ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸਮਾਨ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਉਹ ਇਲਾਹੀ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ। ਉਹ ਦੁਆ ਕਰਦਾ, "ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀਆਂ, ਮੇਰੀ ਵਾਣੀ ਵੀ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਲੈ ਆਉਂਦਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੈਂ ਉਹ ਦੁੱਧ ਵਾਲਾ ਅੰਨ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਯਜਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।" ਫਿਰ ਉਹ ਪੰਜ ਖੇਤਰਾਂ, ਪੰਜ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਕਿ ਵਰਖਾ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਸੰਪੰਨਤਾ ਲੈ ਆਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਸ਼ਾ ਕਰਦਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਟੁੱਟ ਤੇ ਅਵਿਰਲ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ, "ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡੋ; ਜੋ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਵਾਧੂ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਿਆਓ।" ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਮਾਪਾਂ ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਾਰ ਮਾਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਪੋਹਾ ਅਤੇ ਸਮੂਹਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਅਤੂਟ ਤੇ ਵੱਧ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਿਆਉਣ। ਫਿਰ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, "ਚੁਭਣ ਵਾਲਾ ਕੋੜਾ ਤੈਨੂੰ ਉਕਸਾਵੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ ਨਾ ਪਿਆ ਰਹਿ; ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਇੱਛਾ-ਬਾਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਇੱਛਾ ਦਾ ਤੀਰ, ਜਿਸਦਾ ਪੱਤਾ ਆਗੂ ਹੈ, ਲਾਲਸਾ ਦੀ ਨੋਕ ਹੈ, ਤੇ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਕੋਮਲ ਟਹਿਣੀ ਹੈ—ਇਹ ਤੀਰ ਸਿੱਧਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਤੀਰ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨੁਕੀਲਾ ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਲੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਹ ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੈ। "ਜਦ ਤੂੰ ਇਸ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਚੀਰੀ ਗਈ, ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਤਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨ ਆਵੀ; ਮਿੱਠਾ ਬੋਲ, ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਮ੍ਰ ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹਿ।" ਮਨੁੱਖ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ, "ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੰਤਾਨ, ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ; ਤੇਰੇ ਇਰਾਦੇ, ਹੇ ਦ੍ਰਿੜ਼ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੀਏ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣ।" ਫਿਰ ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਸੱਦਦਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਕੇਵਲ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੀਰ ਅਗਨੀ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਤੀਰ ਕਾਮ ਹੈ, ਪੱਛਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਤੀਰ ਜਲ ਹੈ, ਉੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਤੀਰ ਵਾਯੁ ਹੈ, ਅਚਲ ਦਿਸ਼ਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਤੀਰ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਪਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਤੀਰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮੰਗਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਖਵਾਲਾ ਤੇ ਤੀਰ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਦਾ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਆਸਿਤ ਰਖਵਾਲਾ, ਆਦਿਤਿਆ ਤੀਰ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਦਾ ਇੰਦ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਿਰਸਚੀਰਾਜੀ ਰਖਵਾਲਾ, ਪਿਤਰ ਤੀਰ ਹਨ। ਪੱਛਮ ਦਾ ਵਰੁਣ ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਿਦਾਕੁ ਰਖਵਾਲਾ, ਜਲ ਤੀਰ ਹਨ। ਉੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸੋਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਵਜਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਬਿਜਲੀ ਤੀਰ ਹੈ। ਅਚਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਣੁ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਲਮਾਸ਼ਗਰੀਵ ਰਖਵਾਲਾ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਤੀਰ ਹਨ। ਉਪਰ ਦਾ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼vitra ਰਖਵਾਲਾ, ਵਰਖਾ ਤੀਰ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਬੜੇ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪ ਦਿੰਦਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜੋਤ ਦੀ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਨਾਸਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੁਭਾਵਕ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਦੁਆ ਕਰਦੇ, "ਮਨੁੱਖਾਂ, ਗਾਵਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਤੇ ਇਸ ਖੇਤ ਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਜਾ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਾ ਆਵੇ। ਇੱਥੇ ਪੋਸ਼ਣ, ਰਸ ਤੇ ਸੌ ਗੁਣਾ ਧਨ ਆਵੇ; ਹੇ ਰਾਤ, ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਕਰ।" ਜਿੱਥੇ ਚੰਗੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਦੋਸਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਤ ਉਹ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਚੰਗੇ ਦਿਲ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਰਾਤ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਰਾਜੇ ਯਜਨਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਸੋਲਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵੰਡਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਯਮ ਦੀ ਸਭਾ ਦੇ ਨਿਆਂਧੀਸ਼ ਹਨ, ਉਥੇ 'ਸਫੈਦ ਪੈਰ ਵਾਲਾ' ਜਾਨਵਰ, ਜੋ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਦਾਨ ਨਿੱਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ 'ਸਫੈਦ ਪੈਰ ਵਾਲਾ' ਜਾਨਵਰ, ਜਗਤ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ, ਵੰਡੇ ਬਿਨਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਜੋ ਪੰਜ ਰੋਟੀਆਂ ਤੇ 'ਸਫੈਦ ਪੈਰ ਵਾਲਾ' ਜਾਨਵਰ, ਜਗਤ ਨਾਲ ਤੋਲ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਅਖੁੰਝੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੋoraj-ਚੰਦ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਉਹ ਕਦੇ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਦੋ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠੇ ਹੋਣ, ਉਵੇਂ 'ਸਫੈਦ ਪੈਰ ਵਾਲਾ' ਵੀ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ, "ਇਹ ਕਿਸਨੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ?" ਇੱਛਾ ਨੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਛਾ ਹੀ ਦਾਤਾ, ਇੱਛਾ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ, ਇੱਛਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ, "ਧਰਤੀ ਤੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ; ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਕਾਸ਼ ਤੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਰਾਹੀਂ, ਕੁਝ ਵੀ ਗੁਆਵਾਂ ਨਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਇੱਛਾਵਾਂ, ਦਾਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਇਲਾਹੀ ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।