ଯାଂ ତ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଅଖନଦ୍ଵରୁଣାଯ ମୃତଭ୍ରଜେ । ତାଂ ତ୍ଵା ଵଯଂ ଖନାମସ୍ଯୋଷଧିଂ ଶେପହର୍ଷଣୀମ୍
ଯେଉଁ ଔଷଧିକୁ ଗନ୍ଧର୍ବ ଭାଇଁ ମୃତ ଲୋକ ପାଇଁ ବାରୁଣଙ୍କୁ ଖୋଦିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ଖୋଦୁଛୁ, ବନ୍ଧନ ଖୋଲି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଔଷଧି।
ଉଦୁଷା ଉଦୁ ସୂର୍ଯ ଉଦିଦଂ ମାମକଂ ଵଚଃ । ଉଦେଜତୁ ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୃଷା ଶୁଷ୍ମେଣ ଵାଜିନା
ଉଠ, ଉଠ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଉଠ, ମୋର କଥା, ପ୍ରଜାପତି ବଳ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ବୃଷ ଭାବେ ଉଠନ୍ତୁ।
ଯଥା ସ୍ମ ତେ ଵିରୋହତୋଽଭିତପ୍ତମିଵାନତି । ତତସ୍ତେ ଶୁଷ୍ମଵତ୍ତରମିଯଂ କୃଣୋତ୍ଵୋଷଧିଃ
ଯେପରି ତୁମେ ମୂଳରୁ ଜଳିନଥିବା ଜିନିଷ ପରି ପୁଣି ଜଳିଯାଉନାହାଁ, ସେପରି ଏହି ଔଷଧି ତୁମକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରୁ।
ଉଚ୍ଛୁଷ୍ମୌଷଧୀନାଂ ସାରା ଋଷଭାଣାମ୍ । ସଂ ପୁଂସାମିନ୍ଦ୍ର ଵୃଷ୍ଣ୍ଯମସ୍ମିନ୍ ଧେହି ତନୂଵଶିନ୍
ଔଷଧିମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି, ବଳିଆ ବଳଦମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି— ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଦେହକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଏଠି ଲୋକଙ୍କ ଭିତରେ ଦିଅ।
ଅପାଂ ରସଃ ପ୍ରଥମଜୋଽଥୋ ଵନସ୍ପତୀନାମ୍ । ଉତ ସୋମସ୍ଯ ଭ୍ରାତାସ୍ଯୁତାର୍ଶମସି ଵୃଷ୍ଣ୍ଯମ୍
ପାଣିର ରସ, ଗଛମାନଙ୍କର ରସ— ତୁମେ ସୋମଙ୍କର ଭାଇ, ଏବଂ ତୁମେ ଘୋଡ଼ାର ଶକ୍ତି।
ଅଦ୍ଯାଗ୍ନେ ଅଦ୍ଯ ସଵିତରଦ୍ଯ ଦେଵି ସରସ୍ଵତି । ଅଦ୍ଯାସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ ଧନୁରିଵା ତାନଯା ପସଃ
ଆଜି ଅଗ୍ନି, ଆଜି ସବିତା, ଆଜି ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ, ଆଜି ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି— ବାଣର ତାଣି ପରି ଏହି ବନ୍ଧନକୁ ଟାଣ।
ଆହଂ ତନୋମି ତେ ପସୋ ଅଧି ଜ୍ଯାମିଵ ଧନ୍ଵନି । କ୍ରମସ୍ଵର୍ଶ ଇଵ ରୋହିତମନଵଗ୍ଲାଯତା ସଦା
ମୁଁ ତୁମର ବନ୍ଧନକୁ ବାଣର ତାଣି ପରି ଢିଲା କରୁଛି, ଲାଲ ହରିଣ ପରି ଚାଲିଯିବା, ସଦା ଅକ୍ଲାନ୍ତ ରୁହ।
ଅଶ୍ଵସ୍ଯାଶ୍ଵତରସ୍ଯାଜସ୍ଯ ପେତ୍ଵସ୍ଯ ଚ । ଅଥ ଋଷଭସ୍ଯ ଯେ ଵାଜାସ୍ତାନ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଧେହି ତନୂଵଶିନ୍
ଘୋଡ଼ା, ଖଚ୍ଚର, ଛାଗ, ମେଷ ଏବଂ ବଳଦଙ୍କର ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଏଠି ଦେହକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଭିତରେ ଦିଅ।
ସହସ୍ରଶୃଙ୍ଗୋ ଵୃଷଭୋ ଯଃ ସମୁଦ୍ରାଦୁଦାଚରତ୍। ତେନା ସହସ୍ଯେନା ଵଯଂ ନି ଜନାନ୍ତ୍ସ୍ଵାପଯାମସି
ସହସ୍ର ଶିଂଗ ଥିବା ବଳଦ ଯିଏ ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଠିଆସିଲା, ସେଇ ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଘୁମ ପକାଉଛୁ।
ନ ଭୂମିଂ ଵାତୋ ଅତି ଵାତି ନାତି ପଶ୍ଯତି କଶ୍ଚନ । ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଵାପଯ ଶୁନଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରସଖା ଚରନ୍
ପବନ ଭୂମି ଉପରେ ବହେନାହିଁ, କେହି ଦୂରେ ଦେଖିପାରେନାହିଁ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ, ତୁମେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଘୁମ ପକାଅ।
ପ୍ରୋଷ୍ଠେଶଯାସ୍ତଲ୍ପେଶଯା ନାରୀର୍ଯା ଵହ୍ଯଶୀଵରୀଃ । ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଗନ୍ଧଯସ୍ତାଃ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଵାପଯାମସି
ଯେଉଁ ମହିଳାମାନେ ଭୂମିରେ, ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଆଣିଯିବାକୁ ଥିବେ, ଯେଉଁମାନେ ଶୁଭ ଗନ୍ଧ ଧରିଛନ୍ତି— ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆମେ ଘୁମ ପକାଉଛୁ।
ଏଜଦେଜଦଜଗ୍ରଭଂ ଚକ୍ଷୁଃ ପ୍ରାଣମଜଗ୍ରଭମ୍ । ଅଙ୍ଗାନ୍ଯଜଗ୍ରଭଂ ସର୍ଵା ରାତ୍ରୀଣାମତିଶର୍ଵରେ
ଚଳିଥିବା, ଅଚଳ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶ୍ୱାସର ଗ୍ରହଣ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗର ଗ୍ରହଣ— ମୁଁ ସମସ୍ତ ରାତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ହେ ଅଧିକ ଅନ୍ଧାର।
ଯ ଆସ୍ତେ ଯଶ୍ଚରତି ଯଶ୍ଚ ତିଷ୍ଠନ୍ ଵିପଶ୍ଯତି । ତେଷାଂ ସଂ ଦଧ୍ମୋ ଅକ୍ଷୀଣି ଯଥେଦଂ ହର୍ମ୍ଯଂ ତଥା
ଯିଏ ବସିଛି, ଯିଏ ଚାଲୁଛି, ଯିଏ ଦଢ଼ିଆ ଓ ଦେଖୁଛି— ସେମାନଙ୍କର ଆଖିକୁ ଆମେ ବନ୍ଦ କରୁଛୁ, ଯେପରି ଏହି ଘର ବନ୍ଦ ଅଛି।
ସ୍ଵପ୍ତୁ ମାତା ସ୍ଵପ୍ତୁ ପିତା ସ୍ଵପ୍ତୁ ଶ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ତୁ ଵିଶ୍ପତିଃ । ସ୍ଵପନ୍ତ୍ଵସ୍ଯୈ ଜ୍ଞାତଯଃ ସ୍ଵପ୍ତ୍ଵଯମଭିତୋ ଜନଃ
ମାଆ ଘୁମାଉ, ବାପା ଘୁମାଉ, କୁକୁର ଘୁମାଉ, ଘରମାଳିକ ଘୁମାଉ; ଏହାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଘୁମାନ୍ତୁ, ଚାରିପାଖର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଘୁମାନ୍ତୁ।
ସ୍ଵପ୍ନ ସ୍ଵପ୍ନାଭିକରଣେନ ସର୍ଵଂ ନି ସ୍ଵାପଯା ଜନମ୍ । ଓତ୍ସୂର୍ଯମନ୍ଯାନ୍ତ୍ସ୍ଵାପଯାଵ୍ଯୁଷଂ ଜାଗୃତାଦହମିନ୍ଦ୍ର ଇଵାରିଷ୍ଟୋ ଅକ୍ଷିତଃ
ଘୁମ, ତୁମର ଘୁମ ପକାଇବା ଶକ୍ତି ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କର; ଅନ୍ୟମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଖକୁ ନେଇ ଘୁମ ପକାଅ, କେବଳ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଅକ୍ଷତ ଓ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ରୁହି ଜାଗି ରହିବି।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରଥମୋ ଦଶଶୀର୍ଷୋ ଦଶାସ୍ଯଃ । ସ ସୋମଂ ପ୍ରଥମଃ ପପୌ ସ ଚକାରାରସଂ ଵିଷମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଦଶଟି ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦଶଟି ମୁହଁ ଥିଲା; ସେ ପ୍ରଥମେ ସୋମ ପିଇଲେ, ସେ ରସ ନଥିବା ବିଷ ତିଆରି କଲେ।
ଯାଵତୀ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଵରିମ୍ଣା ଯାଵତ୍ସପ୍ତ ସିନ୍ଧଵୋ ଵିତଷ୍ଠିରେ । ଵାଚଂ ଵିଷସ୍ଯ ଦୂଷଣୀଂ ତାମିତୋ ନିରଵାଦିଷମ୍
ଯେପରି ଦିଗବନ୍ଧୁ ଓ ପୃଥିବୀ ଯେତେ ଦୂର ପ୍ରସାରିତ, ଯେତେ ଦୂର ସାତଟି ନଦୀ ବହେ— ଏହି କଥା, ବିଷକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ବାଣୀ, ଏଠାରୁ ମୁଁ କହିଛି।
ସୁପର୍ଣସ୍ତ୍ଵା ଗରୁତ୍ମାନ୍ ଵିଷ ପ୍ରଥମମାଵଯତ୍। ନାମୀମଦୋ ନାରୂରୁପ ଉତାସ୍ମା ଅଭଵଃ ପିତୁଃ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଗରୁଡ଼ ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ବିଷ ଉଠାଇନେଲେ; ତୁମେ ମୁଁହକୁ ଯାଇନଥିଲ, ଅଂଗକୁ ଯାଇନଥିଲ, ବାପାଙ୍କ ଅଂଶ ହେବାକୁ ଯାଇନଥିଲ।
ଯସ୍ତ ଆସ୍ଯତ୍ପଞ୍ଚାଙ୍ଗୁରିର୍ଵକ୍ରାଚ୍ଚିଦଧି ଧନ୍ଵନଃ । ଅପସ୍କମ୍ଭସ୍ଯ ଶଲ୍ଯାନ୍ ନିରଵୋଚମହଂ ଵିଷମ୍
ଯିଏ ପଞ୍ଚଟି ଆଂଠି ସହିତ ବସିଛି, ବାଣରୁ ମୁଡ଼ି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ— ମୁଁ ଏହି ଛେଦରୁ ବିଷକୁ ବାହାର କରିଛି।
ଶଲ୍ଯାଦ୍ଵିଷଂ ନିରଵୋଚଂ ପ୍ରାଞ୍ଜନାଦୁତ ପର୍ଣଧେଃ । ଅପାଷ୍ଠାଚ୍ଛୃଙ୍ଗାତ୍କୁଲ୍ମଲାନ୍ ନିରଵୋଚମହଂ ଵିଷମ୍
ମୁଁ ଛେଦରୁ ବିଷକୁ ବାହାର କରିଛି, କାଉଁ ଓ ପତ୍ରରୁ ବିଷକୁ ବାହାର କରିଛି; ଅସ୍ଥି, ଶିଂ, ଗଠିଠିରୁ ମୁଁ ବିଷକୁ ବାହାର କରିଛି।
ଅରସସ୍ତ ଇଷୋ ଶଲ୍ଯୋଽଥୋ ତେ ଅରସଂ ଵିଷମ୍ । ଉତାରସସ୍ଯ ଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ଧନୁଷ୍ଟେ ଅରସାରସମ୍
ତୀର ରସ ନାହିଁ, ଶଳ୍ୟରେ ମଧୁ ନାହିଁ, ତୋର ବିଷରେ ମଧୁ ନାହିଁ; ଯେଉଁ ଗଛ ରସହୀନ, ସେଠାରେ ଧନୁ ମଧୁ ହୀନ।
ଯେ ଅପୀଷନ୍ ଯେ ଅଦିହନ୍ ଯ ଆସ୍ଯନ୍ ଯେ ଅଵାସୃଜନ୍ । ସର୍ଵେ ତେ ଵଧ୍ରଯଃ କୃତା ଵଧ୍ରିର୍ଵିଷଗିରିଃ କୃତଃ
ଯେମାନେ ତୀର ଛାଡିଛନ୍ତି, ଯେମାନେ ଆଘାତ କରିଛନ୍ତି, ଯେମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ଯେମାନେ ମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଶକ୍ତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ବିଷପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଶକ୍ତ କରାଯାଇଛି।
ଵଧ୍ରଯସ୍ତେ ଖନିତାରୋ ଵଧ୍ରିସ୍ତ୍ଵମସ୍ଯୋଷଧେ । ଵଧ୍ରିଃ ସ ପର୍ଵତୋ ଗିରିର୍ଯତୋ ଜାତମିଦଂ ଵିଷମ୍
ତୋର ଖୋଦୁଆମାନେ ଅଶକ୍ତ, ଔଷଧି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଅଶକ୍ତ; ସେ ପର୍ବତ, ଯେଉଁଠାରୁ ଏହି ବିଷ ଜନ୍ମିଛି, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଅଶକ୍ତ।
ଵାରିଦଂ ଵାରଯାତୈ ଵରଣାଵତ୍ଯାମଧି । ତତ୍ରାମୃତସ୍ଯାସିକ୍ତଂ ତେନା ତେ ଵାରଯେ ଵିଷମ୍
ବରଣ ଗଛ ଉପରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଜଳଧାରକ ଉଦ୍ଭିଦ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବିଷକୁ ରୋକୁଛି; ସେଠାରେ ଅମୃତ ଛିଟାଯାଇଛି—ସେଥିରେ ମୁଁ ତୋର ବିଷକୁ ରୋକୁଛି।
ଅରସଂ ପ୍ରାଚ୍ଯଂ ଵିଷମରସଂ ଯଦୁଦୀଚ୍ଯମ୍ । ଅଥେଦମଧରାଚ୍ଯଂ କରମ୍ଭେଣ ଵି କଲ୍ପତେ
ପୂର୍ବ ଦିଗର ବିଷ ରସହୀନ, ଉତ୍ତର ଦିଗର ବିଷ ମଧୁ ନାହିଁ; ଏବେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ବିଷକୁ ମୁଁ ଖିରି ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରୁଛି।
କରମ୍ଭଂ କୃତ୍ଵା ତିର୍ଯଂ ପୀବସ୍ପାକମୁଦାରଥିମ୍ । କ୍ଷୁଧା କିଲ ତ୍ଵା ଦୁଷ୍ଟନୋ ଜକ୍ଷିଵାନ୍ତ୍ସ ନ ରୂରୁପଃ
ଖିରି ପକାଇ, ତାକୁ ଆଢ଼ ହୋଇ ପିଉ, ତାଜା ଓ ପ୍ରଚୁର ରଖ; ଭୋକ ତୋକୁ କ୍ଷତି କରିଛି, ଖାଅ, ତୁମେ କିଛି ଅନର୍ଥ ଦେଖିବୁନାହିଁ।
ଵି ତେ ମଦଂ ମଦାଵତି ଶରମିଵ ପାତଯାମସି । ପ୍ର ତ୍ଵା ଚରୁମିଵ ଯେଷନ୍ତଂ ଵଚସା ସ୍ଥାପଯାମସି
ମଦ ଭରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟରୁ ମୁଁ ତୋର ମଦକୁ ତୀର ପରି ଖସାଉଛି; ତୁମେ ଯେ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛ, ମୁଁ ତୁମକୁ କଥା ଦ୍ୱାରା ବଶ କରୁଛି।
ପରି ଗ୍ରାମମିଵାଚିତଂ ଵଚସା ସ୍ଥାପଯାମସି । ତିଷ୍ଠା ଵୃକ୍ଷ ଇଵ ସ୍ଥାମ୍ନ୍ଯଭ୍ରିଖାତେ ନ ରୂରୁପଃ
ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଗାଁକୁ ଯେପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ, ସେପରି ମୁଁ କଥା ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଶାନ୍ତ କରୁଛି; ଗଛ ପରି ଦୃଢ଼ ରୁହ, ଅଚଳ ରୁହ, ତୁମେ କିଛି ଅନର୍ଥ ଦେଖିବୁନାହିଁ।
ପଵସ୍ତୈସ୍ତ୍ଵା ପର୍ଯକ୍ରୀଣନ୍ ଦୂର୍ଶେଭିରଜିନୈରୁତ । ପ୍ରକ୍ରୀରସି ତ୍ଵମୋଷଧେଽଭ୍ରିଖାତେ ନ ରୂରୁପଃ
ଶୁଦ୍ଧିକରଣ କରୁଥିବା ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତୁମକୁ ଘେରିଛନ୍ତି, ଦୂର ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଦ୍ୱାରା; ଔଷଧି, ତୁମେ ଛିଟିଯାଇଛ, ଅଚଳ ରୁହ, ତୁମେ କିଛି ଅନର୍ଥ ଦେଖିବୁନାହିଁ।
ଅନାପ୍ତା ଯେ ଵଃ ପ୍ରଥମା ଯାନି କର୍ମାଣି ଚକ୍ରିରେ । ଵୀରାନ୍ ନୋ ଅତ୍ର ମା ଦଭନ୍ ତଦ୍ଵ ଏତତ୍ପୁରୋ ଦଧେ
ତୁମେ ଯେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଆମର ବୀରମାନଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି ନଦିଅନ୍ତୁ; ସେଇ ରକ୍ଷା ଆମ ପାଖରେ ରହୁ।