ਸੁਣੋ, ਧਰਮਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਨੂੰ, ਜਿੱਥੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰਾਜ ਖੁਲਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਅਗਨਿ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬਕਰੀ ਆਈ। ਇਹ ਬਕਰੀ ਕੋਈ ਆਮ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਜਦੋਂ ਇਹ ਅੱਗੇ ਵਧੀ, ਇਸਦਾ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹੀ ਅਕਾਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਮੱਧ-ਭਾਗ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਬਣਿਆ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਇਸ ਦੀ ਕੋਖ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਬਕਰੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਤਿ ਅਤੇ ਰਿਤ (ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਨਿਯਮ) ਹਨ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਾਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਤੇ ਇਸਦਾ ਚਮਕਦਾ ਸਿਰ ਹੀ ਉਸਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਮ ਯਜਨਾ ਹੈ—ਪੰਜ ਚੌਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬਕਰੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਪੰਜ ਚੌਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬਕਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਅਸੀਮ ਯਜਨਾ ਤੇ ਅਸੀਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਯਹ ਬਕਰੀ ਪੂਰੀ-ਪੂਰੀ, ਅਖੰਡਤਾ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਨਾ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋੜੀਆਂ ਜਾਣ, ਨਾ ਮੱਤੂ ਨਿਕਾਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਬਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜ ਚੌਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬਕਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਪੰਜ ਨਵੇਂ ਵਸਤ੍ਰ, ਤੇ ਪੰਜ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਵਚ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਬਕਰੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਿਧਵਾ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗੁਆ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਨਵਾਂ ਪਤੀ ਲੱਭ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨਵੇਂ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੋ ਦਾਤਾ ਇਹ ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਪਤੀ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮਾਨ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗਾਂ-ਬਛੜਾ, ਬਲਦ, ਆਸਨ, ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ—ਆਪਣੇ ਆਪ, ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਰਦਾਦਾ, ਪਤਨੀ, ਮਾਂ, ਤੇ ਜਨਮ-ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਸਰਦੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਬਕਰੀ ਪੰਜ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਗਰਮੀ ਤੇ ਸਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਧਨ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਾ ਧਨ ਜਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਣ ਅਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ, ਕੇਵਲ ਉਸ ਨੂੰ, ਵਿਰੋਧੀ ਦਾ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਹਿੰਸਕ ਕਰਤਾ ਪੰਜ ਚੌਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬਕਰੀ ਹੀ ਹੈ। ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਇਹ ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਾ ਧਨ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਉਸ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ, ਵਧਣ ਵਾਲੇ, ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਚੌਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬਕਰੀ ਹੀ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਾ ਧਨ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਬਕਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਚੌਲਾਂ ਪਕਾਓ। ਸਭ ਦਿਸਾਵਾਂ, ਇਕ-ਮੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਯਜਨਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ।" ਉਹ ਦਿਸਾਵਾਂ ਇਸ ਯਜਨਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਤੇ ਹੋਮ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਜਾਣਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਰਿਕ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਪਾਠ-ਵਿਧੀ ਹੀ ਗਾਇਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਵਾਲ ਸਾਮ ਗੀਤ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਦਿਲ ਯਜੁਸ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਓੜਕਣ ਸਮਿੱਧ ਹੈ—ਉਹ ਜਦੋਂ ਅਤਿਥੀ-ਪਤੀ ਹੋ ਕੇ ਅਤਿਥੀਆਂ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਦীক্ষਾ ਲੈਂਦਾ, ਪਾਣੀ ਮੰਗਦਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਜੋ ਯਜਨਾ ਲਈ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹੀ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਹੜਾ ਅਗਨਿਸ਼ੋਮੀਆ ਪਸ਼ੂ ਬਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਇਹ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਆਸਨ ਜਾਂ ਯਜਨਾ-ਸਥਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੋਮ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਾਤ੍ਰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਕੁਸ਼ਾ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਹ ਵਿਛਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਇਹ ਹੈ। ਉੱਤੇ ਓੜਕਣ ਜੋ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਤਕੀਆ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਘੇਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਲਾਗ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਘਿਉ ਹੈ। ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਚੱਖਣ ਲਈ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ ਭੇਟਾਂ ਹਨ। ਜਦ ਖਾਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੇਟ ਲਈ ਸੱਦਾ ਹੈ। ਅੰਨ ਤੇ ਜੌ ਜੋ ਮਾਪਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੀ ਭਾਗ ਹਨ। ਜੁਆਣ ਤੇ ਓਖਲੀ, ਉਹ ਹੀ ਸੋਟੇ ਹਨ। ਸੂਟਣ ਵਾਲੀ ਟੋਕਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਭੂਸੀ ਅੰਗੀਠੀਆਂ ਹਨ, ਛਾਣਣ ਵਾਲੀਆਂ ਛਾਣਣ-ਪਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਕੜਛੀ, ਚਮਚ, ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤ੍ਰ, ਛਾਣਣੀ, ਨਾਦ, ਘੜੇ, ਤੇ ਹਵਾ-ਸੰਬੰਧੀ ਪਾਤ੍ਰ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਾਲਾ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਹਨ। ਜਦ ਕੋਈ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਹੋਰ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਹੋਵੇ," ਤਾਂ ਘਰ-ਮਾਲਕ ਯਜਮਾਨ ਜਾਂ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦਰ-ਸਯੋਗੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੋਰ ਲਿਆਵੋ," ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭੇਟਾਂ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਿਮਾਨ ਆਪਣੇ ਲਈ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜ ਚੌਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬਕਰੀ ਦੀ ਯਜਨਾ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ, ਅਸੀਮ ਪੂਰਨਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।