ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਰੋਗ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ, ਨੱਕ, ਕੰਨ, ਠੋਡੀ, ਸਿਰ, ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਜੀਭ ‘ਚ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਗਰਦਨ, ਸਿਰ ਦੀ ਚੋਟੀ, ਖੰਘ, ਗਲੇ, ਮੋਢਿਆਂ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਰੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦਿਲ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਢੱਕਣ, ਪਾਸਲੀਆਂ, ਨਸਾਂ, ਤਲੀ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਵਿਚਲੇ ਰੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆੰਤਾਂ, ਗੁਦਾ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ, ਪੇਟ, ਪਾਸਲੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਵਿਚਲੇ ਰੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੰਗਲੂ, ਹੱਡੀਆਂ, ਐੜੀਆਂ, ਪੈਰ, ਕਮਰ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਵਿਚਲੇ ਤਬਾਹੀ ਵਾਲੇ ਰੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਜਨਾਨਾਂ ਅੰਗ, ਵਾਲਾਂ, ਨਖਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਰੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ, ਹਰ ਵਾਲ, ਹਰ ਜੋੜ, ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਵੀ ਰੋਗ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਚੰਗਿਆਈ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਮਨ ਦੇਵਤਾ, ਤੂੰ ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਚਲਾ ਜਾ; ਇੱਛਾ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਥਾਂ ਵਲ ਚਲੀ ਜਾ; ਤੂੰ ਅਪਮੰਗਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖ। ਜੀਵ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ-ਰੰਗਾ ਹੋਣ ਦੇ। ਇਸ ਉਪਚਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਮਹਾਨ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਲਈ ਰੁਝਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੰਦ੍ਰ, ਜੋ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸੋਮਾ ਰਸ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਮਨ ਇਕਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਵਿਖਿਆਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੰਗਲ ਦਾ ਭੇਡੀਆ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ‘ਚ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਭਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਸਤਿਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਪੂਛਦੇ ਹਨ, ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਉਸ ਦੀ ਮਰਦਾਂਗੀ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੀ ਸ਼ੁਹਰਤ ਨਾਲ, ਕਿਹੜੀ ਵੱਡਿਆਈ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ, ਦੌਲਤ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਸਲ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਇੰਦ੍ਰ, ਸਾਨੂੰ ਧਨ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਅਜੈਯ ਇਨਾਮ ਦੇ। ਕਲਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਮਝਦਾਰ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਗਣ ਵੀ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੋਮਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇੰਦ੍ਰ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਸਾਡੀਆਂ ਆਸਾਂ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਰਹਿਣ। ਦਿਨੋ-ਦਿਨ, ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵੈਰੀ ਨਾਸਕ! ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਗੀਤਾਂ ਲਈ, ਦੋ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅੱਗੇ, ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਦੂਤ, ਪੂਜਾਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਵਨ ਸਮੇਂ, ਅਸੀਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਯੋਗ ਪੂਜਾਰੀ ਹੈ। ਅਗਨੀ, ਜੋ ਚਮਕਦਾ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਗਨੀ, ਜੋ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਨ ਸਮੇਂ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ, ਮਹਾਨ ਅਗਨੀ, ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੀਆਂ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਅਗਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਆ; ਪੂਜਾਰੀ ਵਜੋਂ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ। ਹਵਨ ਦੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀਟ ਤੇ, ਤੂੰ ਆ ਬੈਠ। ਹੇ ਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਅੰਗਿਰਸ, ਹਵਨ ਸਮੇਂ, ਘਿਉ ਨਾਲ ਲੱਭੀਆਂ ਕਪਾਂ ਤੈਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਪੁਰਾਤਨ, ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ, ਘਿਉ ਵਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਮੇਰੀਆਂ ਇਹ ਭਜਨਾਵਲੀਆਂ, ਹੇ ਦਾਤਾ, ਤੇਰੀ ਵਾਧੂ ਕਰਣ; ਚਮਕਦਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਗਨੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੱਚੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਹਵਨ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਸੀਤਾ ਵਿੱਚ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇੰਦ੍ਰ, ਹਰੇਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਹਵਨ-ਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ; ਭਜਨ ਅਤੇ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਸੰਘਾਰਕ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਣ। ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਾਤਾ ਹੈਂ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ; ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਲਈ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ। ਇੰਦ੍ਰ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈਂ; ਸ਼ਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰਕ ਜਿੱਤ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ। ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਮਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਕੋਪ ਨਾਲ, ਜਦ ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਇਥੋਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਇੰਦ੍ਰ, ਉਹ ਅਮਰ, ਅਚੂਕ ਨੇਤਾ, ਤੇਜ਼ ਜਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਰਥ-ਚਾਲਕ, ਅਜੈਯ, ਮਹਾਨ ਤੁਗਰਿਆ ਨੂੰ ਸੱਦਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਥ-ਸਵਾਰ, ਹਰ ਜੰਗ ਦਾ ਜਿੱਤੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇੰਦ੍ਰ, ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਅਦੁੱਤੀਯ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿਓ; ਵਜ੍ਰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਸ਼ ‘ਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਸੰਖ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਮਹਾਨ ਹਨ; ਤੇਰਾ ਵਜ੍ਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਤੇਰੀ ਮਰਦਾਂਗੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਤੇਰੀ ਸ਼ੁਹਰਤ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਜਲ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਤੈਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਹਾਨ, ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਤੈਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ; ਤੇਰੀ ਸੈਨਾ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਕੋਪ ਤੋਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ, ਹਵਨ, ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ-ਅਗਨੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।