ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਉੱਕਾਬ ਪੰਛੀ ਉੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।” ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।” ਇੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੋਰ ਗਹਿਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: “ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਉਸਦੇ ਪੈਰ, ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਉਸਦੀਆਂ ਰਾਨਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੇ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਜੁਲਫਾਂ ਮੇਰੀ ਲੋੜ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕ ਜਾਣ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਸੰਜਿਆਂ ਵੇਲੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ—ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ, ਹੇ ਇੱਛਾਵਾਨ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੀਂ।” ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ—ਉਹ ਗਾਈਆਂ, ਜੋ ਘੀ ਦੀ ਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਦੇਣ।” ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ, ਅੱਗ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ। ਸਾਹ ਨੂੰ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ, ਯੁਗਾਂ ਨੂੰ, ਵਾਯੂ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ। ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ, ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ।” ਪੁੰਸਵਨ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਵ੍ਰਿੱਛਾਂ ਉੱਤੇ ਪੁੰਸਵਨ ਕਰਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗਿਆਨਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ। ਮਰਦ ਵਿਚ ਬੀਜ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗਿਆਨਤਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਐਸਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਅਨੁਮਤੀ ਅਤੇ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ—ਨਾਰੀ ਤੱਤ ਵੱਖ ਥਾਂ ਤੇ, ਪੁਰਸ਼ ਤੱਤ ਇੱਥੇ।” ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਹੋਇਆ, ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ—ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਟੇਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾਸ ਭਰਦਾ ਹਾਂ; ਪਰੁਸ਼ਣੀ, ਸ਼ੀਪਾਲਾ ਲਈ ਮਿੱਠਾਸ ਹੋਵੇ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਵੇ।” ਮੌਤ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਮੌਤ, ਨਮਨ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਨ, ਜੋ ਬੋਲੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਦੂਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਚੰਗੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਤੇਰੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਨ। ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ; ਮੌਤ ਨੂੰ, ਜੜਾਂ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਨ।” ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ੀ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਹੱਡੀਆਂ ਘੁਲਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਮਾਸ ਘੁਲਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਬਲਾਸਾ ਨੂੰ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਤੋਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੋ। ਮੈਂ ਬਲਾਸਾ ਨੂੰ ਰੋਗੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜੜ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਗੰਢ, ਉਸ ਦੀ ਜੜ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਬਲਾਸਾ ਇੱਥੋਂ ਉੱਡ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਵਾਂ ਪੰਛੀ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਤੇਰੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਤੇਰੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਟੇਕ—ਉਹ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਬਣਨ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਵੀ ਸਾਡੀ ਵਿਰੋਧੀਤਾ ਕਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਮਾ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਲ ਤੇ ਆਸ਼ਾ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।” ਉਹ ਫਿਰ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਜੋ ਰਸ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ—ਇਹ ਤੇਰੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਖੀਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਵਿਹਹਿਲਾ ਹੈ, ਮਾਂ ਮਾਦਾਵਤੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵੈਰੀ ਹੈਂ। ਤੌਵਿਲਿਕਾ, ਵੇਲਯਾ, ਆਯਮੈਲਾਬਾ, ਐਲਯਿਤ, ਬਭ੍ਰੁ ਤੇ ਬਭ੍ਰੁਕਰਨ—ਤੁਸੀਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ, ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਓ! ਤੂੰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਲਸਲਾ ਹੈਂ, ਉੱਤਰੀ ਵਿੱਚ ਸਿਲੰਜਲਾ, ਅਤੇ ਨੀਲਗਲਸਲਾ ਹੈਂ।” ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਤਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਬਰਕਤ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, “ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰਾ ਅੰਕੁਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਜਨਮ ਲਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ, ਟੇਕਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਸੇ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰਾ ਅੰਕੁਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਜਨਮ ਲਵੇ।” ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਸ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਤੇ ਵੀ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਜਲਣ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਥੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ—ਅਸੀਂ ਉਹ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਮੂੜ੍ਹ ਮਨ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਈਰਖਾ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਏ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ ਹੈ, ਚੰਚਲ ਮਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਸ਼ ਤਪਦੇ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮੇਰੇ ਨਿਸ਼ਚੇ, ਕੌਸ਼ਲ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਅਚੁੱਕ ਸੁਖ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਸਵਿਤਾ ਦੇਵਤਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪੀੜਨ ਵਾਲੀ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ।” ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੋਖੀ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਉਹ ਅਗਨਿ ਵਾਂਗ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਸ਼ੇੜੀ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਲੱਭੇ; ਪਹਿਲਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਨ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਨੂੰ ਨਮਨ; ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ। ਜੋ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਾਲ, ਪੀਲੇ ਨੂੰ ਨਮਨ—ਜੰਗਲੀ ਨੂੰ, ਪਹਿਲਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਸੰਸਾਰਕ ਤਾਕਤਾਂ, ਰੋਗਾਂ, ਈਰਖਾ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਵੱਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਅਤੇ ਉੱਚਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ।