ਇਹ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਚੌਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਵਿਭੂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਮਾਨਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਨਾਮ ਯੋਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਛੇਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਹਨ। ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਨਾਮ ਅਪਰਿਮਿਤਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰਨਿਮਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਅਸ਼ਟਕਾ, ਤੀਜੇ ਨੂੰ ਸਾਮਾਵਾਸਿਆ, ਚੌਥੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ, ਪੰਜਵੇਂ ਪੈਰ ਨੂੰ ਦੀਖਾ, ਛੇਵੇਂ ਪੈਰ ਨੂੰ ਯਜਨਾ, ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪੈਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹ ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਸਾਹ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਸਾਹ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ। ਚੌਥਾ ਸਾਹ ਤਾਰੇ ਹਨ। ਪੰਜਵਾਂ ਸਾਹ ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ। ਛੇਵਾਂ ਸਾਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹਨ। ਸੱਤਵਾਂ ਸਾਹ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਇਕੋ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਰੁੱਤਾਂ ਸਾਲ ਅਤੇ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਅਮਾਵੱਸ ਅਤੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਮਰਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਹੈ—ਹਵਨ। ਉਸ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦੇ ਸੱਜੇ ਅੱਖ ਸੂਰਜ ਹਨ, ਖੱਬੇ ਅੱਖ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹਨ। ਸੱਜਾ ਕੰਨ ਅਗਨਿ ਹੈ, ਖੱਬਾ ਕੰਨ ਪਵਮਾਨਾ। ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨੱਕ ਹਨ; ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੋਪੜੀ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਹਨ; ਸਾਲ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਹੈ। ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ। ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਨੂੰ ਨਮਨ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਸਾਂਡ ਛੁਟ ਗਿਆ ਹੈ; ਦੇਵੀ ਅੱਗਾਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਤੋੜਣ, ਘੇਰਨ, ਕੁਚਲਣ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਸਕ, ਮਨ ਚੋਰਨ ਵਾਲਾ, ਖੋਦਣ ਵਾਲਾ, ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ, ਆਪ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਇਹ ਹਨੇਰਾ ਮੈਂ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਘੇਰੇ। ਇਹ ਹਨੇਰਾ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਭੇਜਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਵੈਰਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਨਾਸਕ, ਖੋਦਣ ਵਾਲਾ, ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਅੱਗ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਇਹੀ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਉਹ ਇਹੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਛਿੜਕੇ। ਪਾਣੀਆਂ, ਸਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਉਹ ਸਾਡਾ ਪਾਪ, ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈ ਜਾਵਣ। ਪਾਣੀਆਂ, ਮਿਹਰਬਾਨ ਅੱਖ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੋ; ਮਿਹਰਬਾਨ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਛੂਹੋ। ਅਸੀਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਅੱਗਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਦੇਵੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦਿਣ। ਸਾਡੀ ਬੋਲੀ ਨਿਰਾਪਦ, ਉਰਜਾਵਾਨ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਹੋਵੇ—ਇਹੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ।