ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਟੇਕਿਆਂ ਅਤੇ ਤਲਵਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਲ-ਮਾਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਰੋਗ-ਨਾਸਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣ।" ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਆਖਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਔਖਧ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿਣ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਰਹੀਆਂ 55 ਬੁਰੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਨਜਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੱਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਹ ਵੀ ਇਥੋਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ 77 ਅਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ 99 ਬੁਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਇਹੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ, "ਹੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਨੂੰ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਬੁਰਾਈ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਦੂਰ ਭੇਜ ਦੇ।" ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਜੇਹੜਾ ਸਾਡੀ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਅਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗੇ। ਇਹ ਬੁਰਾਈ ਹੋਰ ਰਾਹੀਂ ਚਲੀ ਜਾਵੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉੱਤੇ ਪਵੇ।" ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਅਮਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਬੁਰਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੈ ਜਾਵੇ। ਇਕ ਦਿਨ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਪੰਛੀ ਜਾਂ ਕਬੂਤਰ ਨੇ, ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਵਜੋਂ, ਆ ਕੇ ਕਿਸੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਆਉ, ਅਸੀਂ ਯਜਨਾ ਕਰੀਏ, ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।" ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਕਿ ਕਬੂਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਇਆ, ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਨ ਲਿਆਵੇ। ਅੱਗ, ਜੋ ਪੂਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਛੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਇਹ ਪੰਛੀ ਅੱਗ-ਵੇਦਿਕਾ 'ਤੇ ਵੱਸ ਜਾਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੁਖ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਕਿ ਭਜਨ ਨਾਲ ਕਬੂਤਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੀਏ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁਮਾਈਏ, ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਵਧੀਏ। ਉਹ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਗਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਯਮ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ, ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਇਹ ਪੰਛੀ ਹੋਰ ਥਾਂ ਡਿੱਗ ਪਵੇ, ਉਲੂ ਬੋਲਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਅਸਰਹੀਣ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਕਬੂਤਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਉਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਕਿ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਸੁਨੇਹੇਵਾਹਕ, ਭੇਜੇ ਜਾਂ ਨਾ ਭੇਜੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਰਹੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਗੜੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਜਾਵੇ, ਸਾਡੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜੀਊਂਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਇਹ ਜੌ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਇੰਦਰ, ਹਲ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਰੁਤ ਪਲਾਹੀ ਸਨ—ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਣਮੁੱਲ ਹੈ।" ਉਹ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸੌਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਆਖਦੇ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਜੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਵਧੇ, ਤੇ ਉਹ ਮਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ ਗਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿਚ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਬਲਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੀਹ ਥਾਵਾਂ 'ਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਬੋਲੀ ਦਾ ਪੰਛੀ ਉਥੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਸੱਦੇ ਉੱਤੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਗ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਾਤੁਧਾਨ, ਦੁਸ਼ਟ ਜੀਵ, ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ। "ਹੇ ਅੱਗ, ਤੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇ, ਸਾਡੇ ਘਰ ਨਾ ਆਵੀਂ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।" ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਪੌਧਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਕਿ ਉਹ ਯਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਉਹ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿਣ, ਵੈਰੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦੇਣ। ਕੋਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੇ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਮੌਤ ਵਲ ਚਲੀ ਜਾਣ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਇੰਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਨ ਦੇਵੇ।" ਉਹ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਸੱਦੇ ਦੇ ਕੇ ਆਖਦੇ, "ਹੇ ਅੱਗ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇ।" ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਦੂਰ ਤੱਕ ਚਮਕਣ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇ, ਉਹਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਸੁਣੇ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਗੀਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਵੇ।" ਉਹ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਿਤ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਸੱਚ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਤਾਪ ਹੈ, ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰੁਤੂ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ, ਮਾਲਕ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਅਸੀਂ ਯਜਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਉੱਠਦੇ ਹਾਂ।" ਅੱਗੀ, ਜੋ ਦੂਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਾਸਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ—ਉਹ ਇੱਕੋ ਰਾਜਾ, ਇੱਕਲਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰੋਗਾਂ, ਦੁੱਖਾਂ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਅਤੇ ਤਾਕਤ, ਪੋਸ਼ਣ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਧਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਨਦੀਆਂ, ਪੌਧਿਆਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਅੱਗ, ਇੰਦਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਯਮ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ।