ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸਮੇਟਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰਿ-ਜੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਆਪਣੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੜੀ, ਜਿਸਦੇ ਸਿੰਗ ਬੱਕਰੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਹਨ, ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਅਸ਼ੁੱਭ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਤੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਰਸ਼ਤਾ ਤੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹਨ—ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੌ ਨੁੱਕਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੌ ਨੁੱਕਾਂ ਵਾਲੇ। ਇੰਦਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ ਛੀਣਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜੋ ਥੱਲੇ ਲੁਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੋ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਜੜੀ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੰਧਰਵ, ਕਦੇ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ, ਕਦੇ ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗ, ਕਦੇ ਰੋਏਂਦਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਇੱਥੇ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ—"ਤੁਸੀਂ ਗੰਧਰਵ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਅਮਰ ਹੋ, ਮਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲੋ, ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ।" ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਸੱਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੌਸ਼ਲਵਾਨ ਤੇ ਦਿਵਯ ਹੈ, ਜੋ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਗਿਰਾਉਂਦੀ ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਪਸਰਾ, ਜੋ ਨੱਚਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ, ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕੌਸ਼ਲ ਨਾਲ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੱਡਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤ ਸਕਣ, ਤੇ ਦੌਲਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰਹੇ। ਉਹ ਆਨੰਦਤ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਅਪਸਰਾ, ਜੋ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਲਵਾਨ ਸਾਂਡ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਂਡ, ਆਪਣੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਸਾਂਡ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਬਛੜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਘਾਹ, ਵਾੜ, ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਡੀ ਵਾਧੂ ਹੋਵੇ—'ਸਵਾਹਾ'। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਗਨਿ ਲਈ ਭੋਜਨ ਸਮਾਨ ਤੇ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਨਿ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇਣ। ਧਰਤੀ ਗਾਂ ਹੈ, ਅਗਨਿ ਉਸ ਦਾ ਬਛੜਾ; ਧਰਤੀ, ਅਗਨਿ ਦੇ ਬਛੜੇ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਭੋਜਨ, ਤਾਕਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੇਵੇ—'ਸਵਾਹਾ'। ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਸਮਾਨ ਤੇ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਥੇ ਵਾਯੂ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਅਕਾਸ਼ ਗਾਂ ਹੈ, ਵਾਯੂ ਉਸ ਦਾ ਬਛੜਾ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਭੋਜਨ, ਤਾਕਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੇਵੇ—'ਸਵਾਹਾ'। ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਦਿਤ੍ਯ ਲਈ ਭੋਜਨ ਸਮਾਨ ਤੇ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਥੇ ਆਦਿਤ੍ਯ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਅਸਮਾਨ ਗਾਂ ਹੈ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਉਸ ਦਾ ਬਛੜਾ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਭੋਜਨ, ਤਾਕਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੇਵੇ—'ਸਵਾਹਾ'। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ, ਤਿਵੇਂ ਸਭ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਨ ਕਰਨ, ਸਾਰੇ ਨਮਨ ਕਰਨ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਛੜਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹੈ; ਉਸ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਬਛੜੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਤਾਕਤ, ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂ—'ਸਵਾਹਾ'। ਅਗਨਿ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅਗਨਿ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਸ਼ਾਪਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਦਰ ਤੇ ਨਮਨ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੰਡੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਲਵਾਂ। ਜਾਤਵੇਦਸ, ਜੋ ਮਨ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦਿਵਯ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸੱਤ ਮੂੰਹ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭੇਟ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਭੇਟ ਸਵੀਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ, ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ, ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ, ਥੱਲੇ, ਉੱਪਰ, ਵਿਚਕਾਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਵੀ ਜਾਤਵੇਦਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਅਗਨਿ, ਯਮ, ਵਰੁਣ, ਸੋਮ, ਧਰਤੀ, ਵਾਯੂ, ਸੂਰਜ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਯਜਮਾਨ ਵਾਂਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਲਟ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ, ਅਮਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਤ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਹਾਇਕ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਕਥ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਜੋ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਜਲਾਊਣ ਲਈ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰ ਨਾਮ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; 'ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੋਲੇ ਆਉਣ।' ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਘਾਟ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਥਿਤ ਤੇ ਅਨਸਥਿਤ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਵੀ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਜੋੜੇ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਮਹਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਕਵੀ, ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਤ ਸੀਮਾਵਾਂ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਬਣਾਈਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨੇੜੇ ਸੱਦਦਾ ਹਾਂ। ਲੋਹੇ ਦਾ ਖੰਭਾ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਘੋਸਲੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ, ਆਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਮਰਾਂ ਤੇ ਮਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹਾਂ, ਅਸੁਰ ਦਾ ਵਰਤ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਅਸੁਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਰਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਭੇਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਨੂੰ ਸੁਖ ਤੇ ਸਹੀ ਰਾਹ ਲਈ ਸੱਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਵਰੁਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵੇਖ ਸਕਾਂ; ਤੇਰੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਰੂਪ ਘੜਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਜ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਮਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਸ਼ੁਭਤਾ, ਸੰਤੁਲਨ, ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।