ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਵਿਵੇਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹਾਂ, ਘੇਰਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਨੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚਲਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ—ਉਹ ਹਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟੋਲੀਆਂ ਬਣ ਕੇ ਚਲਿਆ, ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਖੁਰਾਕ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲਿਆ, ਇੰਦਰ ਬਣ ਕੇ, ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਕਤ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਖੁਰਾਕ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚਲਿਆ, ਵਰਨ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ, ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਪਾਣੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖੁਰਾਕ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ, ਸੋਮਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ, ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਹੂਤੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਆਹੂਤੀ ਦੁਆਰਾ ਖੁਰਾਕ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਥਿਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲਿਆ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਬਣ ਕੇ, ਵਿਰਾਜ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਵਿਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਖੁਰਾਕ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ, ਰੁਦ੍ਰ ਬਣ ਕੇ, ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਪੌਦੇ ਦੁਆਰਾ ਖੁਰਾਕ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ, ਯਮ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ, ਸਵਧਾ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਸਵਧਾ ਦੁਆਰਾ ਖੁਰਾਕ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਬਣ ਕੇ, 'ਸਵਾਹਾ' ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਾਈ। 'ਸਵਾਹਾ' ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਖੁਰਾਕ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਪਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਬਣ ਕੇ, 'ਵਸ਼ਟ' ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਾਈ। 'ਵਸ਼ਟ' ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖੁਰਾਕ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਾਨ ਬਣ ਕੇ, 'ਮਨਯੁ' ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਾਈ। 'ਮਨਯੁ' ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖੁਰਾਕ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਣ ਕੇ, ਸਾਹ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਾਈ। ਸਾਹ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖੁਰਾਕ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ ਬਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਾਈ। ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖੁਰਾਕ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪ੍ਰਾਣ, ਸੱਤ ਅਪਾਨ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਵਿਆਨ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਰਧਵ ਹੈ, ਅਗਨੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਾਣ, ਪ੍ਰੌਢਾ, ਆਦਿਤਿਆ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਪ੍ਰਾਣ, ਅਭਿਊਢਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹੈ। ਚੌਥਾ ਪ੍ਰਾਣ, ਵਿਭੂ, ਪਵਮਾਨਾ ਹੈ। ਪੰਜਵਾਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਯੋਨੀ, ਪਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਪ੍ਰਿਆ, ਪਸ਼ੂ ਹਨ। ਸੱਤਵਾਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਅਪਰਿਮਿਤ, ਜੀਵ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਪਾਨ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਅਸ਼ਟਕਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ, ਸਾਮਾਵਾਸਿਆ ਹੈ। ਚੌਥਾ, ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ। ਪੰਜਵੀਂ ਤਲ, ਉਪਨਯਨ (ਸੰਸਕਾਰ) ਹੈ। ਛੇਵੀਂ ਤਲ, ਯਜਨ (ਯਜਨਾ) ਹੈ। ਸੱਤਵੀਂ ਤਲ, ਦਾਨ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਾਹ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਸਾਹ, ਮੱਧ-ਅਕਾਸ਼ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਸਾਹ, ਆਕਾਸ਼ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਸਾਹ, ਤਾਰੇ ਹਨ। ਪੰਜਵੀਂ ਸਾਹ, ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ। ਛੇਵੀਂ ਸਾਹ, ਸਮਿਆਂ ਹਨ। ਸੱਤਵੀਂ ਸਾਹ, ਸਾਲ (ਵਰ੍ਹਾ) ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਇਕ ਹੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ; ਰੁੱਤਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦਾ ਵੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਅਤੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਸਮੇਂ... ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਾਤਿਆ ਦੀ ਅਸਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁ-ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪ੍ਰਾਣਾਂ, ਅਪਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਨਾਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ, ਸਾਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।