ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਜੋ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਹ ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਖੜਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਬੈਠਾ ਵੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਦੈਵ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਵੇਰ, ਸ਼ਾਮ, ਦਿਨ, ਰਾਤ—ਹਰ ਪਲ ਭਵ ਅਤੇ ਸ਼ਰਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਬੁਧੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਜੀਭ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਰਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਕਾਲੇ ਘੋੜੇ, ਕਾਲੀ, ਅਡੋਲ, ਭਯਾਨਕ ਰਥ, ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹਥਿਆਰ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਆਵੇ, ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਰੁਸਵਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਆਵੇ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਕਾਸ਼ੀਕ ਡੰਡੀ ਹੋਰ ਥਾਂ ਵੱਲ ਕਰੇ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਘੇਰ ਲਵੇ, ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਨਾ ਕਰੀਏ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਾ ਚਾਹਵੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਬਕਰੀਆਂ ਜਾਂ ਭੇਡਾਂ ਵਿਚੋਂ। ਉੱਤਮ ਰੁਦ੍ਰ, ਹੋਰ ਥਾਂ ਵੱਲ ਮੋੜ ਜਾਵੇ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ। ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ੁਕਾਮ, ਖੰਘ, ਹਥਿਆਰ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਹਿਨ-ਹਿਨਾਹਟ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਰੋਤਾ ਹੈ—ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਜੋ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੈ, ਪੱਕਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅਯਜਕ ਦੀ ਭੇਟ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਦਸ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਜਾਨਵਰ, ਹੰਸ, ਗਰੁੜ, ਪੰਛੀ, ਅਤੇ ਉਡਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ—all ਉਸ ਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੇਰੀ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ, ਦੇਵਤਾਈ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਉਡਦੀ ਹੈ। ਡਾਲਫਿਨ, ਅਜਗਰ, ਕਟਾਰ ਵਾਲੇ, ਮੱਛੀਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਜੋ ਤੂੰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਵੱਜਦਾ ਹੈਂ—ਕੋਈ ਥਾਂ ਦੂਰ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਪੂਰਬੀ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ। ਰੁਦ੍ਰ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ੁਕਾਮ, ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ; ਆਪਣੀ ਬਿਜਲੀ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ। ਤੂੰ ਭਵ ਹੈਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਮੋੜਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਭਵ, ਰਾਜਾ, ਯਜਕ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਤੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, "ਦੇਵਤਾ ਹਨ," ਉਸ ਦੇ ਚੌਪੈੜੇ ਅਤੇ ਦੋਪੈੜੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ, ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ, ਜੋ ਲਿਵਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਲਿਵੇਗਾ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ, ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ—ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਅਨਿਆਇ ਨਾ ਕਰ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਹੌਲਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ, ਜੋ ਅਣਕਹੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਕੁੱਤੇ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼ੋਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਲੰਬੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਲਾਮੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਾਈ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਅਗਲੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਯਜਨਾ ਦੀ ਖੀਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਖੀਰ ਦਾ ਮੱਥਾ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹੈ, ਮੂੰਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਤੇ ਨਿਕਾਸੀ ਹਨ। ਮਸਲਣ ਵਾਲਾ ਉਕਲਾ ਉਸ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਉਸ ਦੀ ਚਕੀ ਹੈ। ਦਿਤੀ ਛਾਂਣੀ ਹੈ, ਅਦਿਤੀ ਛਾਂਣੀ ਨੂੰ ਫੜਦੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਉਸ ਨੂੰ ਉਡਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਘੋੜੇ ਦਾਣੇ ਹਨ, ਗਾਂ ਚਾਵਲ ਹਨ, ਮੱਛਰ ਛਿਲਕਾ ਹਨ। ਕਬਰੂ ਫਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੀਰ ਬੱਦਲ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਕਾਲੀ ਧਾਤ ਦਾ ਬਣਿਆ, ਲਹੂ ਲਾਲ ਹੈ। ਟਿਨ, ਰਾਖ, ਹਰਾ ਰੰਗ, ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ। ਹਲ, ਬਰਤਨ, ਉਕਲਾ ਤੇ ਪੀਸਣ ਵਾਲਾ ਪੱਥਰ, ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ। ਆੰਤ, ਜਬੜੇ, ਪਿਛਵਾਡਾ, ਲੀਗਾਮੈਂਟ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੀ ਚਾਵਲ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਤਿਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਉਸ ਦੀ ਢੱਕਣ ਹੈ। ਹਲ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ, ਪਾਸੇ, ਰੇਤ, ਦੋ ਹੱਦਾਂ। ਸੱਚ ਹੱਥ ਧੋਣ ਵਾਲਾ, ਨਹਿਰ ਛਿੜਕਣ ਵਾਲੀ। ਯਜਕ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸਤੁਤੀ ਪਤਿਲੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਚੰਟ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ। ਮਹਾਨ ਆਯਵਾਨਾ, ਰਥੰਤਰਾ, ਚਮਚ। ਰੁੱਤਾਂ ਰਸੋਈਏ ਹਨ; ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਅੱਗ ਜਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਯਜਨਾ ਭਾਂਡਾ, ਘਰਮਾ ਉਸ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਵਲ ਦੁਆਰਾ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ, ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ—ਤਿੰਨ ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਛਿਆਸੀ ਬਚੇ ਖਾਣੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚਾਵਲ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਜੋ ਚਾਵਲ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਯਜਨਾ ਦੀ ਚਾਵਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇਕਤਾ ਵਿੱਚ, ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।