ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਕਾਂਟਾ ਜਿਸਦੇ ਸੌ ਨੁਕਲੇ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਲ ਤੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਰੋਗ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ, ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼, ਨਾ ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਨਾ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ, ਨਾ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਨਾ ਯਮ ਨੂੰ, ਨਾ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਸੰਯੋਗ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਾਯਾ ਨਾਲ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੋ। ਫਿਰ, ਵੈਦਿਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਗੀਤ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸੁਰ; ਮੈਂ ਸਾਮ ਹਨ, ਤੂੰ ਰਿਕ; ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ; ਆਉ, ਇਥੇ ਮਿਲੀਏ ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰੀਏ।" ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਸੰਤਾਨ ਲੈ ਆਉਣ, ਦਾਨੀ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ, ਤੇ ਆਪਸੀ ਸੁਖ-ਸਮਝ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪੁਰਖ ਜੋ ਇਸ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਏ, ਉਹ ਇਸ ਵਧੂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਆਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ। ਜਿਹੜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਧਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਤੇ ਚੰਗੀ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਵਧੂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ: "ਜਾਗ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ, ਸੌ ਪਤਝੜਾਂ ਤੱਕ; ਘਰ ਜਾ, ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਵਜੋਂ; ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਤੈਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਵਰਾਤਿਆ ਜਨਮ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਇਆ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਿਆ, ਮਹਾਨ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਬਣਿਆ, ਤਪ ਬਣਿਆ, ਸੱਚ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਉਸੀ ਤੌ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਵਧਿਆ, ਮਹਾਨ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਵਰਾਤਿਆ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪੇਟ ਕਾਲਾ, ਪਿੱਠ ਲਾਲ। ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਲੇ ਨਾਲ ਅਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ, ਲਾਲ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ। ਇਹ ਵਰਾਤਿਆ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬ੍ਰਿਹਤ, ਰਥੰਤਰਾ, ਆਦਿਤਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਚੱਲ ਪਏ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵਰਾਤਿਆ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਹਤ, ਰਥੰਤਰਾ, ਆਦਿਤਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਨਚਨਾਰੀ, ਮਿਤ੍ਰ, ਗਾਇਕ, ਗਿਆਨ, ਚੋਲਾ, ਦਿਨ, ਪੱਗ, ਰਾਤ, ਵਾਲ, ਦੋ ਹਰੇ, ਦੋ ਪਹੀਏ, ਮੈਲ, ਰਤਨ, ਭੂਤਕਾਲ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੋ ਦੌੜਾਕ, ਮਨ ਰਸਤਾ, ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾਨ ਤੇ ਪਵਮਾਨ ਦੋ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਕ, ਹਵਾ ਰਥਵਾਨ, ਲਗਾਮ ਚਾਬਕ, ਯਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਭ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਯਜ, ਯਜਮਾਨ, ਵਾਮਦੇਵ, ਯਜ, ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਚੱਲ ਪਏ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵਰਾਤਿਆ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਜ, ਵਾਮਦੇਵ, ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਉਸ਼ਾ, ਨਚਨਾਰੀ, ਮੰਤਰ, ਗਾਇਕ, ਗਿਆਨ, ਚੋਲਾ, ਦਿਨ, ਪੱਗ, ਰਾਤ, ਵਾਲ, ਦੋ ਹਰੇ, ਦੋ ਪਹੀਏ, ਮੈਲ, ਰਤਨ, ਅਮਾਵੱਸ ਤੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੋ ਦੌੜਾਕ, ਮਨ ਰਸਤਾ, ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾਨ ਤੇ ਪਵਮਾਨ ਦੋ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਕ, ਹਵਾ ਰਥਵਾਨ, ਲਗਾਮ ਚਾਬਕ, ਯਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਭ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ। ਉਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਵੈਰੂਪ, ਵੈਰਾਜ, ਪਾਣੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵਰਾਤਿਆ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਰੂਪ, ਵੈਰਾਜ, ਪਾਣੀਆਂ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਚਨਾਰੀ, ਹਾਸਾ, ਮਗਧਨ, ਗਿਆਨ, ਚੋਲਾ, ਦਿਨ ਦਾ ਮੁਕੁਟ, ਰਾਤ ਵਾਲ, ਦੋ ਹਰੇ, ਗਤੀ, ਦਾਗ, ਰਤਨ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੌੜਾਕ, ਮਨ ਰਸਤਾ, ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾਨ ਤੇ ਪਵਮਾਨ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਕ, ਹਵਾ ਰਥਵਾਨ, ਲਗਾਮ ਚਾਬਕ, ਯਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਭ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਸ਼ੈਤਾ, ਨੌਧਾਸ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸੋਮ ਰਾਜਾ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵਰਾਤਿਆ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੈਤਾ, ਨੌਧਾਸ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸੋਮ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਬਿਜਲੀ ਨਚਨਾਰੀ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਮਗਧਨ, ਗਿਆਨ, ਚੋਲਾ, ਦਿਨ ਦਾ ਮੁਕੁਟ, ਰਾਤ ਵਾਲ, ਦੋ ਹਰੇ, ਗਤੀ, ਦਾਗ, ਰਤਨ, ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੌੜਾਕ, ਮਨ ਰਸਤਾ, ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾਨ ਤੇ ਪਵਮਾਨ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਕ, ਹਵਾ ਰਥਵਾਨ, ਲਗਾਮ ਚਾਬਕ, ਯਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਭ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਜਦ ਉਹ ਵਰਾਤਿਆ ਇਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਿੱਧਾ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਵਰਾਤਿਆ, ਤੂੰ ਖੜਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?" ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਸਨ ਲਿਆਓ।" ਉਹਦੇ ਲਈ ਆਸਨ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਆਸਨ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰ ਗਰਮੀ ਤੇ ਬਸੰਤ, ਦੋ ਪੈਰ ਪਤਝੜ ਤੇ ਵਰਖਾ। ਅੱਗੇ ਬ੍ਰਿਹਤ ਤੇ ਰਥੰਤਰਾ, ਪਾਸੇ ਯਜ੍ਨਯਜ੍ਨਿਆ ਤੇ ਵਾਮਦੇਵ। ਰਿਗ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅੱਗੇ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ, ਯਜੁਸ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅੱਡੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ। ਵੇਦ ਓੜਨਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਗੱਦੀ, ਸਾਮ ਆਸਨ, ਉਦਗੀਥ ਟੇਕ ਸੀ। ਵਰਾਤਿਆ ਉਸ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਦੌੜਾਕ ਬਣੇ, ਇੱਛਾਵਾਂ, ਚਾਹਤਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸਦੇ ਸੇਵਕ ਬਣੇ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸਦੇ ਸੇਵਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਲ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਧਰਤੀ, ਅੱਗ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਰੁੱਖ, ਜੰਗਲ-ਰੁੱਖ, ਘਾਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਆਸਥਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਚੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਸਤ, ਰਿਤ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਤਾਰੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਆਸਥਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਰਿਗ, ਸਾਮ, ਯਜੁਸ, ਬ੍ਰਹਮ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਆਸਥਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨਤਾ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਰੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ, ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ, ਪਾਣੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਮੀਂਹ ਬਣ ਕੇ ਉਸਦੇ ਗੇੜਾ ਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਮੀਂਹ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਯਜ, ਸੰਸਾਰ, ਅੰਨ, ਤੇ ਅੰਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੇ ਗੇੜਾ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧੀਆਂ, ਅੰਨ ਤੇ ਜੋ ਅੰਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧੀਆਂ, ਅੰਨ ਤੇ ਜੋ ਅੰਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਆਸਥਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।