ਉਦਰਾਤ੍ਤੇ ਕ੍ਲੋਮ੍ਨੋ ਨਾਭ੍ਯਾ ਹृਦਯਾਦਧਿ । ਯਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਿषਂ ਨਿਰਵੋਚਮਹਂ ਤ੍ਵਤ੍
ਤੇਰੇ ਪੇਟ, ਤਲ, ਨਾਭੀ, ਦਿਲ ਦੇ ਉਪਰੋਂ—ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਯਾਃ ਸੀਮਾਨਂ ਵਿਰੁਜਨ੍ਤਿ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਰ੍षਨੀਃ । ਅਹਿਂਸਨ੍ਤੀਰਨਾਮਯਾ ਨਿਰ੍ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੁ ਬਹਿਰ੍ਬਿਲਮ੍
ਜੋ ਸਿਰ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ, ਜੋ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਵੱਢਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਬਾਹਰਲੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵਣ।
ਯਾ ਹृਦਯਮੁਪਰ੍षਨ੍ਤ੍ਯਨੁਤਨ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕੀਕਸਾਃ । ਅਹਿਂਸਨ੍ਤੀਰਨਾਮਯਾ ਨਿਰ੍ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੁ ਬਹਿਰ੍ਬਿਲਮ੍
ਜੋ ਦਿਲ ਨੂੰ ਵੱਢਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖੰਘ—ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਬਾਹਰਲੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵਣ।
ਯਾਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਉਪਰ੍षਨ੍ਤ੍ਯਨੁਨਿਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਪृष੍ਟੀਃ । ਅਹਿਂਸਨ੍ਤੀਰਨਾਮਯਾ ਨਿਰ੍ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੁ ਬਹਿਰ੍ਬਿਲਮ੍
ਜੋ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਢਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਬਾਹਰਲੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵਣ।
ਯਾਸ੍ਤਿਰਸ਼੍ਚੀਃ ਉਪਰ੍षਨ੍ਤ੍ਯਰ੍षਣੀਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ਣਾਸੁ ਤੇ । ਅਹਿਂਸਨ੍ਤੀਰਨਾਮਯਾ ਨਿਰ੍ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੁ ਬਹਿਰ੍ਬਿਲਮ੍
ਜੋ ਆੜੇ ਆੜੇ ਵੱਢਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਬਾਹਰਲੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵਣ।
ਯਾ ਗੁਦਾ ਅਨੁਸਰ੍ਪਨ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਮੋਹਯਨ੍ਤਿ ਚ । ਅਹਿਂਸਨ੍ਤੀਰਨਾਮਯਾ ਨਿਰ੍ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੁ ਬਹਿਰ੍ਬਿਲਮ੍
ਜੋ ਮਲਦਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰੇਂਗਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਆਂਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਬਾਹਰਲੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵਣ।
ਯਾ ਮਜ੍ਜ੍ਞੋ ਨਿਰ੍ਧਯਨ੍ਤਿ ਪਰੂਂषਿ ਵਿਰੁਜਨ੍ਤਿ ਚ । ਅਹਿਂਸਨ੍ਤੀਰਨਾਮਯਾ ਨਿਰ੍ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੁ ਬਹਿਰ੍ਬਿਲਮ੍
ਉਹ ਓਹ ਮਸਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੱਕੀਆਂ, ਜੋ ਪੀਸਦੀਆਂ ਤੇ ਟੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਣ।
ਯੇ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਮਦਯਨ੍ਤਿ ਯਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸੋ ਰੋਪਣਾਸ੍ਤਵ । ਯਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਿषਂ ਨਿਰਵੋਚਮਹਂ ਤ੍ਵਤ੍
ਜੋ ਰੋਗ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰੋਪਣਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਰ ਦੂਰ ਹੋਇਆ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਵਿਸਲ੍ਪਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਰਧਸ੍ਯ ਵਾਤੀਕਾਰਸ੍ਯ ਵਾਲਜੇਃ । ਯਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਿषਂ ਨਿਰਵੋਚਮਹਂ ਤ੍ਵਤ੍
ਫੋੜੇ, ਪੀੜ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ — ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਰ ਦੂਰ ਹੋਇਆ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਤੇ ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੋਣਿਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿ ਭਂਸਸਃ । ਅਨੂਕਾਦਰ੍षਣੀਰੁष੍ਣਿਹਾਭ੍ਯਃ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਣੋ ਰੋਗਮਨੀਨਸ਼ਮ੍
ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ, ਗੋਡਿਆਂ, ਕਮਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਤੋਂ, ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਤੇ ਸੜਕਣ ਵਾਲੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਸਿਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਮਿਟ ਜਾਵੇ।
ਸਂ ਤੇ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਣਃ ਕਪਾਲਾਨਿ ਹृਦਯਸ੍ਯ ਚ ਯੋ ਵਿਧੁਃ । ਉਦ੍ਯਨ੍ਨ੍ ਆਦਿਤ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਣੋ ਰੋਗਮਨੀਨਸ਼ੋऽਙ੍ਗਭੇਦਮਸ਼ੀਸ਼ਮਃ
ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਉਲਝਣ, ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ, ਸਿਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਅਸ੍ਯ ਵਾਮਸ੍ਯ ਪਲਿਤਸ੍ਯ ਹੋਤੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਾ ਮਧ੍ਯਮੋ ਅਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਨਃ ।9.14 ਤृਤੀਯੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਘृਤਪृष੍ਠੋ ਅਸ੍ਯਾਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਂ ਵਿਸ਼੍ਪਤਿਂ ਸਪ੍ਤਪੁਤ੍ਰਮ੍
ਇਸ ਸਲੇਟੀ, ਖੱਬੇ, ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਮੱਧਲੇ ਭਰਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਤੀਜਾ ਭਰਾ ਘੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਸਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸਪ੍ਤ ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਰਥਮੇਕਚਕ੍ਰਮੇਕੋ ਅਸ਼੍ਵੋ ਵਹਤਿ ਸਪ੍ਤਨਾਮਾ । ਤ੍ਰਿਨਾਭਿ ਚਕ੍ਰਮਜਰਮਨਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰੇਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਭੁਵਨਾਧਿ ਤਸ੍ਥੁਃ
ਸੱਤ ਨੇ ਇੱਕ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਰਥ ਜੋੜਿਆ; ਇੱਕ ਘੋੜਾ, ਜਿਸਦੇ ਸੱਤ ਨਾਮ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਪਹੀਏ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਨਾਬਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਨਾ ਟੁੱਟਦਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਮਂ ਰਥਮਧਿ ਯੇ ਸਪ੍ਤ ਤਸ੍ਥੁਃ ਸਪ੍ਤਚਕ੍ਰਂ ਸਪ੍ਤ ਵਹਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਾਃ । ਸਪ੍ਤ ਸ੍ਵਸਾਰੋ ਅਭਿ ਸਂ ਨਵਨ੍ਤ ਯਤ੍ਰ ਗਵਾਂ ਨਿਹਿਤਾ ਸਪ੍ਤ ਨਾਮ
ਇਸ ਰਥ 'ਤੇ ਸੱਤ ਖੜੇ ਹਨ; ਇਸਦੇ ਸੱਤ ਪਹੀਏ ਹਨ, ਤੇ ਸੱਤ ਘੋੜੇ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਨਾਮ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਥਮਂ ਜਾਯਮਾਨਮਸ੍ਥਨ੍ਵਨ੍ਤਂ ਯਦਨਸ੍ਥਾ ਬਿਭਰ੍ਤਿ । ਭੂਮ੍ਯਾ ਅਸੁਰਸृਗਾਤ੍ਮਾ ਕ੍ਵ ਸ੍ਵਿਤ੍ਕੋ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਮੁਪ ਗਾਤ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਮੇਤਤ੍
ਕੌਣ ਪਹਿਲਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਢੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ? ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਆਤਮਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਕੌਣ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪੁੱਛਣ ਗਿਆ?
ਇਹ ਬ੍ਰਵੀਤੁ ਯ ਈਮਙ੍ਗ ਵੇਦਾਸ੍ਯ ਵਾਮਸ੍ਯ ਨਿਹਿਤਂ ਪਦਂ ਵੇਃ । ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਣਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਦੁਹ੍ਰਤੇ ਗਾਵੋ ਅਸ੍ਯ ਵਵ੍ਰਿਂ ਵਸਾਨਾ ਉਦਕਂ ਪਦਾऽਪੁਃ
ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੱਬਾ ਪਾਸਾ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਦੱਸੇ। ਗਾਂ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਢੱਕਣ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।
ਪਾਕਃ ਪृਛਾਮਿ ਮਨਸਾऽਵਿਜਾਨਨ੍ ਦੇਵਾਨਾਮੇਨਾ ਨਿਹਿਤਾ ਪਦਾਨਿ । ਵਤ੍ਸੇ ਬष੍ਕਯੇऽਧਿ ਸਪ੍ਤ ਤਨ੍ਤੂਨ੍ ਵਿ ਤਤ੍ਨਿਰੇ ਕਵਯ ਓਤਵਾ ਉ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਰੱਖੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਵੱਛੇ, ਚਿੱਟੇ ਉੱਤੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸੱਤ ਧਾਗੇ ਤਾਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਵੋਹਿਆ।
ਅਚਿਕਿਤ੍ਵਾਂਸ੍ਚਿਕਿਤੁषਸ਼੍ਚਿਦਤ੍ਰ ਕਵੀਨ੍ ਪृਛਾਮਿ ਵਿਦ੍ਵਨੋ ਨ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ । ਵਿ ਯਸ੍ਤਸ੍ਤਮ੍ਭ षਟਿਮਾ ਰਜਾਂਸ੍ਯਜਸ੍ਯ ਰੂਪੇ ਕਿਮਪਿ ਸ੍ਵਿਦੇਕਮ੍
ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ, ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਅਜਨਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ, ਉਹ ਇਕ ਕੀ ਹੈ?
ਮਾਤਾ ਪਿਤਰਮृਤ ਆ ਬਭਾਜऽਧੀਤ੍ਯਗ੍ਰੇ ਮਨਸਾ ਸਂ ਹਿ ਜਗ੍ਮੇ । ਸਾ ਬੀਭਤ੍ਸੁਰ੍ਗਰ੍ਭਰਸਾ ਨਿਵਿਦ੍ਧਾ ਨਮਸ੍ਵਨ੍ਤ ਇਦੁਪਵਾਕਮੀਯੁਃ
ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੰਡਿਆ; ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਮਨ ਨਾਲ ਮਿਲੀ। ਉਹ, ਭਿਆਨਕ, ਗਰਭ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਚਨ ਵੱਲ ਗਏ।
ਯੁਕ੍ਤਾ ਮਾਤਾਸਿਦ੍ਧੁਰਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾ ਅਤਿष੍ਠਦ੍ਗਰ੍ਭੋ ਵृਜਨੀष੍ਵਨ੍ਤਃ । ਅਮੀਮੇਦ੍ਵਤ੍ਸੋ ਅਨੁ ਗਾਮਪਸ਼੍ਯਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਯੋਗਨੇषੁ
ਮਾਂ ਜੋੜੀ ਹੋਈ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਖੜੀ ਸੀ; ਗਰਭ ਪੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਵੱਛਾ ਨੇ ਮਾਪਿਆ, ਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਿੰਨ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਰੂਪ।
ਤਿਸ੍ਰੋ ਮਤॄਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਿਤॄਨ੍ ਬਿਭ੍ਰਦੇਕ ਉਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਨੇਮਵ ਗ੍ਲਾਪਯਨ੍ਤ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਨ੍ਤੇ ਦਿਵੋ ਅਮੁष੍ਯ ਪृष੍ਠੇ ਵਿਸ਼੍ਵਵਿਦੋ ਵਾਚਮਵਿਸ਼੍ਵਵਿਨ੍ਨਾਮ੍
ਤਿੰਨ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਢੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਉੱਪਰ ਖੜਾ ਸੀ, ਪਹੀਏ ਦੀ ਗਿੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਥਕਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
{੨੪} ਪਞ੍ਚਾਰੇ ਚਕ੍ਰੇ ਪਰਿਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਆਤਸ੍ਥੁਰ੍ਭੁਵਨਾਨਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾ । ਤਸ੍ਯ ਨਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਪ੍ਯਤੇ ਭੂਰਿਭਾਰਃ ਸਨਾਦੇਵ ਨ ਛਿਦ੍ਯਤੇ ਸਨਾਭਿਃ
ਪੰਜ ਸਪੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਪਹੀਆ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਧੁਰੀ ਵੱਡੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਤਪਦੀ ਹੈ; ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਾ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੀ, ਨਾ ਨਾਬ।
ਪਞ੍ਚਪਾਦਂ ਪਿਤਰਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕृਤਿਂ ਦਿਵ ਆਹੁਃ ਪਰੇ ਅਰ੍ਧੇ ਪੁਰੀषਿਣਮ੍ । ਅਥੇਮੇ ਅਨ੍ਯ ਉਪਰੇ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੇ ਸਪ੍ਤਚਕ੍ਰੇ षਡਰ ਆਹੁਰਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਉਹ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਹ ਹੋਰ ਉੱਪਰ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਸੱਤ ਪਹੀਏ, ਛੇ ਸਪੋਕਾਂ, ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰਂ ਨਹਿ ਤਜ੍ਜਰਾਯ ਵਰ੍ਵਰ੍ਤਿ ਚਕ੍ਰਂ ਪਰਿ ਦ੍ਯਾਮृਤਸ੍ਯ । ਆ ਪੁਤ੍ਰਾ ਅਗ੍ਨੇ ਮਿਥੁਨਾਸੋ ਅਤ੍ਰ ਸਪ੍ਤ ਸ਼ਤਾਨਿ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਥੁਃ
ਬਾਰਾਂ ਸਪੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਪਹੀਆ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇੱਥੇ, ਹੇ ਅਗਨਿ, ਤੇਰੇ ਜੁੜਵੇਂ ਪੁੱਤਰ, ਸੱਤ ਸੌ ਵੀਹ, ਖੜੇ ਹਨ।
ਸਨੇਮਿ ਚਕ੍ਰਮਜਰਂ ਵਿ ਵਵृਤ ਉਤ੍ਤਾਨਾਯਾਂ ਦਸ਼ ਯੁਕ੍ਤਾ ਵਹਨ੍ਤਿ । ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚਕ੍ਸ਼ੂ ਰਜਸੈਤ੍ਯਾਵृਤਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਆਤਸ੍ਥੁਰ੍ਭੁਵਨਾਨਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾ
ਸੌ ਸਪੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਕਦੇ ਵਧਦਾ ਨਹੀਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਦਸ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸਤੀਸ੍ਤਾਮੁ ਮੇ ਪੁਂਸਃ ਆਹੁਃ ਪਸ਼੍ਯਦਕ੍ਸ਼ਣ੍ਵਾਨ੍ਨ੍ ਵਿ ਚੇਤਦਨ੍ਧਃ । ਕਵਿਰ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ ਈਮਾ ਚਿਕੇਤ ਯਸ੍ਤਾ ਵਿਜਾਨਾਤ੍ਸ ਪਿਤੁष੍ਪਿਤਾਸਤ੍
ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਸਚੀਆਂ ਹਨ, ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਹਨ; ਜੋ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੇਖ਼ਬਰ। ਕਵੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਸਾਕਂਜਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਥਮਾਹੁਰੇਕਜਂ षਡਿਦ੍ਯਮਾ ऋषਯੋ ਦੇਵਜਾ ਇਤਿ । ਤੇषਾਮਿष੍ਟਾਨਿ ਵਿਹਿਤਾਨਿ ਧਾਮਸ਼ ਸ੍ਥਾਤ੍ਰੇ ਰੇਜਨ੍ਤੇ ਵਿਕृਤਾਨਿ ਰੂਪਸ਼ਃ
ਇਕੱਠੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤਵਾਂ ਇਕੱਲਾ ਜਨਮਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਛੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਦੱਸਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਵਃ ਪਰੇਣ ਪਰ ਏਨਾ ਅਵਰੇਣ ਪਦਾ ਵਤ੍ਸਂ ਬਿਭ੍ਰਤੀ ਗੌਰੁਦਸ੍ਥਾਤ੍। ਸਾ ਕਦ੍ਰੀਚੀ ਕਂ ਸ੍ਵਿਦਰ੍ਧਂ ਪਰਾਗਾਤ੍ਕ੍ਵ ਸ੍ਵਿਤ੍ਸੂਤੇ ਨਹਿ ਯੂਥੇ ਅਸ੍ਮਿਨ੍
ਇੱਕ ਪੈਰ ਅੱਗੇ ਤੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਖੜੀ ਹੈ। ਕਦਰੂ ਦੀ ਜਨਮੀ ਹੋਈ, ਅੱਧਾ ਲੈ ਕੇ ਦੂਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਅਵਃ ਪਰੇਣ ਪਿਤਰਂ ਯੋ ਅਸ੍ਯ ਵੇਦਾਵਃ ਪਰੇਣ ਪਰ ਏਨਾਵਰੇਣ । ਕਵੀਯਮਾਨਃ ਕ ਇਹ ਪ੍ਰ ਵੋਚਦ੍ਦੇਵਂ ਮਨਃ ਕੁਤੋ ਅਧਿ ਪ੍ਰਜਾਤਮ੍
ਇੱਕ ਪੈਰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਪੈਰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਸੋਚ ਕੇ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਨ ਕਿੱਥੋਂ ਜਨਮਿਆ?
ਯੇ ਅਰ੍ਵਾਞ੍ਚਸ੍ਤਾਮੁ ਪਰਾਚ ਆਹੁਰ੍ਯੇ ਪਰਾਞ੍ਚਸ੍ਤਾਮੁ ਅਰ੍ਵਾਚ ਆਹੁਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਯਾ ਚਕ੍ਰਥੁਃ ਸੋਮ ਤਾਨਿ ਧੁਰਾ ਨ ਯੁਕ੍ਤਾ ਰਜਸੋ ਵਹਨ੍ਤਿ
ਜੋ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੂਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਸੋਮ ਨੇ ਇਹ ਬਣਾਇਆ; ਧੂੜ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੋੜ ਕੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ।