਭੁਵਨਾਨਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾ । ਤਸ੍ਯ ਨਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਪ੍ਯਤੇ ਭੂਰਿਭਾਰਃ ਸਨਾਦੇਵ ਨ ਛਿਦ੍ਯਤੇ ਸਨਾਭਿਃ
ਪੰਜ ਸਪੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਪਹੀਆ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਧੁਰੀ ਵੱਡੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਤਪਦੀ ਹੈ; ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਾ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੀ, ਨਾ ਨਾਬ।
ਪਞ੍ਚਪਾਦਂ ਪਿਤਰਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕृਤਿਂ ਦਿਵ ਆਹੁਃ ਪਰੇ ਅਰ੍ਧੇ ਪੁਰੀषਿਣਮ੍ । ਅਥੇਮੇ ਅਨ੍ਯ ਉਪਰੇ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੇ ਸਪ੍ਤਚਕ੍ਰੇ षਡਰ ਆਹੁਰਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਉਹ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਹ ਹੋਰ ਉੱਪਰ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਸੱਤ ਪਹੀਏ, ਛੇ ਸਪੋਕਾਂ, ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰਂ ਨਹਿ ਤਜ੍ਜਰਾਯ ਵਰ੍ਵਰ੍ਤਿ ਚਕ੍ਰਂ ਪਰਿ ਦ੍ਯਾਮृਤਸ੍ਯ । ਆ ਪੁਤ੍ਰਾ ਅਗ੍ਨੇ ਮਿਥੁਨਾਸੋ ਅਤ੍ਰ ਸਪ੍ਤ ਸ਼ਤਾਨਿ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਥੁਃ
ਬਾਰਾਂ ਸਪੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਪਹੀਆ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇੱਥੇ, ਹੇ ਅਗਨਿ, ਤੇਰੇ ਜੁੜਵੇਂ ਪੁੱਤਰ, ਸੱਤ ਸੌ ਵੀਹ, ਖੜੇ ਹਨ।
ਸਨੇਮਿ ਚਕ੍ਰਮਜਰਂ ਵਿ ਵਵृਤ ਉਤ੍ਤਾਨਾਯਾਂ ਦਸ਼ ਯੁਕ੍ਤਾ ਵਹਨ੍ਤਿ । ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚਕ੍ਸ਼ੂ ਰਜਸੈਤ੍ਯਾਵृਤਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਆਤਸ੍ਥੁਰ੍ਭੁਵਨਾਨਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾ
ਸੌ ਸਪੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਕਦੇ ਵਧਦਾ ਨਹੀਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਦਸ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸਤੀਸ੍ਤਾਮੁ ਮੇ ਪੁਂਸਃ ਆਹੁਃ ਪਸ਼੍ਯਦਕ੍ਸ਼ਣ੍ਵਾਨ੍ਨ੍ ਵਿ ਚੇਤਦਨ੍ਧਃ । ਕਵਿਰ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ ਈਮਾ ਚਿਕੇਤ ਯਸ੍ਤਾ ਵਿਜਾਨਾਤ੍ਸ ਪਿਤੁष੍ਪਿਤਾਸਤ੍
ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਸਚੀਆਂ ਹਨ, ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਹਨ; ਜੋ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੇਖ਼ਬਰ। ਕਵੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਸਾਕਂਜਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਥਮਾਹੁਰੇਕਜਂ षਡਿਦ੍ਯਮਾ ऋषਯੋ ਦੇਵਜਾ ਇਤਿ । ਤੇषਾਮਿष੍ਟਾਨਿ ਵਿਹਿਤਾਨਿ ਧਾਮਸ਼ ਸ੍ਥਾਤ੍ਰੇ ਰੇਜਨ੍ਤੇ ਵਿਕृਤਾਨਿ ਰੂਪਸ਼ਃ
ਇਕੱਠੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤਵਾਂ ਇਕੱਲਾ ਜਨਮਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਛੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਦੱਸਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਵਃ ਪਰੇਣ ਪਰ ਏਨਾ ਅਵਰੇਣ ਪਦਾ ਵਤ੍ਸਂ ਬਿਭ੍ਰਤੀ ਗੌਰੁਦਸ੍ਥਾਤ੍। ਸਾ ਕਦ੍ਰੀਚੀ ਕਂ ਸ੍ਵਿਦਰ੍ਧਂ ਪਰਾਗਾਤ੍ਕ੍ਵ ਸ੍ਵਿਤ੍ਸੂਤੇ ਨਹਿ ਯੂਥੇ ਅਸ੍ਮਿਨ੍
ਇੱਕ ਪੈਰ ਅੱਗੇ ਤੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਖੜੀ ਹੈ। ਕਦਰੂ ਦੀ ਜਨਮੀ ਹੋਈ, ਅੱਧਾ ਲੈ ਕੇ ਦੂਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਅਵਃ ਪਰੇਣ ਪਿਤਰਂ ਯੋ ਅਸ੍ਯ ਵੇਦਾਵਃ ਪਰੇਣ ਪਰ ਏਨਾਵਰੇਣ । ਕਵੀਯਮਾਨਃ ਕ ਇਹ ਪ੍ਰ ਵੋਚਦ੍ਦੇਵਂ ਮਨਃ ਕੁਤੋ ਅਧਿ ਪ੍ਰਜਾਤਮ੍
ਇੱਕ ਪੈਰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਪੈਰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਸੋਚ ਕੇ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਨ ਕਿੱਥੋਂ ਜਨਮਿਆ?
ਯੇ ਅਰ੍ਵਾਞ੍ਚਸ੍ਤਾਮੁ ਪਰਾਚ ਆਹੁਰ੍ਯੇ ਪਰਾਞ੍ਚਸ੍ਤਾਮੁ ਅਰ੍ਵਾਚ ਆਹੁਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਯਾ ਚਕ੍ਰਥੁਃ ਸੋਮ ਤਾਨਿ ਧੁਰਾ ਨ ਯੁਕ੍ਤਾ ਰਜਸੋ ਵਹਨ੍ਤਿ
ਜੋ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੂਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਸੋਮ ਨੇ ਇਹ ਬਣਾਇਆ; ਧੂੜ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੋੜ ਕੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ।
ਦ੍ਵਾ ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਸਯੁਜਾ ਸਖਾਯਾ ਸਮਾਨਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਪਰਿ षਸ੍ਵਜਾਤੇ । ਤਯੋਰਨ੍ਯਃ ਪਿਪ੍ਪਲਂ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਤ੍ਤ੍ਯਨਸ਼੍ਨਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਯੋ ਅਭਿ ਚਾਕਸ਼ੀਤਿ
ਦੋ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਇੱਕੋ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਬਿਨਾ ਖਾਏ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਮਧ੍ਵਦਃ ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਨਿਵਿਸ਼ਨ੍ਤੇ ਸੁਵਤੇ ਚਾਧਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇ । ਤਸ੍ਯ ਯਦਾਹੁਃ ਪਿਪ੍ਪਲਂ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਗ੍ਰੇ ਤਨ੍ ਨੋਨ੍ ਨਸ਼ਦ੍ਯਃ ਪਿਤਰਂ ਨ ਵੇਦ
ਉਸ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਿੱਠਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਟਿਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਫਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਯਤ੍ਰਾ ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਅਮृਤਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸ਼ਮਨਿਮੇषਂ ਵਿਦਥਾਭਿਸ੍ਵਰਨ੍ਤਿ । ਏਨਾ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਗੋਪਾਃ ਸ ਮਾ ਧੀਰਃ ਪਾਕਮਤ੍ਰਾ ਵਿਵੇਸ਼
ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾ ਪਲਕਾਂ ਮਾਰੇ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਗਿਆਨੀ ਇੱਥੇ ਪੱਕਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰੇ ਅਧਿ ਗਾਯਤ੍ਰਮਾਹਿਤਂ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁਭਂ ਵਾ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁਭਾਨ੍ ਨਿਰਤਕ੍ਸ਼ਤ । ਯਦ੍ਵਾ ਜਗਜ੍ਜਗਤ੍ਯਾਹਿਤਂ ਪਦਂ ਯ ਇਤ੍ਤਦ੍ਵਿਦੁਸ੍ਤੇ ਅਮृਤਤ੍ਵਮਾਨੁਸ਼ੁਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਗਾਇਤਰੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਜਗਤੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਗਾਯਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਤਿ ਮਿਮੀਤੇ ਅਰ੍ਕਮਰ੍ਕੇਣ ਸਾਮ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁਭੇਨ ਵਾਕਮ੍ । ਵਾਕੇਨ ਵਾਕਂ ਦ੍ਵਿਪਦਾ ਚਤੁष੍ਪਦਾਕ੍ਸ਼ਰੇਣ ਮਿਮਤੇ ਸਪ੍ਤ ਵਾਣੀਃ
ਗਾਇਤਰੀ ਨਾਲ ਉਹ ਭਜਨ ਮਾਪਦਾ ਹੈ; ਭਜਨ ਨਾਲ ਸਾਮ; ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਨਾਲ ਬੋਲ। ਬੋਲ ਨਾਲ ਬੋਲ; ਦੋ ਪੈਰਾਂ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ, ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸੱਤ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਪਦਾ ਹੈ।
ਜਗਤਾ ਸਿਨ੍ਧੁਂ ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਕਭਾਯਦ੍ਰਥਂਤਰੇ ਸੂਰ੍ਯਂ ਪਰ੍ਯਪਸ਼੍ਯਤ੍। ਗਾਯਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮਿਧਸ੍ਤਿਸ੍ਰ ਆਹੁਸ੍ਤਤੋ ਮਹ੍ਨਾ ਪ੍ਰ ਰਿਰਿਚੇ ਮਹਿਤ੍ਵਾ
ਜਗਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਅਸਮਾਨੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਮਿੱਧਾਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਮਹਾਨਤਾ ਤੋਂ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਉਪ ਹ੍ਵਯੇ ਸੁਦੁਘਾਂ ਧੇਨੁਮੇਤਾਂ ਸੁਹਸ੍ਤੋ ਗੋਧੁਗੁਤ ਦੋਹਦੇਨਾਮ੍ । ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸਵਂ ਸਵਿਤਾ ਸਾਵਿषਨ੍ ਨੋऽਭੀਦ੍ਧੋ ਘਰ੍ਮਸ੍ਤਦੁ षੁ ਪ੍ਰ ਵੋਚਤ੍
ਮੈਂ ਇਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ, ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਵਿਤਾ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ; ਗਰਮ ਭਾਂਡੇ ਨੇ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
ਹਿਙ੍ਕृਣ੍ਵਤੀ ਵਸੁਪਤ੍ਨੀ ਵਸੂਨਾਂ ਵਤ੍ਸਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਮਨਸਾਭ੍ਯਾਗਾਤ੍। ਦੁਹਾਮਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਪਯੋ ਅਘ੍ਨ੍ਯੇਯਂ ਸਾ ਵਰ੍ਧਤਾਂ ਮਹਤੇ ਸੌਭਗਾਯ
ਹਿੰਕਾਰ ਕਰਦੀ, ਦੌਲਤ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਚਾਹਦੀ, ਮਨ ਨਾਲ ਆਈ। ਆਉ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਲਈ ਅਘਨੀ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕੱਢੀਏ; ਉਹ ਵਧੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ।
ਗੌਰਮੀਮੇਦਭਿ ਵਤ੍ਸਂ ਮਿषਨ੍ਤਂ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਹਿਙ੍ਙਕृਣੋਨ੍ ਮਾਤਵਾ ਉ । ਸृਕ੍ਵਾਣਂ ਘਰ੍ਮਮਭਿ ਵਾਵਸ਼ਾਨਾ ਮਿਮਾਤਿ ਮਾਯੁਂ ਪਯਤੇ ਪਯੋਭਿਃ
ਗਾਂ, ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ, ਹਿੰਕਾਰ ਕਰਦੀ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਗਰਮ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਚਾਹਦੀ ਹੋਈ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਮਾਪਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਾਲਦੀ ਹੈ।
ਅਯਂ ਸ ਸ਼ਿਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯੇਨ ਗੌਰਭਿਵृਤਾ ਮਿਮਾਤਿ ਮਯੁਂ ਧ੍ਵਸਨਾਵਧਿ ਸ਼੍ਰਿਤਾ । ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਿਭਿਰ੍ਨਿ ਹਿ ਚਕਾਰ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਭਵਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਤਿ ਵਵ੍ਰਿਮੌਹਤ
ਇਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਛਿੜਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਾਂ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਮਾਪਦੀ ਹੈ, ਧੂੜ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ; ਬਿਜਲੀ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਫੈਲ ਗਈ।