ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧ ਗਏ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹ ਸਕੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾ ਅਤੇ ਵੈਤਹਵਿਆ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸਾਮ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਸਮੇਤ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਹੜਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗਾਂ ਪਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੀਰ ਨਹੀਂ ਜੰਮਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਲਾਨਤ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਲਈ ਕਠਿਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮਝ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜੀਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਠ ਪੈਰ, ਚਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਚਾਰ ਕੰਨ, ਚਾਰ ਜਬੜੇ, ਦੋ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਦੋ ਜੀਭਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੰਤਾ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਨਾਰਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਲਲਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦਰਖ਼ਤ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਆਵੇ।" ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਜਹਿਰੀਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗਾਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" ਨੌਂ ਵਾਰੀ ਨੱਬੇ ਧਰਤੀਆਂ ਕੰਬੀਆਂ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੰਤਾ, ਤੇਰਾ ਵਿਛੋਣਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਦਇਆਵਾਨ ਜਾਂ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਦੀਆਂ ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਜਿਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਦਾਢੀ ਭਿੱਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਹੈ। ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣ ਵਰਖਾ ਕਦੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੰਤਾ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਨਾ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸਭਾ ਬਣਦੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਮਿਲੀ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਅਪਮਾਨਤਾ ਜਾਂ ਹਾਨੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੰਗ ਦੀ ਧੁਨੀ ਗੂੰਜੀ। ਇਹ ਡੰਗ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰਦਾ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦਾ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ। ਉਹ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ, ਪੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਗਰਜਦਾ, ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦਾ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦਾ। ਬਲਦ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਗਰਜਦਾ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦਦਾ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ। ਫੌਜ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਫੜਦਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦਾ, ਡੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜ਼ ਖੋਲ੍ਹਦਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ। ਡੰਗ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ, ਹਰ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ, ਪਹਿਚਾਣਦਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ। ਜਦ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਭੱਜਦੀ ਹੈ, ਡੰਗ ਦੀ ਗੂੰਜ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੰਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੂੰਜਦਾ, ਚਮਕਦਾ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੂੰਜਦੀ, ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਗੂੰਜਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਉਹ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ, ਸ਼ੌਰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਨਫੀਰੀ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਲਈ। ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇਹ ਡੰਗ ਬੋਲਦਾ, ਬਲਸ਼ਾਲੀਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਜਗਾਉਂਦਾ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਂਦਾ। ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਦੂਤ ਵਾਂਗ, ਭਲਾਈ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ, ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ, ਦੋ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੌਰਤ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਇਹ ਡੰਗ ਸੁਭਾਗੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ, ਧਨ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਬਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਪਰਬਤ ਜਿਵੇਂ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਨਚੋੜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਡੰਗ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਹਿਨਸ਼ੀਲ, ਉਭਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੰਤਰ ਵਾਂਗ ਬੋਲ ਕੱਢਦਾ, ਜਿੱਤ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਡੋਲ, ਅਡੋਲਣਯੋਗ, ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇਜ਼, ਵੈਰੀ ਦਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਜੰਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋਈ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਡੰਗ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਦੁਖ, ਭਟਕਾਵਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰਤਾ ਦੂਰ ਕੀਤੀ। ਵੈਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ, ਕੰਪ, ਤੇ ਭਯ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਵੈਰੀ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ। ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਲਿਆਇਆ ਡੰਗ, ਲਾਲ ਗਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਜਾਤੀ ਦਾ, ਘੀ ਨਾਲ ਵੱਜ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਡੰਗ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਭੇਡਾਂ ਭੇੜੀਏ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਬਾਜ ਤੋਂ ਜਾਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗਰਜ ਤੋਂ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਡੰਗ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਂਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦਾ। ਡੰਗ ਅਤੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਦੇਵਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਛਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਵੈਰੀ ਡਰ ਜਾਣ। ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਣ ਅਤੇ ਡੰਗ ਦੀ ਧੁਨੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣ। ਸੂਰਜ, ਅੱਖਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਥਿਆਰੀ ਤਾਕਤ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵਖ ਹੋ ਜਾਣ। ਮਰੁਤ ਗਣ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰੋ। ਸੋਮਾ ਰਾਜਾ, ਵਰੁਣ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਮੌਤ—ਇਹ ਸਭ ਇੰਦਰ ਹੀ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵਤਾਈ ਫੌਜਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਝੰਡੇ, ਜਾਗਰੂਕ—ਸਾਡੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣ। ਸਵਾਹਾ! ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ, ਸੋਮਾ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀਵਾਨ ਵਰੁਣ ਇੱਥੋਂ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਣ। ਵੇਦੀ, ਕੁਸ਼ਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਲੱਕੜ ਸਾਰਾ ਵੈਰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ, ਸਤਿਕਾਰ, ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਿੱਖਾਈ ਗਈ।