ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਗਾਉਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਗਾਂ ਕਿਹੜੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ! ਉਹ ਗਾਂ ਜੋ ਉੱਤਮ ਤੇਲ ਜਾਂ ਇਲਾਇਚੀ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਰਥਵਾਨ ਦੀ ਗਾਂ ਹੈ—ਜੇ ਕੋਈ ਅਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਹਨ: ਉੱਤਮ ਤੇਲ ਵਾਲੀ, ਰਥਵਾਨ ਦੀ, ਅਤੇ ਆਮ ਗਾਂ। ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਗਾਂਵਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਯਜਨ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸੋਚੋ ਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਹਵਨ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਗਾਂ ਮੰਗੇ, ਤਾਂ ਘਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਗਾਂ ਹੀ ਦਿਓ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਧਨ-ਦਾਇਕ ਗਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਸੂਕਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਧਨ-ਦਾਇਕ ਗਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਮੰਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਧਨ-ਦਾਇਕ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਲਈ ਚਾਪਲੂਸੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਜਾਲ ਵਾਂਗ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਮੂੜਤਾ ਵਿਚ ਵੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਚਰਵਾਹੇ ਦੀ ਗਾਂ ਨਾ ਦੇਵੋ, ਉਸਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿਓ”—ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿਚ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਨ-ਦਾਇਕ ਗਾਂ, ਚਾਹੇ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਪਕਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਧੀ ਵਿਚ ਕਪਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪੂਜਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਂ ਤਪ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣੀ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਖੜੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ, ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਕਾਇਮ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਸੰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨੀਵ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲੋਂ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਗਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਸੱਚ, ਤਾਕਤ, ਧਰਮ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਉਰਜਾ, ਤੇਜ, ਬਲ, ਵਾਕ-ਸ਼ਕਤੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਧਨ, ਨਿਆਂ; ਬ੍ਰਹਮ, ਰਾਜ, ਲੋਕ, ਪ੍ਰਤਾਪ, ਯਸ਼, ਚਮਕ, ਦੌਲਤ; ਜੀਵਨ, ਰੂਪ, ਨਾਮ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਸਾਹ, ਨਿਕਾਸ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸੁਣਨ—all ਕੁਝ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਧ, ਸਵਾਦ, ਭੋਜਨ, ਜੋ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਚ, ਹਕੀਕਤ, ਕਰਮ, ਦਾਨ, ਸੰਤਾਨ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲੋਂ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਗਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਖਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੇ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਗਾਂ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਜਿਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਘਾਹ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਡਰ, ਸਾਰੀ ਮੌਤਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਨਿਰਦਈ ਕੰਮ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਸਭ ਕਰਤੱਬ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇਸ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੌ ਜ਼ਖਮਾਂ ਵਾਲਾ ਦਾਗ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ। ਵਜਰ, ਜੋ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਜਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰ, ਜੋ ਖੁਰ ਖੋਦਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਮਾਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਜਣ ਤੇ ਕੰਬਦੀ ਹੈ। ਮੌਤ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਗੂੰਜਦੀ ਹੋਈ, ਦੇਵਤਾ, ਪੂੰਛ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਗ, ਜਦੋਂ ਦੁਧ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਸਿਰ-ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਥਾਂ, ਜੋ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦਾ, ਛੂਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਰ, ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਹੁਕਮ, ਵੱਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ, ਥੱਲੇ ਸੁੱਟਿਆ, ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਦੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਵੈਰੀਤਾ, ਰੂਪ ਬਦਲ ਰਹੀ, ਪੋਤੇ ਦੀ ਵਾਰਸਤ, ਵੰਡ ਹੋ ਰਹੀ। ਦੈਵੀ ਅਸਤਰ, ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ, ਵਾਧਾ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਪ, ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਕਠੋਰਤਾ, ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਹਿਰ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਪ, ਥੱਲੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਗਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਉਸਦੇ ਦਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਹਾਨੀ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਧਨ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਭ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।