ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪੀ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਘਰ ਆਇਆ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਉਹ ਚਿਤਕਬਰ ਹਿਰਨ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ? ਮਾਂ ਕਿਹੜਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ? ਇੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਔਰਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਸ਼ੁਰਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਵੀਹ ਬੱਚੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ; ਉਸ ਦੀ ਕੋਖ ਸੁਭਾਗੀ ਹੋ ਗਈ, ਪੇਟ ਫੁੱਲ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਸਭ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਗਿਆ। ਸੁਣੋ, ਲੋਕੋ, ਨਰਸ਼ੰਸਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਸٹھ ਹਜ਼ਾਰ ਨਵੇਂ ਕੌਰਾਮਾ ਰੁਸਾਮਾ ਵਿਚ ਰਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਪ੍ਰਵਾਹਨਾ ਦੇ ਉਠਾਂ, ਜੋ ਦੂਲਹਨਿਆਂ ਨਾਲ ਹਨ, ਬਾਰਾਂ ਹਨ; ਰਥ ਦਾ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ, ਉਤੇ ਉਠੇ ਹੋਏ ਪਾਸੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਸੌ ਹਾਰ, ਦਸ ਮਾਲਾ; ਤਿੰਨ ਸੌ ਘੋੜੇ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ। ਰੇਭਾ, ਬੋਲੋ, ਪੱਕੇ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ; ਜਦੋਂ ਜੀਭ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਉਸਤਰਾ ਵਾਂਗ। ਰੇਭਾ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ, ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਰੇਭਾ, ਅੱਗੇ ਵਧੋ, ਵਿਚਾਰ ਲਿਆਓ, ਜੋ ਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਬਚਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਉਚਾਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਸ਼ਲ ਮਲਾਹ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁਧਿ ਮਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਅਮਰ ਹੈ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਨੂੰ, ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ। ਉਹ ਨੇ ਹੱਦਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਘਰ ਬਣਾਇਆ, ਕੌਰਵਿਆ ਨੇ, ਪਤੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਦਹੀਂ, ਮਥਿਆ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਛਾਣੀ ਹੋਈ, ਲੈ ਗਿਆ? ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ। ਪੱਕਾ ਜੌ, ਫੁੱਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੁਰاخ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲੋਕ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਵੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ; ਉਠੋ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਚਲੋ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੂਖਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾ ਕਰੋ; ਹਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇਰਾ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ ਗਾਂ ਜਨਮ ਲੈਣ, ਇੱਥੇ ਘੋੜੇ, ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ; ਇੱਥੇ ਪੂਸ਼ਣ, ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਬੈਠ ਜਾਵੇ। ਇੰਦਰ, ਇਹਨਾਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਨੂੰ ਚੋਟ ਨਾ ਲੱਗੇ। ਕੋਈ ਵੈਰੀ, ਕੋਈ ਚੋਰ, ਇੰਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਪਾਵੇ। ਇਸ ਸਤੁਤਿ ਨਾਲ, ਚੰਗੀ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿਓ; ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾ ਗੁਆਈਏ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਕਾਬਲ, ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਚ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭੁਖ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਿਨਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਹੋਵੇ, ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਚ ਢਿਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਬਚਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੰਧਰਵ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਵाणी ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਣੀ ਹੈ, ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼, ਅਤੇ ਜੋ ਨਾਸਤਿਕ ਦਾਸੁਰੀ ਹੈ—ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਦੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਜਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ—ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਮਘਵਾਨ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਣਧੋਈ, ਜੋ ਅਸਿੰਗਾਰ, ਜੋ ਹਾਰ-ਰਹਿਤ, ਸੋਨਾ-ਰਹਿਤ, ਜੋ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨਹੀਂ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਉਹ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਗਾਇਕ ਵਾਂਗ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਧੋਈ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿੰਗਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਾਰ-ਸਜਾਇਆ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚੰਗਾ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਉਹ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਗਾਇਕ ਵਾਂਗ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰ, ਕੁਆਰੀ, ਸੋਹਣੀ ਅਤੇ ਯੋਗ, ਉਹ ਵੀ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਗਾਇਕ ਵਾਂਗ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਰਾਣੀ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ—ਇਹ ਵੀ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਗਾਇਕ ਵਾਂਗ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਣੀ, ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮਰਥ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਾ; ਤੇਰੇ ਸਸੁਰ ਅਤੇ ਸਾਸੁ ਸਭਾ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੀ; ਉਹ ਯਜਨਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਤੂੰ, ਦਾਨੀ, ਬਲਦ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਕੀਤਾ, ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਕੀਤਾ; ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਦਾ ਸਿਰ ਤੋੜਿਆ, ਰੌਹਿਨਾ ਦੈਤ ਨੂੰ ਭਜਾਇਆ। ਜੋ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਧੀ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਉੱਚ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੋੜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਘੋੜੇ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਲੈ ਚਲ, ਸੋਹਣੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ।” ਉਹ ਚਿੱਟੇ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਘੋੜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ, ਪੁਰਾਣਾ ਸਤਿਕਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੋੜੇ ਤੈਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਾਰਾ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਥਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮਾ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? “ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।” ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆ ਸੀ? ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਖੜੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ।