ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਡੋਲਫ਼ਿਨ, ਅਜਗਰ, ਕਿਲਾ-ਜਿਸਮ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਮੱਛੀਆਂ—ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਦੂਰ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਰੁਦ੍ਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੌਜੂਦ, ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ। ਸਭ ਜੀਵ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ: “ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਨੂੰ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ, ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਅਕਾਸ਼ੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਦੇ। ਆਪਣੀ ਬਿਜਲੀ ਹੋਰ ਥਾਂ ਸੁੱਟ ਦੇ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਪਾ।” ਰੁਦ੍ਰ ਭਵ ਹਨ—ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਭਰਦੇ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਸਦੀ, ਉਥੇ ਸਦੈਵ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਭਵ, ਜੋ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣੇ, ਉਹ ਯਜਮਾਨ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੇ, “ਦੇਵਤਾ ਹਨ,” ਉਸਦੇ ਚੌਪਾਇਆ ਅਤੇ ਦੋਪਾਇਆ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਭਵ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੇ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ: “ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ, ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ, ਗਭਵਤੀ, ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਗਭਵਤੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਦੇਹ—ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੋ; ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ।” ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਹੌਲਿਆਂ ਰੂਪਾਂ, ਉਹ ਜੋ ਅਣਕਹੀਆਂ ਵੰਦਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੇ, ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਿਆਂ, ਕੁਤਿਆਂ—ਸਭ ਨੂੰ ਨਮਨ। ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਲੰਬੇ ਵਾਲ ਵਾਲਿਆਂ, ਸਲਾਮੀ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਇਕੱਠੇ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਦੇਵੀ ਦਲਾਂ—ਸਭ ਨੂੰ ਨਮਨ। “ਸਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਜਨਾ ਦੀ ਖੀਰ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਉਸਦੀ ਮੱਥਾ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹੈ, ਮੂੰਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉਸਦੇ ਕੰਨ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਉਸਦੀ ਅੱਖਾਂ, ਸੱਤ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਦੇ ਸਾਹ। ਲੋਣੀ ਉਸਦੀ ਅੱਖ, ਇੱਛਾ ਉਸਦਾ ਘਟਾ। ਦਿਤੀ ਛਾਣਣ ਵਾਲੀ ਟੋਕਰੀ, ਅਦਿਤੀ ਟੋਕਰੀ ਫੜਣ ਵਾਲੀ, ਹਵਾ ਫੂਕਣ ਵਾਲੀ। ਘੋੜੇ ਅਣ, ਗਾਂ ਚਾਵਲ, ਮੱਛਰ ਚੀਲਕ। ਕਬਰੂ ਫਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੀਰ ਬੱਦਲ। ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਕਾਲੀ ਧਾਤੂ, ਰਤ ਲਾਲ। ਟਿਨ, ਰਾਖ, ਹਰਾ ਰੰਗ, ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ। ਥਰ, ਭਾਂਡਾ, ਲੋਣੀ, ਪੀਸਣ ਵਾਲਾ ਪੱਥਰ, ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ। ਆੰਤ, ਜਬੜਾ, ਪਿਛਲਾ ਰਸਤਾ, ਜੋੜ। ਧਰਤੀ ਹੀ ਚਾਵਲ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਭਾਂਡਾ, ਅਕਾਸ਼ ਢਕਣ। ਖੇਤੀ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ, ਪਾਸੇ, ਰੇਤ, ਦੋ ਹੱਦਾਂ। ਸਚਾਈ ਹੱਥ ਧੋਣ, ਨਾਲਾ ਛਿੜਕਣ। ਮੰਤ੍ਰ ਭਾਂਡੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਯਜਕ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ। ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਗੀਤ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ। ਮਹਾ ਆਯਵਾਨ, ਰਥੰਤਰਾ, ਚਮਚ। ਰੁੱਤਾਂ ਰਸੋਈਏ, ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਅੱਗ ਜਗਾਉਂਦੀ। ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਯਜਨਾ ਭਾਂਡਾ, ਘਰਮਾ ਉਸਨਦਾ। ਚਾਵਲ ਦੁਆਰਾ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ, ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ—ਤਿੰਨ—ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਸਥਾਪਿਤ। ਜਿਸ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਛਿਆਸੀ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ। ਚਾਵਲ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ: “ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।” ਜੋ ਚਾਵਲ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਾ ਕਹੇ “ਇਹ ਘੱਟ ਹੈ,” ਜਾਂ “ਇਹ ਛਿੜਕਿਆ ਨਹੀਂ,” ਜਾਂ “ਇਹ ਕੀ ਹੈ?” ਦਾਤਾ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਕਹੋ। ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਆਖਦੇ: “ਇਕ ਚਾਵਲ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦਾ, ਦੂਜਾ ਅੰਦਰ ਵੱਲ।” “ਤੂੰ ਚਾਵਲ ਖਾਧਾ; ਚਾਵਲ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਖਾਧਾ,” ਉਹ ਆਖਦੇ। ਜੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖਾਧਾ, ਆਖਦੇ: “ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇਗੀ।” ਜੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ, ਆਖਦੇ: “ਤੇਰੀ ਸਾਹ-ਆਉਣ-ਜਾਣ ਛੱਡ ਜਾਵੇਗੀ।” “ਨਾ ਮੈਂ ਚਾਵਲ ਦਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਚਾਵਲ ਮੇਰਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ। ਚਾਵਲ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਵਾਂਗ ਹੀ ਖਾਓ।” ਫਿਰ, ਇਕ ਹੋਰ ਮੱਥਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਖਵਾਇਆ; ਉਸ ਨਾਲ ਪੁਰਾਤਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਚਾਵਲ ਖਾਧਾ। “ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬੱਚੇ ਮਰ ਜਾਣਗੇ,” ਉਹ ਆਖਿਆ। “ਨਾ ਮੈਂ ਥੱਲੇ, ਨਾ ਬਾਹਰ, ਨਾ ਅੰਦਰ, ਬਲਕਿ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਮੱਥਾ ਨਾਲ। ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਚਾਵਲ ਖਾਧਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਚਾਵਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗ, ਜੋੜ, ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ; ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।” ਫਿਰ, ਦੋ ਹੋਰ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਖਵਾਇਆ; ਪੁਰਾਤਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਚਾਵਲ ਖਾਧਾ। “ਤੂੰ ਬਹਿਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ,” ਉਹ ਆਖਿਆ। “ਨਾ ਮੈਂ ਥੱਲੇ, ਨਾ ਬਾਹਰ, ਨਾ ਅੰਦਰ, ਬਲਕਿ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ। ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਚਾਵਲ ਖਾਧਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਚਾਵਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗ, ਜੋੜ, ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ; ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਜਨਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਚਾਵਲ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ-ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।