ਅਮੂਨ੍ ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥ ਨਿਃ ਸ਼ृਣੀਹਿ ਖਾਦਾਮੂਨ੍ ਖਦਿਰਾਜਿਰਮ੍ । ਤਾਜਦ੍ਭਙ੍ਗ ਇਵ ਭਜ੍ਯਨ੍ਤਾਂ ਹਨ੍ਤ੍ਵੇਨਾਨ੍ ਵਧਕੋ ਵਧੈਃ
ਅਸ਼ਵਥ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇ; ਖਦਿਰ ਤੇ ਅਰਜੁਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਓ; ਉਹ ਕੱਚੇ ਡੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟ ਜਾਣ, ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।
ਪਰੁषਾਨ੍ ਅਮੂਨ੍ ਪਰੁषਾਹ੍ਵਃ ਕृਣੋਤੁ ਹਨ੍ਤ੍ਵੇਨਾਨ੍ ਵਧਕੋ ਵਧੈਃ । ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸ਼ਰ ਇਵ ਭਜ੍ਯਨ੍ਤਾਂ ਬृਹਜ੍ਜਾਲੇਨ ਸਂਦਿਤਾਃ
ਕਠੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 'ਕਠੋਰ' ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਵੀ ਕਠੋਰ ਕਰ ਦੇਵੇ; ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ; ਉਹ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕ ਚੁੱਕ ਟੁੱਟ ਜਾਣ, ਵੱਡੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ।
ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਜਾਲਮਾਸੀਜ੍ਜਾਲਦਣ੍ਡਾ ਦਿਸ਼ੋ ਮਹੀਃ । ਤੇਨਾਭਿਧਾਯ ਦਸ੍ਯੂਨਾਂ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਸੇਨਾਮਪਾਵਪਤ੍
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਲ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਾਲ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ; ਉਸ ਨਾਲ ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਦੱਸੂਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਬृਹਦ੍ਧਿ ਜਾਲਂ ਬृਹਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਵਾਜਿਨੀਵਤਃ । ਤੇਨ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ ਅਭਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਨ੍ਯੁਬ੍ਜ ਯਥਾ ਨ ਮੁਚ੍ਯਾਤੈ ਕਤਮਸ਼੍ਚਨੈषਾਮ੍
ਸ਼ਕਰ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਜਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਕਰ ਦੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਬਚ ਸਕੇ।
ਬृਹਤ੍ਤੇ ਜਾਲਂ ਬृਹਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ੂਰ ਸਹਸ੍ਰਾਰ੍ਘਸ੍ਯ ਸ਼ਤਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ । ਤੇਨ ਸ਼ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਮਯੁਤਂ ਨ੍ਯਰ੍ਬੁਦਂ ਜਘਾਨ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਦਸ੍ਯੂਨਾਮਭਿਧਾਯ ਸੇਨਯਾ
ਤੇਰਾ ਜਾਲ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇੰਦਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਇਨਾਮਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੌ ਤਾਕਤਾਂ ਵਾਲਾ; ਉਸ ਨਾਲ, ਸ਼ਕਰ, ਤੂੰ ਦੱਸੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਲੱਖ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ।
ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਜਾਲਮਾਸੀਚ੍ਛਕ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਤੋ ਮਹਾਨ੍ । ਤੇਨਾਹਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲੇਨਾਮੂਂਸ੍ਤਮਸਾਭਿ ਦਧਾਮਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਰ ਦਾ ਜਾਲ ਬਣ ਗਿਆ; ਇੰਦਰ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਸੇਦਿਰੁਗ੍ਰਾ ਵ੍ਯृਦ੍ਧਿਰਾਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਨਪਵਾਚਨਾ । ਸ਼੍ਰਮਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਮੋਹਸ਼੍ਚ ਤੈਰਮੂਨ੍ ਅਭਿ ਦਧਾਮਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍
ਤਪ, ਉਗਰਤਾ, ਪੀੜਾ, ਨਿਕਾਲਾ; ਥਕਾਵਟ, ਸੁਸਤਾਪਣ ਅਤੇ ਭੁਲਾਵਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਮृਤ੍ਯਵੇऽਮੂਨ੍ ਪ੍ਰ ਯਛਾਮਿ ਮृਤ੍ਯੁਪਾਸ਼ੈਰਮੀ ਸਿਤਾਃ । ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਯੇ ਅਘਲਾ ਦੂਤਾਸ੍ਤੇਭ੍ਯ ਏਨਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ ਨਯਾਮਿ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ
ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਫਾਂਸਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ; ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਦੂਤ ਹਨ, ਨਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸੌਂਪਦਾ ਹਾਂ।
{੨੦} ਨਯਤਾਮੂਨ੍ ਮृਤ੍ਯੁਦੂਤਾ ਯਮਦੂਤਾ ਅਪੋਮ੍ਭਤ । ਪਰਃਸਹਸ੍ਰਾ ਹਨ੍ਯਨ੍ਤਾਂ ਤृਣੇਢ੍ਵੇਨਾਨ੍ ਮਤ੍ਯਂ ਭਵਸ੍ਯ
ਮੌਤ ਦੇ ਦੂਤ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵਣ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਹੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਣ।
ਸਾਧ੍ਯਾ ਏਕਂ ਜਾਲਦਣ੍ਡਮੁਦ੍ਯਤ੍ਯ ਯਨ੍ਤ੍ਯੋਜਸਾ । ਰੁਦ੍ਰਾ ਏਕਂ ਵਸਵ ਏਕਮਾਦਿਤ੍ਯੈਰੇਕ ਉਦ੍ਯਤਃ
ਸਾਧਿਆ ਇਕ ਜਾਲ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ; ਰੁਦ੍ਰ ਇਕ, ਵਸੁ ਇਕ, ਆਦਿਤਿਆ ਇਕ, ਹਰ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਉਪਰਿष੍ਟਾਦੁਬ੍ਜਨ੍ਤੋ ਯਨ੍ਤ੍ਵੋਜਸਾ । ਮਧ੍ਯੇਨ ਘ੍ਨਨ੍ਤੋ ਯਨ੍ਤੁ ਸੇਨਾਮਙ੍ਗਿਰਸੋ ਮਹੀਮ੍
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਪਰੋਂ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਾਲ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਅੰਗਿਰਸ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰੇ।
ਵਨਸ੍ਪਤੀਨ੍ ਵਾਨਸ੍ਪਤ੍ਯਾਨ੍ ਓषਧੀਰੁਤ ਵੀਰੁਧਃ । ਦ੍ਵਿਪਾਚ੍ਚਤੁष੍ਪਾਦਿष੍ਣਾਮਿ ਯਥਾ ਸੇਨਾਮਮੂਂ ਹਨਨ੍
ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵ, ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਘਾਹ; ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੇ—ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਣ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਃ ਸਰ੍ਪਾਨ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਪੁਣ੍ਯਜਨਾਨ੍ ਪਿਤॄਨ੍ । ਦृष੍ਟਾਨ੍ ਅਦृष੍ਟਾਨ੍ ਇष੍ਣਾਮਿ ਯਥਾ ਸੇਨਾਮਮੂਂ ਹਨਨ੍
ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਸੱਪ, ਦੇਵਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵ ਤੇ ਪਿਤਰ; ਦਿੱਖੇ ਤੇ ਨਾ ਦਿੱਖੇ—ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਣ।
ਇਮ ਉਪ੍ਤਾ ਮृਤ੍ਯੁਪਾਸ਼ਾ ਯਾਨ੍ ਆਕ੍ਰਮ੍ਯ ਨ ਮੁਚ੍ਯਸੇ । ਅਮੁष੍ਯਾ ਹਨ੍ਤੁ ਸੇਨਾਯਾ ਇਦਂ ਕੂਟਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਇਹ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਫਾਂਸਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫੜ ਲੈਣ ਤਾਂ ਛੱਡਦੀਆਂ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਫਸਾਓ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਘਰ੍ਮਃ ਸਮਿਦ੍ਧੋ ਅਗ੍ਨਿਨਾਯਂ ਹੋਮਃ ਸਹਸ੍ਰਹਃ । ਭਵਸ਼੍ਚ ਪृਸ਼੍ਨਿਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਵ ਸੇਨਾਮਮੂਂ ਹਤਮ੍
ਜੋ ਤਪਤ ਹੋਮ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਭੇਟ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਵ, ਪ੍ਰਸ਼ਨਿਬਾਹੁ ਅਤੇ ਸ਼ਰਵ, ਉਹ ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ।
ਮृਤ੍ਯੋਰਾषਮਾ ਪਦ੍ਯਨ੍ਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ੁਧਂ ਸੇਦਿਂ ਵਧਂ ਭਯਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ੁਜਾਲਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਰ੍ਵ ਸੇਨਾਮਮੂਂ ਹਤਮ੍
ਉਹ ਮੌਤ, ਭੁੱਖ, ਬੁਰੀ ਹਾਲਤ, ਕਤਲ ਅਤੇ ਡਰ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਵਣ। ਇੰਦਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਵਜਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਵ, ਉਹ ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ।
ਪਰਾਜਿਤਾਃ ਪ੍ਰ ਤ੍ਰਸਤਾਮਿਤ੍ਰਾ ਨੁਤ੍ਤਾ ਧਾਵਤ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ । ਬृਹਸ੍ਪਤਿਪ੍ਰਨੁਤ੍ਤਾਨਾਂ ਮਾਮੀषਾਂ ਮੋਚਿ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਵੈਰੀ, ਜਿਹੜੇ ਹਾਰ ਗਏ ਹਨ, ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਣ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਨਾ ਦੇਵੇ।
ਅਵ ਪਦ੍ਯਨ੍ਤਾਮੇषਾਮਾਯੁਧਾਨਿ ਮਾ ਸ਼ਕਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਧਾਮਿषੁਮ੍ । ਅਥੈषਾਂ ਬਹੁ ਬਿਭ੍ਯਤਾਮਿषਵਃ ਘ੍ਨਨ੍ਤੁ ਮਰ੍ਮਣਿ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਜਾਣ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਰਹਿਣ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੱਜਣ।
ਸਂ ਕ੍ਰੋਸ਼ਤਾਮੇਨਾਨ੍ ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵੀ ਸਮਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਸਹ ਦੇਵਤਾਭਿਃ । ਮਾ ਜ੍ਞਾਤਾਰਂ ਮਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਵਿਦਨ੍ਤ ਮਿਥੋ ਵਿਘ੍ਨਾਨਾ ਉਪ ਯਨ੍ਤੁ ਮृਤ੍ਯੁਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਚੀਕ ਪਾ ਲੈਣ; ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਣ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਥਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣ ਸਕਣ; ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਆ ਜਾਣ, ਤੇ ਉਹ ਮੌਤ ਵੱਲ ਵਧ ਜਾਣ।
ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋऽਸ਼੍ਵਤਰ੍ਯੋ ਦੇਵਰਥਸ੍ਯ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ਾਃ ਸ਼ਫਾ ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮੁਦ੍ਧਿਃ । ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵੀ ਪਕ੍ਸ਼ਸੀ ऋਤਵੋऽਭੀਸ਼ਵੋऽਨ੍ਤਰ੍ਦੇਸ਼ਾਃ ਕਿਮ੍ਕਰਾ ਵਾਕ੍ਪਰਿਰਥ੍ਯਮ੍
ਚਾਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਰਥ ਦੇ ਘੋੜੇ ਹਨ, ਯਗ ਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਰਥ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹਨ, ਖੁਰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਹਨ, ਉਪਰਲਾ ਅਸਮਾਨ ਜੋੜ ਹੈ। ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਪੱਖ ਹਨ, ਰੁੱਤਾਂ ਰਸੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖੇਤਰ ਸਹਾਇਕ ਹਨ, ਬੋਲੀ ਰਥ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।
ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਰਥਃ ਪਰਿਵਤ੍ਸਰੋ ਰਥੋਪਸ੍ਥੋ ਵਿਰਾਡੀषਾਗ੍ਨੀ ਰਥਮੁਖਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਵ੍ਯष੍ਠਾਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਸਾਰਥਿਃ
ਸਾਲ ਰਥ ਹੈ, ਅੱਧ ਸਾਲ ਰਥ ਦੀ ਸੀਟ ਹੈ, ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਅੱਗ ਰਥ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਖੱਬਾ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਚੰਦ ਰਥ ਦਾ ਮਾਹੀ ਹੈ।
ਇਤੋ ਜਯੇਤੋ ਵਿ ਜਯ ਸਂ ਜਯ ਜਯ ਸ੍ਵਾਹਾ । ਇਮੇ ਜਯਨ੍ਤੁ ਪਰਾਮੀ ਜਯਨ੍ਤਾਂ ਸ੍ਵਾਹੈਭ੍ਯੋ ਦੁਰਾਹਾਮੀਭ੍ਯਃ । ਨੀਲਲੋਹਿਤੇਨਾਮੂਨ੍ ਅਭ੍ਯਵਤਨੋਮਿ
ਇਥੋਂ ਜਿੱਤੋ, ਵਧੋ, ਮਿਲੋ, ਤੇ ਜਿੱਤੋ—ਸਵਾਹਾ! ਇਹ ਜਿੱਤਣ, ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਹਾਰ ਜਾਣ—ਸਵਾਹਾ! ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੀਲ-ਲਾਲ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਕੁਤਸ੍ਤੌ ਜਾਤੌ ਕਤਮਃ ਸੋ ਅਰ੍ਧਃ ਕਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਕਾਤ੍ਕਤਮਸ੍ਯਾਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਃ । ਵਤ੍ਸੌ ਵਿਰਾਜਃ ਸਲਿਲਾਦੁਦੈਤਾਂ ਤੌ ਤ੍ਵਾ ਪृਛਾਮਿ ਕਤਰੇਣ ਦੁਗ੍ਧਾ
ਉਹ ਦੋ ਕਿੱਥੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ? ਉਹ ਅੱਧ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਲੋਕ ਤੋਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ? ਵਿਰਾਜ ਦੇ ਦੋ ਬੱਝੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਉਭਰੇ; ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ?
ਯੋ ਅਕ੍ਰਨ੍ਦਯਤ੍ਸਲਿਲਂ ਮਹਿਤ੍ਵਾ ਯੋਨਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜਂ ਸ਼ਯਾਨਃ । ਵਤ੍ਸਃ ਕਾਮਦੁਘੋ ਵਿਰਾਜਃ ਸ ਗੁਹਾ ਚਕ੍ਰੇ ਤਨ੍ਵਃ ਪਰਾਚੈਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੱਡਿਆ ਕਰਕੇ ਰੋਣ ਲਾਇਆ, ਜਣਨ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਕਰੇ ਹੋ ਕੇ ਲਿਆ। ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਰਾਜ ਬੱਝਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਯਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਬृਹਨ੍ਤਿ ਯੇषਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਵਿਯੁਨਕ੍ਤਿ ਵਾਚਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਨਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤਪਸਾ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਦ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਕਂ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਕਮ੍
ਉਹ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੌਥਾ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝਦਾਰ ਜਾਣੇ।
ਬृਹਤਃ ਪਰਿ ਸਾਮਾਨਿ षष੍ਠਾਤ੍ਪਞ੍ਚਾਧਿ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ । ਬृਹਦ੍ਬृਹਤ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਕੁਤੋऽਧਿ ਬृਹਤੀ ਮਿਤਾ
ਵੱਡੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਾਮ ਗੀਤ ਛੇਵੇਂ ਤੋਂ ਪੰਜ ਉਪਰਲੇ ਲਗੇ ਹਨ। ਵੱਡਾ, ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਵੱਡੀ ਛੰਦ ਕਿੱਥੋਂ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਬृਹਤੀ ਪਰਿ ਮਾਤ੍ਰਾਯਾ ਮਾਤੁਰ੍ਮਾਤ੍ਰਾਧਿ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ । ਮਾਯਾ ਹ ਜਜ੍ਞੇ ਮਾਯਾਯਾ ਮਾਯਾਯਾ ਮਾਤਲੀ ਪਰਿ
ਵੱਡੀ ਛੰਦ ਮਾਪ ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਤੋਂ ਉਪਰ ਬਣੀ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ; ਮਾਤਲੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਮੋਪਰਿ ਦ੍ਯੌਰ੍ਯਾਵਦ੍ਰੋਦਸੀ ਵਿਬਬਾਧੇ ਅਗ੍ਨਿਃ । ਤਤਃ षष੍ਠਾਦਾਮੁਤੋ ਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਤੋਮਾ ਉਦਿਤੋ ਯਨ੍ਤ੍ਯਭਿ षष੍ਠਮਹ੍ਨਃ
ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੇ ਰੂਪ ਉੱਤੇ, ਅਸਮਾਨ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦਬ ਗਿਆ; ਅੱਗ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਛੇਵੇਂ ਤੋਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
षਟ੍ ਤ੍ਵਾ ਪृਚ੍ਛਾਮ ऋषਯਃ ਕਸ਼੍ਯਪੇਮੇ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਯੁਕ੍ਤਂ ਯੁਯੁਕ੍ਸ਼ੇ ਯੋਗ੍ਯਂ ਚ । ਵਿਰਾਜਮਾਹੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਿਤਰਂ ਤਾਂ ਨੋ ਵਿ ਧੇਹਿ ਯਤਿਧਾ ਸਖਿਭ੍ਯਃ
ਛੇ ਸਵਾਲ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ, ਕਸ਼ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਯੋਗ ਹੋ ਤੇ ਜੋੜਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵਿਰਾਜ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਡੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ।
ਯਾਂ ਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤਾਮਨੁ ਯਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਚ੍ਯਵਨ੍ਤ ਉਪਤਿष੍ਠਨ੍ਤ ਉਪਤਿष੍ਠਮਾਨਾਮ੍ । ਯਸ੍ਯਾ ਵ੍ਰਤੇ ਪ੍ਰਸਵੇ ਯਕ੍ਸ਼ਮੇਜਤਿ ਸਾ ਵਿਰਾਡृषਯਃ ਪਰਮੇ ਵ੍ਯੋਮਨ੍
ਜੋ ਢਲ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਯਗ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ। ਜਿਸ ਦੇ ਵਚਨ ਤੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਯਕਸ਼ਾ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਰਾਜ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਚੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ।