ଅରସସ୍ତ ଇଷୋ ଶଲ୍ଯୋଽଥୋ ତେ ଅରସଂ ଵିଷମ୍ । ଉତାରସସ୍ଯ ଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ଧନୁଷ୍ଟେ ଅରସାରସମ୍
ତୀର ରସ ନାହିଁ, ଶଳ୍ୟରେ ମଧୁ ନାହିଁ, ତୋର ବିଷରେ ମଧୁ ନାହିଁ; ଯେଉଁ ଗଛ ରସହୀନ, ସେଠାରେ ଧନୁ ମଧୁ ହୀନ।
ଯେ ଅପୀଷନ୍ ଯେ ଅଦିହନ୍ ଯ ଆସ୍ଯନ୍ ଯେ ଅଵାସୃଜନ୍ । ସର୍ଵେ ତେ ଵଧ୍ରଯଃ କୃତା ଵଧ୍ରିର୍ଵିଷଗିରିଃ କୃତଃ
ଯେମାନେ ତୀର ଛାଡିଛନ୍ତି, ଯେମାନେ ଆଘାତ କରିଛନ୍ତି, ଯେମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ଯେମାନେ ମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଶକ୍ତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ବିଷପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଶକ୍ତ କରାଯାଇଛି।
ଵଧ୍ରଯସ୍ତେ ଖନିତାରୋ ଵଧ୍ରିସ୍ତ୍ଵମସ୍ଯୋଷଧେ । ଵଧ୍ରିଃ ସ ପର୍ଵତୋ ଗିରିର୍ଯତୋ ଜାତମିଦଂ ଵିଷମ୍
ତୋର ଖୋଦୁଆମାନେ ଅଶକ୍ତ, ଔଷଧି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଅଶକ୍ତ; ସେ ପର୍ବତ, ଯେଉଁଠାରୁ ଏହି ବିଷ ଜନ୍ମିଛି, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଅଶକ୍ତ।
ଵାରିଦଂ ଵାରଯାତୈ ଵରଣାଵତ୍ଯାମଧି । ତତ୍ରାମୃତସ୍ଯାସିକ୍ତଂ ତେନା ତେ ଵାରଯେ ଵିଷମ୍
ବରଣ ଗଛ ଉପରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଜଳଧାରକ ଉଦ୍ଭିଦ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବିଷକୁ ରୋକୁଛି; ସେଠାରେ ଅମୃତ ଛିଟାଯାଇଛି—ସେଥିରେ ମୁଁ ତୋର ବିଷକୁ ରୋକୁଛି।
ଅରସଂ ପ୍ରାଚ୍ଯଂ ଵିଷମରସଂ ଯଦୁଦୀଚ୍ଯମ୍ । ଅଥେଦମଧରାଚ୍ଯଂ କରମ୍ଭେଣ ଵି କଲ୍ପତେ
ପୂର୍ବ ଦିଗର ବିଷ ରସହୀନ, ଉତ୍ତର ଦିଗର ବିଷ ମଧୁ ନାହିଁ; ଏବେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ବିଷକୁ ମୁଁ ଖିରି ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରୁଛି।
କରମ୍ଭଂ କୃତ୍ଵା ତିର୍ଯଂ ପୀବସ୍ପାକମୁଦାରଥିମ୍ । କ୍ଷୁଧା କିଲ ତ୍ଵା ଦୁଷ୍ଟନୋ ଜକ୍ଷିଵାନ୍ତ୍ସ ନ ରୂରୁପଃ
ଖିରି ପକାଇ, ତାକୁ ଆଢ଼ ହୋଇ ପିଉ, ତାଜା ଓ ପ୍ରଚୁର ରଖ; ଭୋକ ତୋକୁ କ୍ଷତି କରିଛି, ଖାଅ, ତୁମେ କିଛି ଅନର୍ଥ ଦେଖିବୁନାହିଁ।
ଵି ତେ ମଦଂ ମଦାଵତି ଶରମିଵ ପାତଯାମସି । ପ୍ର ତ୍ଵା ଚରୁମିଵ ଯେଷନ୍ତଂ ଵଚସା ସ୍ଥାପଯାମସି
ମଦ ଭରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟରୁ ମୁଁ ତୋର ମଦକୁ ତୀର ପରି ଖସାଉଛି; ତୁମେ ଯେ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛ, ମୁଁ ତୁମକୁ କଥା ଦ୍ୱାରା ବଶ କରୁଛି।
ପରି ଗ୍ରାମମିଵାଚିତଂ ଵଚସା ସ୍ଥାପଯାମସି । ତିଷ୍ଠା ଵୃକ୍ଷ ଇଵ ସ୍ଥାମ୍ନ୍ଯଭ୍ରିଖାତେ ନ ରୂରୁପଃ
ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଗାଁକୁ ଯେପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ, ସେପରି ମୁଁ କଥା ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଶାନ୍ତ କରୁଛି; ଗଛ ପରି ଦୃଢ଼ ରୁହ, ଅଚଳ ରୁହ, ତୁମେ କିଛି ଅନର୍ଥ ଦେଖିବୁନାହିଁ।
ପଵସ୍ତୈସ୍ତ୍ଵା ପର୍ଯକ୍ରୀଣନ୍ ଦୂର୍ଶେଭିରଜିନୈରୁତ । ପ୍ରକ୍ରୀରସି ତ୍ଵମୋଷଧେଽଭ୍ରିଖାତେ ନ ରୂରୁପଃ
ଶୁଦ୍ଧିକରଣ କରୁଥିବା ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତୁମକୁ ଘେରିଛନ୍ତି, ଦୂର ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଦ୍ୱାରା; ଔଷଧି, ତୁମେ ଛିଟିଯାଇଛ, ଅଚଳ ରୁହ, ତୁମେ କିଛି ଅନର୍ଥ ଦେଖିବୁନାହିଁ।
ଅନାପ୍ତା ଯେ ଵଃ ପ୍ରଥମା ଯାନି କର୍ମାଣି ଚକ୍ରିରେ । ଵୀରାନ୍ ନୋ ଅତ୍ର ମା ଦଭନ୍ ତଦ୍ଵ ଏତତ୍ପୁରୋ ଦଧେ
ତୁମେ ଯେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଆମର ବୀରମାନଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି ନଦିଅନ୍ତୁ; ସେଇ ରକ୍ଷା ଆମ ପାଖରେ ରହୁ।
4.8 ଭୂତୋ ଭୂତେଷୁ ପଯ ଆ ଦଧାତି ସ ଭୂତାନାମଧିପତିର୍ବଭୂଵ । ତସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚରତି ରାଜସୂଯଂ ସ ରାଜା ଅନୁ ମନ୍ଯତାମିଦମ୍
ଏକ ଜୀବ ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଧ ରଖେ; ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାୟକ ହେଉଛି। ତାଙ୍କର ରାଜସୂୟ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ମୃତ୍ୟୁ ଘୁରୁଛି; ରାଜା ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରୁନ୍ତୁ।
ଅଭି ପ୍ରେହି ମାପ ଵେନ ଉଗ୍ରଶ୍ଚେତ୍ତା ସପତ୍ନହା । ଆ ତିଷ୍ଠ ମିତ୍ରଵର୍ଧନ ତୁଭ୍ଯଂ ଦେଵା ଅଧି ବ୍ରୁଵନ୍
ଆଗକୁ ବଢ଼, ଭୟ କରିନାହିଁ, ଦୃଢ଼ ହେଉ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଉ, ଶତ୍ରୁକୁ ଦଳନ କର; ବନ୍ଧୁ ବଢ଼ାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, ଦୃଢ଼ ରୁହ, ଦେବତାମାନେ ତୋ ପକ୍ଷରେ କହିଛନ୍ତି।
ଆତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ପରି ଵିଶ୍ଵେ ଅଭୂଷଂ ଛ୍ରିଯଂ ଵସାନଶ୍ଚରତି ସ୍ଵରୋଚିଃ । ମହତ୍ତଦ୍ଵୃଷ୍ଣୋ ଅସୁରସ୍ଯ ନାମା ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ଅମୃତାନି ତସ୍ଥୌ
ଯିଏ ଦୃଢ଼ ରହିଛି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଆଲଙ୍କୃତ ହୋଇ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି, ତେଜ ଧାରଣ କରି, ଆଲୋକରେ ଚଳିଛନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରଙ୍କର ବଡ଼ ନାମ; ଅମୃତ ଓ ବିବିଧ ରୂପରେ ଥିବା ସେ ଦୃଢ଼ ରହିଛନ୍ତି।
ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଅଧି ଵୈଯାଘ୍ରେ ଵି କ୍ରମସ୍ଵ ଦିଶୋ ମହୀଃ । ଵିଶସ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵା ଵାଞ୍ଛନ୍ତ୍ଵାପୋ ଦିଵ୍ଯାଃ ପଯସ୍ଵତୀଃ
ବାଘ ପରି ବାଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲ, ବଡ଼ ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଅତିକ୍ରମ କର; ସମସ୍ତ ଜଳ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଦୁଧ ଭରା, ତୁମକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ଯା ଆପୋ ଦିଵ୍ଯାଃ ପଯସା ମଦନ୍ତ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷ ଉତ ଵା ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ । ତାସାଂ ତ୍ଵା ସର୍ଵାସାମପାମଭି ଷିଞ୍ଚାମି ଵର୍ଚସା
ଯେଉଁ ଦିବ୍ୟ ଜଳ ଦୁଧରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଆକାଶରେ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ ଅଛନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଜଳର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ସିଞ୍ଚୁଛି।
ଅଭି ତ୍ଵା ଵର୍ଚସାସିଚନ୍ନ୍ ଆପୋ ଦିଵ୍ଯାଃ ପଯସ୍ଵତୀଃ । ଯଥାସୋ ମିତ୍ରଵର୍ଧନସ୍ତଥା ତ୍ଵା ସଵିତା କରତ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଦିବ୍ୟ ଦୁଧ ଭରା ଜଳର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ସିଞ୍ଚିଛି; ଯେପରି ତୁମେ ବନ୍ଧୁ ବଢ଼ାଉଛ, ସେପରି ସବିତା ତୁମକୁ କରୁନ୍ତୁ।
ଏନା ଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ପରିଷସ୍ଵଜାନାଃ ସିଂହଂ ହିନ୍ଵନ୍ତି ମହତେ ସୌଭଗାଯ । ସମୁଦ୍ରଂ ନ ସୁଭୁଵସ୍ତସ୍ଥିଵାଂସଂ ମର୍ମୃଜ୍ଯନ୍ତେ ଦ୍ଵୀପିନମପ୍ସ୍ଵନ୍ତଃ
ଏହି ଦ୍ୱାରା, ବାଘକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସେମାନେ ସିଂହକୁ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି; ସମୁଦ୍ର ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୃଢ଼ ରହେ, ଜଳରେ ବାଘ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
4.୯ ଏହି ଜୀଵଂ ତ୍ରାଯମାଣଂ ପର୍ଵତସ୍ଯାସ୍ଯକ୍ଷ୍ଯମ୍ । ଵିଶ୍ଵେଭିର୍ଦେଵୈର୍ଦତ୍ତଂ ପରିଧିର୍ଜୀଵନାଯ କମ୍
ଆସ, ଜୀବନ୍ତ, ରକ୍ଷିତ ହେଉଥିବା, ପର୍ବତର ଅକ୍ଷୟ ମୁଖକୁ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଯେଉଁ ପରିଘା ଦେଇଛନ୍ତି, ସେ ଜୀବନ ପାଇଁ।
ପରିପାଣଂ ପୁରୁଷାଣାଂ ପରିପାଣଂ ଗଵାମସି । ଅଶ୍ଵାନାମର୍ଵତାଂ ପରିପାଣାଯ ତସ୍ଥିଷେ
ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ରକ୍ଷାକାରୀ, ଗାଈମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷାକରୁଛ। ତୁମେ ଘୋଡ଼ା ଓ ଅଶକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷାରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଛ।
ଉତାସି ପରିପାଣଂ ଯାତୁଜମ୍ଭନମାଞ୍ଜନ । ଉତାମୃତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ଥାଥୋ ଅସି ଜୀଵଭୋଜନମଥୋ ହରିତଭେଷଜମ୍
ତୁମେ ରକ୍ଷାକାରୀ, ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା କୁ-କାର୍ଯ୍ୟ ରୋକିବା ଔଷଧ, ଏବଂ ଦେହରେ ଲଗାଯିବା ମଲମ। ତୁମେ ଅମୃତକୁ ଜାଣ, ଜୀବମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଓ ହରିତ ଔଷଧ ହେଉଛ।
ଯସ୍ଯାଞ୍ଜନ ପ୍ରସର୍ପସ୍ଯଙ୍ଗମଙ୍ଗଂ ପରୁଷ୍ପରୁଃ । ତତୋ ଯକ୍ଷ୍ମଂ ଵି ବାଧସ ଉଗ୍ରୋ ମଧ୍ଯମଶୀରିଵ
ଯାହାର ମଲମ ଶରୀରର ଏକ ଅଂଗରୁ ଅନ୍ୟ ଅଂଗକୁ ଛଡ଼ାଯିଏ, ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଉପରେ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଲାଗେ, ଏହି ମଲମ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ରୋଗକୁ ଦୂର କର, ଯେପରି ମଧ୍ୟଦନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ କିଛି ହଟାଯାଏ।
ନୈନଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଶପଥୋ ନ କୃତ୍ଯା ନାଭିଶୋଚନମ୍ । ନୈନଂ ଵିଷ୍କନ୍ଧମଶ୍ନୁତେ ଯସ୍ତ୍ଵା ବିଭର୍ତ୍ଯାଞ୍ଜନ
ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ମଲମ ରହିଛି, ସେଠାରେ ଶାପ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କୁ-କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଶୋକ ଆସିପାରେନି; ବିଷ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଛୁଇଁପାରେନି।
ଅସନ୍ମନ୍ତ୍ରାଦ୍ଦୁଷ୍ଵପ୍ନ୍ଯାଦ୍ଦୁଷ୍କୃତାଚ୍ଛମଲାଦୁତ । ଦୁର୍ହାର୍ଦଶ୍ଚକ୍ଷୁଷୋ ଘୋରାତ୍ତସ୍ମାନ୍ ନଃ ପାହ୍ଯାଞ୍ଜନ
ଖରାପ ମନ୍ତ୍ର, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ, ଖରାପ କାମ, ଅପବିତ୍ରତା ଓ ଚକ୍ଷୁର ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ମଲମ।
ଇଦଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଆଞ୍ଜନ ସତ୍ଯଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନାନୃତମ୍ । ସନେଯମଶ୍ଵଂ ଗାମହମାତ୍ମାନଂ ତଵ ପୂରୁଷ
ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖି, ମଲମ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ: ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ, ମୋ ନିଜକୁ ଓ ତୁମ ପୁରୁଷକୁ ମୁଁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିପାରିଁ।
ତ୍ରଯୋ ଦାସା ଆଞ୍ଜନସ୍ଯ ତକ୍ମା ବଲାସ ଆଦହିଃ । ଵର୍ଷିଷ୍ଠଃ ପର୍ଵତାନାଂ ତ୍ରିକକୁନ୍ ନାମ ତେ ପିତା
ମଲମର ତିନିଟି ଦାସ ହେଉଛି ଜ୍ୱର, କ୍ଷୟ ଓ ଦାହ। ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼, ତ୍ରିକକୁଦ୍ ତୁମର ପିତା।
ଯଦାଞ୍ଜନଂ ତ୍ରୈକକୁଦଂ ଜାତଂ ହିମଵତସ୍ପରି । ଯାତୂଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାଞ୍ଜମ୍ଭଯତ୍ସର୍ଵାଶ୍ଚ ଯାତୁଧାନ୍ଯଃ
ଯେତେବେଳେ ତ୍ରିକକୁଦର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ମଲମ ହିମାଳୟ ପାରେ ଉପଜିଲା, ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ଯାତୁ ଓ ଯାତୁଧାନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବଶ କରିଦେଉଛି।
ଯଦି ଵାସି ତ୍ରୈକକୁଦଂ ଯଦି ଯାମୁନମୁଚ୍ଯସେ । ଉଭେ ତେ ଭଦ୍ରେ ନାମ୍ନୀ ତାଭ୍ଯାଂ ନଃ ପାହ୍ଯାଞ୍ଜନ
ତୁମେ ଯଦି ତ୍ରିକକୁଦର, କିମ୍ବା ଯମୁନାର ନାମରେ ପରିଚିତ, ତୁମର ଦୁଇଟି ଶୁଭ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ମଲମ।
ଵାତାଜ୍ଜାତୋ ଅନ୍ତରିକ୍ଷାଦ୍ଵିଦ୍ଯୁତୋ ଜ୍ଯୋତିଷସ୍ପରି । ସ ନୋ ହିରଣ୍ଯଜାଃ ଶଙ୍ଖଃ କୃଶନଃ ପାତ୍ଵଂହସଃ
ବାତାସ, ଆକାଶ, ବିଜୁଳି ଓ ଆଲୋକରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସୁନାରେ ଜନ୍ମିଥିବା, ଶୁକ୍ଳ ଶଂଖ ଆମକୁ ଅପମାଦରୁ ରକ୍ଷା କରୁ।
ଯୋ ଅଗ୍ରତୋ ରୋଚନାନାଂ ସମୁଦ୍ରାଦଧି ଜଜ୍ଞିଷେ । ଶଙ୍ଖେନ ହତ୍ଵା ରକ୍ଷାଂସ୍ଯତ୍ତ୍ରିଣୋ ଵି ଷହାମହେ
ଯିଏ ଆଲୋକମାନଙ୍କ ଆଗରୁ, ସମୁଦ୍ରରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ଶଂଖ ଦ୍ୱାରା ଦେମନ୍ମାନେ ହତ ହେଲେ, ଆମେ ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଜୟ କରିପାରୁ।
ଶଙ୍ଖେନାମୀଵାମମତିଂ ଶଙ୍ଖେନୋତ ସଦାନ୍ଵାଃ । ଶଙ୍ଖୋ ନୋ ଵିଶ୍ଵଭେଷଜଃ କୃଶନଃ ପାତ୍ଵଂହସଃ
ଶଂଖ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ରୋଗ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବନାକୁ ଦୂର କରୁ, ଶଂଖ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୂର ହୁଅନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଭାବରେ ଥିବା ଶୁକ୍ଳ ଶଂଖ ଆମକୁ ଅପମାଦରୁ ରକ୍ଷା କରୁ।