ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰੋਗ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਵਿਘਨਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਪਚਾਰ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੰਗਿਡਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਥਰਵਵੇਦ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜੰਗਿਡਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਖਪਤ, ਪਿੱਠ ਦਰਦ, ਹਰ ਮੌਸਮ ਦੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜੰਗਿਡਾ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤਾਕਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਵਾਈ ਬਣਾਇਆ। ਜੰਗਿਡਾ, ਜੋ ਧਨ ਦਾ ਰਖਿਆਕਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਇਹ ਔਸ਼ਧੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਬਣਾਇਆ, ਸਾਡਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣੇ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜਾਂ ਭਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਿਡਾ, ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰੇ। ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਬੂਟਿਆਂ, ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਤੋਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜੰਗਿਡਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਦਵਾਈਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਵੀ ਉਪਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਜੰਗਿਡਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਿਡਾ, ਸੌ ਗੁਣਾ ਤਾਕਤਵਰ, ਕਦੇ ਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਖਪਤ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਤਨ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਨਾਲ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਾਲ ਖਪਤ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਛੋਟੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ, ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਖਪਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੌ ਗੁਣਾ ਰਤਨ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਸੌ ਵੀਰ ਜਣੇ, ਸੌ ਖਪਤਾਂ ਦੂਰ ਕੀਤੀਆਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਮਾਰ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਬਲਦ, ਸੌ ਗੁਣਾ ਰਤਨ, ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਕੱਟ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੌ ਵਿਘਨ, ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੌ ਵਿਘਨ, ਮੈਂ ਇਸ ਸੌ ਗੁਣਾ ਰਤਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਗ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਚਮਕ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਉੱਤਸਾਹ, ਜੀਵਨ-ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਆਈ ਹੈ, ਉਹ ਆ ਚੁੱਕੀ। ਅੱਗੀ ਇਹ ਤਿੰਤੀ ਤੀਹ ਤਾਕਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਇਹ ਚਮਕ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਵੇ, ਉੱਤਸਾਹ, ਜੀਵਨ-ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਬਲ ਸਮੇਤ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ, ਕਰਮ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪੋਸ਼ਣ, ਬਲ, ਊਰਜਾ, ਧੈਰਜ, ਜਿੱਤ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਰੁੱਤਾਂ, ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਭਾਗਾਂ, ਮਹੀਨਿਆਂ, ਸਾਲਾਂ, ਪਾਲਣਹਾਰ, ਵਿਧਾਤਾ, ਸੰਪੱਨਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗੁਗਗਲ ਦੇ ਸੁਗੰਧਤ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਵਿਆਪਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸ਼ਾਪ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਰੋਗ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਣ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਥੇ ਗੁਗਗਲ, ਸੈਂਧਾ ਲੂਣ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲੂਣ ਹੋਵੇ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ "ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦਾ ਧਾਰੀ" ਹੈ, ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਕੁਸ਼ਠਾ, ਜੋ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਅਤੇ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਠਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਾਮ ਹਨ: ਦਰਿਆ-ਜਨਮ, ਦਰਿਆ ਦਾ ਸੁਖ, ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਮਨੁੱਖ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸ਼ਾਮ, ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਮਾਂ "ਜੀਵੰਤ" ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਪਿਉ "ਜੀਵੰਤ ਲੋਕ" ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਘ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸ਼ਾਮ, ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਕੁਸ਼ਠਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਭੂਆਂ, ਅੰਗੀਰਸਾਂ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ, ਸੋਮ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੈ, ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਉਪਚਾਰ ਹੈ। ਅਸ਼ਵੱਥਾ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਤੀਜੇ, ਅਸੀਮ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਥੇ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਆਸਨ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਕੁਸ਼ਠਾ ਜਨਮਿਆ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਨੌਕ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਵਾਂ ਨਾਲ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਆਸਨ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਕੁਸ਼ਠਾ ਜਨਮਿਆ। ਜਿਥੇ ਨੌਕ ਉਤਰੀ, ਜਿਥੇ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਿਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਆਸਨ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਕੁਸ਼ਠਾ ਜਨਮਿਆ। ਜਿਸਨੂੰ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹਿਆ, ਜਾਂ ਵਸੁ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਖਾਧਾ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਉਪਚਾਰ ਹੈਂ। ਸਿਰ ਦਰਦ, ਤੀਜਾ, ਸਦੰਦੀਰਾ, ਅਤੇ ਹਾਯਨਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੇਠਾਂ ਵਲ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਜ਼ੁਕਾਮ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਸਰਸਵਤੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਪਤੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਭਰ ਦੇਵੇ। ਹੇ ਜਲੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ, ਨਾ ਹੀ ਤੂੰ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਿਮਣ; ਜਦੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਸੁੱਕ ਕੇ ਵਹਿ ਜਾ—ਮੈਂ ਸਿਆਣਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਬੁੱਧੀ, ਦীক্ষਾ ਜਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਓ; ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਲਈ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ, ਸਾਡੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਲਈ ਭੀ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦਿੱਤਾ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਸਾਡੀ ਖੁਰਾਕ ਵਧਾਏ। ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਤੋਂ ਰਾਜ, ਬਲ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ—ਦੇਵਤੇ ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਣ। ਬ੍ਰਹਮਣ ਯਜਮਾਨ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਣ ਹੀ ਯਜਨਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਣ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਧਵਰਯੂ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਣ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹਵਨ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਣ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਚਮਚੇ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਣ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਣ ਹੀ ਯਜਨਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਹਵਨ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ। ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਹੇ ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਚਿੰਤਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਚੰਗੀ ਕਿਰਪਾ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇਹ ਹਵਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ। ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਯਜਨਾ ਯੋਗ ਬਲਦ, ਜੋ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਜਲਜਾਤ, ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਬਲ ਦਿਉ। ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਖਿਆ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਅੱਗੀ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਅੱਗੀ ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਵੇ। ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਉਥੇ ਵਾਯੂ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਵਾਯੂ ਮੈਨੂੰ ਸਾਹ ਦੇਵੇ। ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਉਥੇ ਸੂਰਜ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਸੂਰਜ ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਦੇਵੇ। ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਉਥੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮੈਨੂੰ ਮਨ ਦੇਵੇ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਉਥੇ ਸੋਮ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਸੋਮ ਮੈਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਵੇ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਉਥੇ ਇੰਦਰ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਇੰਦਰ ਮੈਨੂੰ ਬਲ ਦੇਵੇ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਰੋਗਾਂ, ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵਿਘਨਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਚਮਕਦਾਰ, ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਬਣਿਆ।