ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਉਣ ਦੀ ਆਰਜ਼ੂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ, “ਹੇ ਯਮ ਅਤੇ ਪਿਤਰੋ! ਜਿਹੜੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ, ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਜਾਂ ਚੁਭਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੌਤਾਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸੁਗੰਧਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਵੋ।” ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਲੋਕ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ, “ਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਗਨੀ! ਤੂੰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ, ਹਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਯਜਨਾ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਸਾਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇਵੋ।” ਫਿਰ, ਸਭ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, “ਆਓ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਵੋ, ਮਿਲ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਆਪਣੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕਰ ਲਵੋ। ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਇਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਕ ਹੋ ਕੇ ਆਹੁਤੀ ਦਈਏ। ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਭਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਚਾਰ ਇਕ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਆਹੁਤੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਇਕ ਕਰ ਲਵੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਉਦੇਸ਼, ਦਿਲ ਤੇ ਮਨ ਇਕ ਹੋਣ, ਤਾਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮਿਲ ਜੁਲ ਕੇ ਚੰਗਾ ਜੀਵਨ ਜੀਓ।” ਪਰ ਜਿਥੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਅਰਜ਼ੂ ਸੀ, ਉਥੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਵੈਰ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਹੋਈ, “ਵੈਰ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਥੱਲੇ ਪਾ ਦੇਵੋ, ਮਨ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਥੱਲੇ ਹੋ ਜਾਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੁਚਲ ਦਿਓ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰ ਕੱਟ ਦਿਓ, ਜਿਹੜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬੇਅਸਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਇਸ ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿਓ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਨਿਕੰਮਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਜਿੱਤਣ।” ਜਦੋਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਆਉਂਦੇ, ਤਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, “ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਆ ਕੇ ਥੱਲੇ ਲੱਗ ਜਾਣ। ਜਿਹੜੇ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫੌਜਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇੰਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਹਾਨੀ ਦੇ, ਬੁਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਤਣਦੇ, ਵਧਦੇ, ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਜਾਂ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਜਾਣ। ਇੰਦਰ, ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਸੁੱਕਾ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।” ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਪੂਸ਼ਣ ਸਭ ਰਸਤੇ ਤੁਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਗੁੰਮਰਾਹ ਹੋ ਕੇ ਬਿਨਾ ਸਿਰ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭਟਕਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਵਾਰ ਕਰਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਂਡ ਦੀ ਖਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਵੋ, ਉਹ ਹਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰ ਜਾਣ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਣ, ਤੇ ਗਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ, “ਹੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਉਸਤਰਾ, ਤਾਪ, ਹਵਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ। ਆਦਿਤਿਆ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਸਵ, ਸੋਮ ਰਾਜੇ ਲਈ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕੇ ਮੁੰਡਣ ਕਰਨ। ਅਦਿਤੀ ਦਾਢੀ ਮੁੰਡੇ, ਪਾਣੀਆਂ ਚਮਕ ਦੇਣ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਸਾਫ ਨਜ਼ਰ ਦੇਣ। ਜਿਸ ਉਸਤਰੇ ਨਾਲ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਮੁੰਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੰਡੇ। ਇਹ ਗਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, “ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਗਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਵਹਿੰਦੇ ਸੁਰਾ ਤੇ ਮਧੁਰ ਮਦਿਰਾ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਖ਼ਿਆਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਰ ਤੇ ਮਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਲਪੇਟੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਬੋਲ ਬੋਲ ਸਕਾਂ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚਮਕ, ਖ਼ਿਆਤੀ ਤੇ ਯਜਨਾ ਦਾ ਰਸ ਹੋਵੇ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਦੇਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।” ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਗਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਵੱਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, “ਜਿਵੇਂ ਮਾਸ, ਸੁਰਾ, ਜੂਆ ਤੇ ਪੁਰਖ ਦੀ ਤਾਕਤ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਐਸਾ ਤੇਰਾ ਮਨ, ਹੇ ਗਾਂ, ਆਪਣੇ ਬੱਛੜੇ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਹਾਥਣ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ, ਜਾਂ ਜੁਆ, ਜੁਆ ਦੇ ਜੁਆ ਤੇ ਨਾਭੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ, ਤੇ ਪੁਰਖ ਦੀ ਤਾਕਤ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਐਸਾ ਤੇਰਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਬੱਛੜੇ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਅੱਗੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਭੋਜਨ, ਸੋਨਾ, ਘੋੜੇ, ਗਾਂ ਜਾਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ, ਉਹ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, “ਹੇ ਅਗਨੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅੱਗੀਅੜਾ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ, ਜਾਂ ਅਰਪਿਤ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅੱਗੀਅੜਾ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਹ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ, ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ।” ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਜਾਂ ਚਮੜੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, “ਜਿਵੇਂ ਕਾਲਾ (ਅਸੁਰ) ਆਪਣੇ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਐਸਾ ਤੇਰੀ ਜੰਜੀਰ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅੰਗ ਨਾਲ ਅੰਗ ਜੋੜ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕਰੇ। ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਮੜਾ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਵਧਦਾ, ਤੇਰਾ ਚਮੜਾ ਵੀ ਵਧੇ। ਜਿੰਨਾ ਹਾਥ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਹਾਥੀ, ਗਧੇ, ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਅਸਵ ਦੀ ਚਮੜੀ ਵਧਦੀ, ਉਨਾ ਹੀ ਤੇਰਾ ਚਮੜਾ ਵਧੇ।” ਫਿਰ, ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ, “ਵਰੁਣ, ਸੋਮ, ਅਗਨੀ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਅਤੇ ਵਸਵ ਇੱਥੇ ਆਉਣ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਇਰਾਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਹੁਤੀ ਅਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ, ਦੂਰ ਨਾ ਜਾਓ। ਪੂਸ਼ਣ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਬਣਾਏ, ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾਏ। ਤੁਹਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।” ਸਭ ਦੇ ਸਰੀਰ, ਮਨ ਤੇ ਵਚਨ ਇਕ ਹੋਣ, ਇਹ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ, “ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਵਚਨ ਇਕ ਹੋਣ। ਵਾਕ ਦੇ ਮਾਲਕ ਭਗਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਕਰੇ। ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸਵ ਅਤੇ ਮਾਰੁਤ ਇਕ ਹੋ ਕੇ ਵੰਡੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਕ ਹੋ ਕੇ ਵੰਡੇ ਨਾ ਜਾਣ।” ਕਦੇ-ਕਦੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, “ਉਸ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਦੂਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ। ਇੰਦਰ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨਾਸਕ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੇਜ ਦੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆ ਸਕੇ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਦੂਰਲੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਪੰਜ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆ ਸਕੇ।” ਜਿਹੜੇ ਵਿਰੋਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵੇਖਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਗਨੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਅਗਨੀ ਦੇ ਜਲਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੂੰਆਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਉਠਦਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਗਲਮਈ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ, ਇਕਤਾ, ਧਨ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।