ਇਹ ਕਥਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਜੰਜੀਰਾਂ, ਪਲੇਟਾਂ, ਤੇ ਗਲਾਵੱਟਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਟੋਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਛਿੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾ ਉਠੇ। ਫਿਰ, ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੀ ਥਾਂ, ਅੱਗ ਦਾ ਮੰਡਪ, ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਬੈਠਕ, ਤੇ ਸਭਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਡਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ, ਗੱਡੀ ਦਾ ਧੁਰਾ, ਜੋਤ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਪਾੜ—all ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਬੰਧੀਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਮੰਡਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਮਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ, ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਬੁੱਢੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ, ਹਰੇਕ ਜੋੜ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੂਜੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਜਿਸ ਨੇ ਮੰਡਪ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਮੰਡਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਗਊਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਤੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਨਮਨ। ਇਸ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੇ, ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ, ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਬੰਧਨ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਡਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਨੂੰ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਮੰਡਪ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਆਸਰਾ ਫੜਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਧੂੜ ਦੀ ਹੱਦ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਭਕਾਮਨਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਗਰਭ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਆਸਰਾ ਫੜਦਾ ਹਾਂ। ਆਸਰਾ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਾਪਿਆ ਤੇ ਸੀਮਾ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਢੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਆਸਰੇ, ਜਿਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਤ ਵਾਂਗ, ਆਸਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਰਾਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਮਾਪਿਆ ਹੋਇਆ ਖੜਾ ਹੈਂ। ਇਟਾ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮਿਤ੍ਰਾ ਉਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਵੇ ਜੋ ਵਰੁਣ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਵੇਲੇ। ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੁਆਰਾ ਆਸਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਤੇ ਟਿਕਾਇਆ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਅੱਗੀ ਆਸਰੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਜੋ ਅਮਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਮਾ ਦਾ ਆਸਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਸਰੇ ਉੱਤੇ ਦੂਜਾ ਆਸਰਾ, ਇਕ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਭਾਂਡਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਨਾਸਵੰਤ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਪੱਖੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਚਾਰ, ਛੇ, ਅੱਠ, ਦਸ ਪੱਖੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਮਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਆਸਰੇ, ਮਨ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਤੂੰ ਅੱਗ ਦਾ ਗਰਭ ਵਾਂਗ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈਂ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਆਸਰੇ, ਬਿਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ। ਅੱਗ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਜਲਾਂ, ਇਹ ਸੱਚ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਣੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਅਮਰਤਾ ਤੇ ਅੱਗੀ ਨਾਲ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਬੋਝ ਨਾ ਪਾ, ਇਹ ਹਲਕਾ ਹੋਵੇ। ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ, ਹੇ ਆਸਰੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਚਾਹੀਏ, ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਆਸਰੇ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ, ਉਸਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ, ਦਿਵ੍ਯਾਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ। ਦੱਖਣ, ਪੱਛਮ, ਉੱਤਰ, ਅਡੋਲ, ਉੱਤੇ, ਤੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ, ਆਸਰੇ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ, ਦਿਵ੍ਯਾਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ। ਹੁਣ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਾਂਡ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਰੂਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਾਤਾ ਲਈ ਭਲਾ ਕਰਦਾ, ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਦਿੰਦਾ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ਧਾਗਾ ਗੂੰਧਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲਈ ਰੂਪ ਬਣਿਆ, ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ। ਉਹ, ਵੱਛਿਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਗਊਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਾਧੂ ਦਵੇ। ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਾਂਡ, ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਖਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਢੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਗੀ, ਜੋ ਸਭ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਪੰਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੰਦਰ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਵੱਛਿਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਗਊਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਗੂੰਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਪਿਤਾ ਹੈ। ਝਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਵੱਛਾ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਮੱਖਣ, ਖਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਾਂਡ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਜਲ, ਪੌਦਿਆਂ ਤੇ ਮੱਖਣ ਦਾ ਸਾਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਸੋਮਾ ਦਾ ਭੋਜਨ ਚੁਣਿਆ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਤੂੰ ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਭਾਂਡਾ ਢੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਫਲਦਾਇਕ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਣ; ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇ ਉੱਥੇ ਵਾਲੇ ਸਭ ਮਿਲਣ। ਉਹ ਘਿਉ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਉਸਦਾ ਬੀਜ ਵੀ ਘਿਉ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਵਾਧੂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਯਜਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਸਾਂਡ ਇੰਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਵਾਂਗ ਮਿਲੇ। ਉਸਦੀ ਤਾਕਤ ਇੰਦਰ ਦੀ, ਬਾਂਹਾਂ ਵਰੁਣ ਦੀਆਂ, ਮੋਢੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਦੇ, ਕੁਹਾੜ ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ; ਗਿਆਨੀ, ਕਵੀ, ਸੋਚਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ, ਇਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਇਕੱਤਰ ਰੂਪ ਹੈ। ਤੂੰ ਦੇਵ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧੀਏ ਸਾਰ ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਇੰਦਰ, ਸਰਸਵਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਾਂਡ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਇਕ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪੱਖੀ ਦਿੱਤੇ; ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਯੁ ਤੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੈ; ਮੈਂ ਮਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮੱਧ-ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਕੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ। ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗਊਆਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਬੋਲਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਉਸ ਸਾਂਡ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਿਫਤ ਕਰੇ। ਪਾਸੇ ਅਨੁਮਤੀ ਦੇ ਹੋਣ, ਰਾਨਾਂ ਭਗ ਦੇ; ਮਿਤ੍ਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਮੇਰੀਆਂ ਹੀ ਹਨ।” ਪਿਛਵਾੜੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦੇ, ਕੁੱਲ੍ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ, ਪੂੰਛ ਵਾਤ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਮਾਰੋਹਿਕ ਕਥਾ ਆਸਰੇ, ਯਜਨਾ, ਤੇ ਸਾਂਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਬੰਨ੍ਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ, ਪੋਸ਼ਣ, ਤੇ ਵਾਧੂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।