ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੌਲਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਾਕਤ, ਬਲ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਸ਼ਕਤੀ ਵਧੇ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਕਰਨ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਵੱਸਣ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਣ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਚਟਾਨੀ ਕਵਚ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰੇ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ, ਪੱਛਮ, ਉੱਤਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਦਿਸਾ ਜਾਂ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਚਟਾਨੀ ਕਵਚ ਬਚਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਰੂਹਾਨੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਵੱਡੀ ਮੱਤ ਨਾਲ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾਨ—ਸੁਆਸ ਦੇ ਦੇਵਤੇ—ਨੂੰ, ਅੰਦਰਲੇ ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸੁਆਸਾਂ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਨੈਤਰ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸਰੀਰ, ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਸਰਸਵਤੀ ਤੋਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਸੁਰ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ? ਪਿਤਾ ਨਾਲ, ਹਰਿ ਨਾਲ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਤੇ ਤੀਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਇਆ? ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰੁਣ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ ਪ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਫਿਰ ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਦਾਨੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਕਿਹੜੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਅਥਰਵਣ, ਕਿਹੜੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜਾਤਵੇਦਾਸ ਬਣਿਆ—ਸਭ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ?" ਜਵਾਬ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀਤਾ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਜਨਮ ਦੁਆਰਾ ਜਾਤਵੇਦਾਸ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੌਕਰ ਜਾਂ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਮਾਪ ਸਕਦੀ।" ਫਿਰ ਉਹ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਵੀ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰੁਣ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਸਭ ਮੂਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਅਮਰ ਵਰੁਣ! ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਕੀ ਹੈ? ਹੇਠਾਂ ਕੀ ਹੈ? ਉੱਤੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦੋ ਖੇਤਰ ਹਨ; ਇੱਕ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਟ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੇਠਾਂ ਪਵੇ, ਗੁਲਾਮ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਣ।" ਉਹ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰੁਣ ਨੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਈ ਦੋਸ਼ ਰਹਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਲੋਭੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਤਾਂ ਨਾ ਮਿਲਣ। ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਨਾ ਸਮਝਣ। ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਨਾ ਆਖਣ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਤਿਕ੍ਰਿਤੀ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਰੁਣ ਦੀ ਸਤਿਕ੍ਰਿਤੀ ਸਭ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਮਿਲੇ। ਉਹ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਕਦਮਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ ਤੇ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਇਕਠੀ ਹੋਵੇ, ਜਨਮ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਦੋਸਤੀ ਪੱਕੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਦੇਵਤਾ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਸਤਿਕ੍ਰਿਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਅਥਰਵਣ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਜ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਤਵੇਦਾਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਤਨੂਨਪਾਤ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਕਿ ਕ੍ਰਿਆ ਦੀਵਯ ਹੋਵੇ। ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਾਸੁਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਰ-ਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਵਿਛਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੀਟ ਹੈ। ਜਗਮਗਾਤੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਸਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਡੇ, ਦਿਵਿਆਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸੁਗਮ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਜਨਾ ਕਰੇ; ਉਸ਼ਾ ਤੇ ਰਾਤ ਇਕੱਠੀਆਂ ਬੈਠਣ; ਵੱਡੀਆਂ, ਆਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਜੀਆਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਿਵਿਆ ਹੋਤ੍ਰ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਵਕਤਾਵਾਂ, ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਜੋਤ ਨੂੰ ਠੀਕ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਰਸਵਤੀਆਂ, ਸੱਚੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ, ਜਿਸਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ—ਦੋ ਮਾਵਾਂ—ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਅੱਜ ਹੋਤ੍ਰ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਉਸ ਤਵਸ਼ਤਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ। ਵਨਸਪਤੀ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੇਟਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰੇ; ਅੱਗੀ, ਸ਼ਾਂਤੀਦਾਤਾ, ਮੱਖਣ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਭੋਗ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ। ਅੱਗੀ, ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਜਨਮਿਆ, ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਗੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਸੱਚੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤੇ ਸਵਾਹਾ ਨਾਲ ਭੋਗ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਭ ਵਿਚ, ਵਰੁਣ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ, ਮਿਹਰਬਾਨ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ ਦਾ ਤਰਤੀਬ ਦੱਸਿਆ। ਜੇ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ ਖੋਦਿਆ ਜਾਂ ਨਾ ਖੋਦਿਆ ਜਾਂ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕ ਗਿਆ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਜੜ੍ਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਸ਼ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮੱਧਲਾ, ਉੱਚਾ ਤੇ ਹੇਠਲਾ ਰਸ ਮੈਂ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਡਰ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਮੇਰੀ ਗੂੰਜ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੀਖੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬਲਾਏ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਅੱਗੇਲੇ ਰਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸੂਰਜ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਵਾਰਦਾ ਹਾਂ; ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਰਦਾ ਹਾਂ। "ਮਰ ਜਾ, ਸੱਪ, ਜੀਉ ਨਾ; ਵਿਸ਼ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਵੇ।" ਕਾਲਾ, ਚਿੱਟਾ, ਭੂਰਾ, ਕਾਲਾ—ਸਾਰੇ ਝੂਠੇ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਰਹੋ, ਕੋਲ ਨਾ ਖੜ੍ਹੋ, ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੋ—ਚਲੇ ਜਾਓ, ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਮੁਕਾ ਦਿਓ। ਕਾਲੇ, ਭੂਰੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸਭ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਢੀਲਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਤੰਤੂ ਜਾਂ ਰਥ ਤੋਂ ਜੋਤ ਖੁਲਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਬੰਨਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਂ—ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਉਰੁਗੂਲਾ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਦਾਸੀ ਸਿਕਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੋੜ੍ਹ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਠਾਂ, ਰਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਕੱਤੇ ਨੇ ਪਹਾੜ ਨੇੜੇ ਵੱਸਦਿਆਂ ਕੰਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੋਦਿਆ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਰਸਦਾਰ ਵਿਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੌਲਾਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ, ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਵਿਸ਼ ਦੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ—ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਤਿਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।