ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕੋਈ ਯਾਜ਼ਕ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮਿੱਠਾਸ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਗਨਿ ਦੇ ਕੋਲ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰੀ ਜਨਮ ਮਿੱਠਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਮਿੱਠਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂ। ਮੈਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਓਰ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਆਗਨਿ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਚਮਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦੇ।” ਉਹ ਆਗਨਿ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਚਮਕ, ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦੇਵੇ। “ਮੇਰੀ ਇਸ ਅਰਦਾਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਾਣਣ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ।” ਫਿਰ ਉਹ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, “ਜਿਵੇਂ ਮਧੁ-ਸੰਚੀ ਬੀਨੀਆਂ ਬਹੁਤ ਮਧੁ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਐ ਅਸ਼ਵਿਨੋ! ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਚਮਕ ਪੱਕੀ ਕਰ ਦੇ।” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜਿਵੇਂ ਮੱਖੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਮਧੁ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਚਮਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦੇ।” ਉਹ ਦੁਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਮਧੁ ਪਹਾੜਾਂ, ਟੀਲਿਆਂ, ਗਾਂਵਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਜਾਂ ਵਹਿੰਦੀ ਹਲਾਹਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮਧੁ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਜਾਵੇ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ ਮਧੁਰਤਾ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਲਪੇਟੋ, ਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾਰ ਬੋਲ ਬੋਲ ਸਕਾਂ।” ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਤੇਰੀ ਗਰਜ ਬੋਲ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ! ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਵਰਸਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ। ਸਾਰਾ ਪਸ਼ੂ-ਧਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇ।” ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲਾਠੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਗਰਭ, ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਕੋੜਾ, ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋੜੇ ਦੇ ਸੱਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਧੁ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਯਾਜ਼ਕ, ਰਾਜਾ, ਗਾਂ, ਬੱਕਰੀ, ਚੌਲ, ਜੌ, ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਮਧੁ—ਉਹ ਖੁਦ ਮਧੁ-ਮਈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਭੋਜਨ ਮਧੁ-ਮਈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਧੁ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਗਰਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਨੇਊ ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੋਚੇ “ਮੈਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨਾਲ ਜਾਗਦਾ ਹਾਂ।” ਐਸਾ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਗਊ-ਰੂਪ ਸੂਰਵੀਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, “ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਘੀ ਅਤੇ ਹਵਨ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਕਰ ਦੇ।” ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅੱਖ ਨੂੰ ਨ ਭਾਵਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਜੀਭ ਨੂੰ ਨ ਸੁਆਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਉਹ ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ, ਵਾਸਨਾ, ਦੁਖ, ਬਾਂਝਪਨ, ਹਨੇਰਾ, ਭਟਕਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇ।” ਉਹ ਆਗਨਿ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਇੱਛਾ ਦੂਰ ਕਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਹਟਾ ਦੇ। ਆਗਨਿ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਘਰ ਸਾੜ ਦੇ।” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਤੇਰੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਵਾਸਨਾ, ਗਾਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਚਮਕਦਾਰ ਬੋਲੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਹ, ਪਸ਼ੂ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਲੈਣ।” ਇੱਛਾ, ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸਵਿਤਾ, ਆਗਨਿ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਕਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਤਿੱਖਾ, ਤੇਜ਼, ਅਤੇ ਸਭ ਉੱਤੇ ਨਿਗਰਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੈਰੀ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬਣਨ, ਮੇਰੇ ਅਹਵਾਨ ਉੱਤੇ ਆਉਣ।” ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਘੀ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਲਾ, ਵੈਰੀ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦੇ।” ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਆਗਨਿ ਨੂੰ ਉਹ ਕਾਮਨਾ ਸਹਿਤ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮਿਲਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਕਰ ਦੇ, ਆਗਨਿ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਘਰ ਸਾੜ ਦੇ।” ਫਿਰ ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਰ, ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਕ ਦਿਨ ਵੀ ਨ ਬਚੇ।” ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਦੁਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਦਿਆਯੋਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਗਤ ਬਣਾਵੇ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਣ ਕਰਨ, ਛੇ ਵੱਡੀਆਂ ਘੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਆਉਣ।” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜੋ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਬੇੜੀ ਮੋਹਰ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਆ ਸਕਣ।” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਆਗਨਿ ਜੌ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਜੌ ਹੈ, ਸੋਮਾ ਜੌ ਹੈ। ਜੌ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਇਹ ਵੈਰੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣ।” ਉਹ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਅਰਸ਼, ਨਫਰਤ-ਯੋਗ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਕਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਉਹ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਕਰ ਦੇ।” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਇਹ ਵੱਡਾ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਤੇ ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦੀ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਗਰਜ ਨੂੰ ਢੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੌਲਤ ਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਹਾਤਮਾ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਕਰੇ।” ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਤਿੰਨ-ਕਵਚੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਹ, ਪਸ਼ੂ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਲੈਣ।” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਦਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ, ਉਸੇ ਨਾਲ, ਐ ਕਾਮਦੇਵ! ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ।” ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਨਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਕਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਮਿਆ, ਨਾ ਦੇਵ, ਨਾ ਪਿਤਰ, ਨਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ। ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਜਿੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼, ਜਿੰਨਾ ਪਾਣੀ, ਜਿੰਨਾ ਆਗਨਿ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ। ਜਿੰਨੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਉਪਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਰਾਹਾਂ, ਜਿੰਨੇ ਚਮਕਦਾਰ ਖੇਤਰ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ। ਜਿੰਨੇ ਕੀੜੇ, ਕੀਟ, ਕਰੂਰਾ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੱਪ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਤੂੰ ਪਲਕ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਖੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਸਮੁੰਦਰ, ਕ੍ਰੋਧ—ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ। ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ।” ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਮੰਗਲਮਈ, ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਸੱਦਾ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵਣ, ਤੇ ਮੰਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ।” ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਾਲਾ (ਹਾਲ) ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਲਿਆ, ਮਾਪਿਆ, ਤੇ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਖੁਲ ਜਾਵੇ।” ਉਹ ਸਾਲਾ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਗੰਢਾਂ, ਅਤੇ ਘਾਸ—ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਾਂਗ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਅਸੀਂ ਆਏ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਏ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀਆਂ; ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਕੁਝ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਣ। ਤੇਰੇ ਬਾਂਸ, ਰੱਸੀਆਂ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਾਹ, ਤੇ ਘਾਸ, ਤੇ ਪੰਖ—ਇਹ ਸਭ ਜੋ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਅਸੀਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਯਾਜ਼ਕ, ਚਮਕ, ਮਿੱਠਾਸ, ਅਤੇ ਵਿਜੈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਬੰਧਨ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਆਤਮਿਕ ਮਿੱਠਾਸ ਅਤੇ ਚਮਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।