ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦੇ ਗਏ। ਪਹਿਲਾਂ, ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ رانਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਲਿਆ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ‘‘ਤੇਰੀਆਂ رانਾਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।’’ ਪਰ ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ, ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਮੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ رانਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ—ਬਲਕਿ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀਆਂ رانਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਆਹੁਤੀ ਪੂਰਨ-ਅੰਗ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਪੂਰਨ-ਅੰਗੀ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਤੂੰ ਥੱਕ ਜਾਵੇਂਗਾ।’’ ਪਰ ਮੈਂ ਨਾ ਅੰਦਰ, ਨਾ ਬਾਹਰ, ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਮੁੜੀਆਂ ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ—ਸਗੋਂ ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਆਹੁਤੀ ਪੂਰਨ-ਅੰਗੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਨ-ਅੰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ‘‘ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਘੁੰਮੇਗਾ।’’ ਪਰ ਮੈਂ ਨਾ ਅੰਦਰ, ਨਾ ਬਾਹਰ, ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ—ਸਗੋਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਆਹੁਤੀ ਪੂਰਨ-ਅੰਗੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਨ-ਅੰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅੱਗਲੇ ਪੈਰਾਂ (ਪ੍ਰਸਥਾਨਾਂ) ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ‘‘ਤੈਨੂੰ ਸੱਪ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।’’ ਪਰ ਮੈਂ ਨਾ ਅੰਦਰ, ਨਾ ਬਾਹਰ, ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਅੱਗਲੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ—ਸਗੋਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਦੇ ਅੱਗਲੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਆਹੁਤੀ ਪੂਰਨ-ਅੰਗੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਨ-ਅੰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ‘‘ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਂਗਾ।’’ ਪਰ ਮੈਂ ਨਾ ਅੰਦਰ, ਨਾ ਬਾਹਰ, ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ—ਸਗੋਂ ਰਿਤ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਆਹੁਤੀ ਪੂਰਨ-ਅੰਗੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਨ-ਅੰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਇੱਕ ਆਧਾਰ ਨਾਲ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ‘‘ਤੂੰ ਆਧਾਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।’’ ਪਰ ਮੈਂ ਨਾ ਅੰਦਰ, ਨਾ ਬਾਹਰ, ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ—ਸਗੋਂ ਸਤਿ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨਾਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਆਹੁਤੀ ਪੂਰਨ-ਅੰਗੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਨ-ਅੰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਹੁਤੀ ਹੀ ਬ੍ਰਧਨਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਬ੍ਰਧਨਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਤੈਂਤੀਸ ਲੋਕ ਰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਯਜਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਨਹੀਂ ਜੀਉਂਦਾ; ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਾਣ ਉਸਨੂੰ ਵਧਾਪੇ ਵੱਲ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਗੱਜਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਣ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੂੰ ਗਰਜਣ ਵਾਲਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੂੰ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੂੰ ਵਰਖਾ ਵਾਲਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਗਰਜਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੌਦੇ ਚੀਕ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਗਦੇ ਹਨ, ਫਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰੁੱਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਚੀਕ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਸ਼ੂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨਤਾ ਸਾਡੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉੱਗ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਜੀਵਨ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਸਾਥੀ ਹੈ—ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹੋਵੇ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜਦ ਤੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜਦ ਤੂੰ ਖੜਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਬੈਠਾ ਹੈਂ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈਂ; ਜਦ ਤੂੰ ਬਾਹਰ ਵਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਅੰਦਰ ਵਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ—ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪ੍ਰਾਣ, ਤੇਰੀ ਉਹ ਪਿਆਰੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ—ਜੋ ਤੇਰੀ ਦਵਾਈ ਹੈ—ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਲਈ ਦੇ। ਪ੍ਰਾਣ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ—ਜੋ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਪ੍ਰਾਣ ਮੌਤ ਵੀ ਹੈ, ਰੋਗ ਵੀ; ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਾਣ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਣ ਪਥ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਕ ਹੈ; ਸਭ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਹੀ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਉਚਾਸ (ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਸਾਹ) ਨੂੰ ਚੌਲ ਤੇ ਜੌਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੌਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਚਾਸ ਨੂੰ ਚੌਲ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਥਾਮਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰ, ਦੈਵੀ ਜੀਵ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਗੰਧਰਵ, ਤੈਂਤੀ ਤੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਆਚਾਰਯ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਜੀਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਿਧ (ਹਵਨ ਦੀ ਲਕੜੀ) ਧਰਤੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਲਕੜੀ ਪਈ ਹੈ; ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਉਪਕਰਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਜਟਾ ਵਾਲਾ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਉਪਜੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜੋ ਸਮਿਧ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦਾ, ਜਟਾ ਰੱਖਦਾ, ਤੁਰੰਤ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਦਿਆ, ਜਲ, ਸੰਸਾਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਪਰਮਪਤਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਬਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਰਚੇ ਹਨ; ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਮੰਗਤਾ ਵਾਂਗ, ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਸਮਿਧ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਦੂਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ—ਇਹ ਦੋ ਖਜ਼ਾਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਹਨ; ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਉਹ ਖਜ਼ਾਨਾ ਆਪਣਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੋ ਅੱਗਾਂ ਹਨ: ਇੱਕ ਇਥੋਂ ਆਉਂਦੀ, ਦੂਜੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ; ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੱਜਦੀ, ਗਰਜਦੀ, ਲਾਲ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਲੀ, ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬੀਜ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜੀਵੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਮਿਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਘਿਉ, ਮੀਂਹ ਤੇ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਚਾਰਯ ਮੌਤ, ਵਰੁਣ, ਸੋਮ, ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਦੁੱਧ ਹੈ; ਬੱਦਲ ਜੀਵ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ, ਯਜਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਉਤਕਰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।