ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਚੋਟ ਜਾਂ ਕੱਟ ਵਾਪਰਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਕਿ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਚਮੜੀ ਨਾਲ, ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦੇ, ਹੇ ਬੂਟੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਵਿੱਛੜ ਗਿਆ ਉਹ ਮੁੜ ਜੋੜ ਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਲਦਾ ਕਿ ਉਹ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਰਥ ਦਾ ਪਹੀਆ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਰਥ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਰਿਭੂਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਰਥ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੋੜਨ ਦੀ ਆਸ ਜਗਦੀ। ਫਿਰ ਲੋਕ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਰੱਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਮੁੜ ਉਠਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਦੂਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਇੱਕ ਹਵਾ ਹੁਨਰ ਲਿਆਉਂਦੀ, ਦੂਜੀ ਹਵਾ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਂਦੀ। ਹੇ ਪਵਨ, ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੂਤ ਹੈਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਲੋਕ ਆਸ ਕਰਦੇ ਕਿ ਦੇਵਤੇ, ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਗਣ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰਹੇ। ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ, ਤਾਕਤ ਲੈ ਕੇ, ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਧੰਨ ਮੰਨਦੇ, ਕਹਿੰਦੇ ਇਹ ਹੱਥ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਹੀ ਸੁਭਾਗਾ ਸਪਰਸ਼ ਹੈ। ਦਸ ਉਂਗਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ, ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਜੀਭ ਨਾਲ, ਤੇ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਅਗਨੀ ਦੀ ਤਾਪ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਅਜਨਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਆਗਿਆ ਹੋਈ ਕਿ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੋ, ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਛੂਹੋ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੋ। ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ ਮੱਧ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉੱਥੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜੋ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਉੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਅਗਨੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਭਰਿਗੂਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ, ਤੇ ਯਜਮਾਨ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਨਮੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਖਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ, ਦਿਵਿਆ, ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੀ ਦਾਤ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ। ਪੰਜ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਚਾਵਲ ਚੁੱਕੋ, ਚਮਚ ਨਾਲ, ਤੇ ਅਜਨਮੇ ਦਾ ਸਿਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੱਖੋ, ਸੱਜਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਖਣ ਵੱਲ। ਅਜਨਮੇ ਦੀ ਰਾਖ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰੱਖੋ, ਖੱਬਾ ਹਿੱਸਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਵੱਲ, ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਥਿਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਮੱਧ ਨੂੰ ਮੱਧ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ। ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਅਜਨਮੇ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਢਕੋ, ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਣ ਦਿਓ, ਚਾਰੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਅਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਭਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਗੂੰਜਦੀਆਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਜਲਧਾਰਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤਰਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਦਾਨੀ ਜਲਧਾਰਾਂ ਚੰਗਾ ਵੇਖਣ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਸ ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਵਰਖਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਕਰੇ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਜਨਮ ਲੈਣ। ਸੁਰਿਲਾ ਗਾਇਕ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚੰਗੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰੇ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਗੇ, ਵਰਖਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤਰਪਤ ਕਰੇ, ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਜਨਮ ਲੈਣ। ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਗਣ ਗਾਉਣ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਤੇ ਵਰਖਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਗਣ। ਮਾਰੁਤਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਠੋ, ਮਹਾਨ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹੇ, ਪਾਣੀ, ਵੱਡੇ ਬਲਦ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਚਲ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤਰਪਤ ਕਰੇ। ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੇ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਵੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਕੰਬਣ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਵਰਖਾ ਵਾਫਰ ਆਵੇ, ਚਾਹੇ ਪਤਲੇ ਲਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੋਟੇ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆ ਜਾਵੇ। ਦਾਨੀ, ਖੂਹਾਂ, ਤੇ ਡਿੱਗੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ, ਬੱਦਲ, ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੀ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਚਲ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਕਰਨ। ਆਸ ਚਮਕੇ, ਹਵਾਵਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵਗਣ, ਬੱਦਲ, ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਿਲ ਜਾਣ। ਪਾਣੀ, ਬਿਜਲੀ, ਬੱਦਲ, ਤੇ ਵਰਖਾ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ, ਦਾਨੀ, ਖੂਹਾਂ, ਝੀਲਾਂ, ਤੇ ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਚਲਾਏ ਹੋਏ ਬੱਦਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਣ। ਅਗਨੀ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜਾਤਵੇਦਸ ਸਾਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵਰਖਾ, ਸਾਹ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਅਮਰਤਾ ਦੇਵੇ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜਲ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਚਲਾਉਂਦਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਮਹਾਨ ਘੋੜੇ ਦਾ ਬੀਜ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਵਰਖਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੁਰਾ, ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ, ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਉਂਦਾ, ਡਿੱਗੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀਆਂ, ਵਰੁਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਧਾਰਾਂ ਛੱਡਦੇ, ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੈਡਕਾਂ ਬੋਲ ਪੈਂਦੀਆਂ। ਸਾਲ ਭਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀਆਂ ਵਰਤਾਂ ਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਹੁਣ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਡਕਾਂ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਮੈਡਕ, ਬੋਲ, ਵਰਖਾ ਮੰਗ, ਤਾਦੁਰੀ, ਪੌਂਡ ਦੇ ਵਿਚ ਤੈਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾ। ਖਣਵਖਾ, ਖੈਮਖਾ, ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਤਾਦੁਰੀ, ਪਿਉ, ਵਰਖਾ ਮੰਗ, ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਚਾਹ। ਵੱਡਾ ਘੜਾ ਉਡੇਲ, ਹਵਾ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਲੇ, ਕਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਵਨ ਹੋਣ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਇਸ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਨਿਗਰਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਜਿਦਰ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵੀ ਖੜਾ ਹੈ, ਚਲਦਾ ਹੈ, ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਦੋ ਬੈਠ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ, ਤੀਜਾ, ਉਹ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ, ਉਹ ਦੂਰ ਦਾ ਅਸਮਾਨ, ਸਮੁੰਦਰ—ਸਭ ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਛੋਟੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਸੂਸਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਸਾਰੇ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਲਕ ਝਪਕਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੂਆਰੀ ਆਪਣੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤ, ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਹੈ।