ଆପୋ ଅଗ୍ରେ ଵିଶ୍ଵମାଵନ୍ ଗର୍ଭଂ ଦଧାନା ଅମୃତା ଋତଜ୍ଞାଃ । ଯାସୁ ଦେଵୀଷ୍ଵଧି ଦେଵ ଆସୀତ୍କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ
ପ୍ରାଚୀନ ଜଳ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଅମୃତ ଓ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନୀ, ଯାହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀମାନେ ଥିଲେ ଓ ଦେବତା ନିବାସ କରିଥିଲେ—ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଆମେ ହବି ଅର୍ପଣ କରିବୁ?
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଃ ସମଵର୍ତତାଗ୍ରେ ଭୂତସ୍ଯ ଜାତଃ ପତିରେକ ଆସୀତ୍। ସ ଦାଧାର ପୃଥିଵୀମୁତ ଦ୍ଯାଂ କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ
ସୁନା ଗର୍ଭ ପ୍ରଥମେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗବନ୍ଧୁକୁ ଧାରଣ କଲେ—ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଆମେ ହବି ଅର୍ପଣ କରିବୁ?
ଆପୋ ଵତ୍ସଂ ଜନଯନ୍ତୀର୍ଗର୍ଭମଗ୍ରେ ସମୈରଯନ୍ । ତସ୍ଯୋତ ଜାଯମାନସ୍ଯୋଲ୍ବ ଆସୀଦ୍ଧିରଣ୍ଯଯଃ କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ
ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଜଳମାନେ ବଛାକୁ, ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କଲେ ଓ ଏକତ୍ର ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସୁନା ଆବରଣ ଥିଲା—ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଆମେ ହବି ଅର୍ପଣ କରିବୁ?
4.3 ଉଦିତସ୍ତ୍ରଯୋ ଅକ୍ରମନ୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ପୁରୁଷୋ ଵୃକଃ । ହିରୁଗ୍ଘି ଯନ୍ତି ସିନ୍ଧଵୋ ହିରୁଗ୍ଦେଵୋ ଵନସ୍ପତିର୍ହିରୁଙ୍ନମନ୍ତୁ ଶତ୍ରଵଃ
ତିନିଜଣ ଉଠିଲେ—ବାଘ, ମଣିଷ ଓ ନରି; ଦୂରୁତ ନଦୀମାନେ ବହେ, ଦୂରୁତ ଅରଣ୍ୟର ଦେବତା, ଦୂରୁତ ଶତ୍ରୁମାନେ ଚାଲିଯାଉନ୍ତୁ।
ପରେଣୈତୁ ପଥା ଵୃକଃ ପରମେଣୋତ ତସ୍କରଃ । ପରେଣ ଦତ୍ଵତୀ ରଜ୍ଜୁଃ ପରେଣାଘାଯୁରର୍ଷତୁ
ନରି ଦୂର ରାସ୍ତାରେ ଯାଉ, ଚୋର ଉଚ୍ଚତମ ମାର୍ଗରେ ଯାଉ, ଦିଆଯାଇଥିବା ଦୋରି ଦୂରେ ଯାଉ, ଦୁଷ୍ଟ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଉ।
ଅକ୍ଷ୍ଯୌ ଚ ତେ ମୁଖଂ ଚ ତେ ଵ୍ଯାଘ୍ର ଜମ୍ଭଯାମସି । ଆତ୍ସର୍ଵାନ୍ ଵିଂଶତିଂ ନଖାନ୍
ବାଘ, ତୁମର ଆଖି ଓ ମୁହଁ ଆମେ ଶାନ୍ତ କରୁଛୁ, ତୁମ ସମସ୍ତ ବିଶି ନଖ ମଧ୍ୟ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଦତ୍ଵତାଂ ଵଯଂ ପ୍ରଥମଂ ଜମ୍ଭଯାମସି । ଆଦୁ ଷ୍ଟେନମଥୋ ଅହିଂ ଯାତୁଧାନମଥୋ ଵୃକମ୍
ବାଘକୁ ପ୍ରଥମେ ଆମେ ଶାନ୍ତ କରୁଛୁ, ତାପରେ ଚୋର, ପଛରେ ସାପ, ତାପରେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା, ଏବଂ ଶେଷରେ ନରି।
ଯୋ ଅଦ୍ଯ ସ୍ତେନ ଆଯତି ସ ସଂପିଷ୍ଟୋ ଅପାଯତି । ପଥାମପଧ୍ଵଂସେନୈତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରୋ ଵଜ୍ରେଣ ହନ୍ତୁ ତମ୍
ଯିଏ ଆଜି ଚୋର ଭାବେ ଆସିଛି, ସେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦୂରେ ଯାଉ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାକୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଦ୍ଦୂରେ ଦୂର କରୁନ୍ତୁ।
ମୂର୍ଣା ମୃଗସ୍ଯ ଦନ୍ତା ଅପିଶୀର୍ଣା ଉ ପୃଷ୍ଟଯଃ । ନିମ୍ରୁକ୍ତେ ଗୋଧା ଭଵତୁ ନୀଚାଯଚ୍ଛଶଯୁର୍ମୃଗଃ
ପଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ଦାନ୍ତ ଭଙ୍ଗା, ପିଠ ଫାଟିଛି; ଗୋଧିକୁ ଲୁଚିଯିବା ଦିଅ, ମୃଗ ତଳେ ପଡ଼ି ରହୁ।
ଯତ୍ସଂଯମୋ ନ ଵି ଯମୋ ଵି ଯମୋ ଯନ୍ ନ ସଂଯମଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଜାଃ ସୋମଜା ଆଥର୍ଵଣମସି ଵ୍ଯାଘ୍ରଜମ୍ଭନମ୍
ଯାହା ନିୟମ ତାହା ନୁହେଁ, ଯାହା ନିୟମ ନୁହେଁ ସେଇ ନିୟମ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମର ସନ୍ତାନ, ମୁଁ ଅଥର୍ବାଣଙ୍କ ବାଘ ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର।
ଯାଂ ତ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଅଖନଦ୍ଵରୁଣାଯ ମୃତଭ୍ରଜେ । ତାଂ ତ୍ଵା ଵଯଂ ଖନାମସ୍ଯୋଷଧିଂ ଶେପହର୍ଷଣୀମ୍
ଯେଉଁ ଔଷଧିକୁ ଗନ୍ଧର୍ବ ଭାଇଁ ମୃତ ଲୋକ ପାଇଁ ବାରୁଣଙ୍କୁ ଖୋଦିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ଖୋଦୁଛୁ, ବନ୍ଧନ ଖୋଲି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଔଷଧି।
ଉଦୁଷା ଉଦୁ ସୂର୍ଯ ଉଦିଦଂ ମାମକଂ ଵଚଃ । ଉଦେଜତୁ ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୃଷା ଶୁଷ୍ମେଣ ଵାଜିନା
ଉଠ, ଉଠ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଉଠ, ମୋର କଥା, ପ୍ରଜାପତି ବଳ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ବୃଷ ଭାବେ ଉଠନ୍ତୁ।
ଯଥା ସ୍ମ ତେ ଵିରୋହତୋଽଭିତପ୍ତମିଵାନତି । ତତସ୍ତେ ଶୁଷ୍ମଵତ୍ତରମିଯଂ କୃଣୋତ୍ଵୋଷଧିଃ
ଯେପରି ତୁମେ ମୂଳରୁ ଜଳିନଥିବା ଜିନିଷ ପରି ପୁଣି ଜଳିଯାଉନାହାଁ, ସେପରି ଏହି ଔଷଧି ତୁମକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରୁ।
ଉଚ୍ଛୁଷ୍ମୌଷଧୀନାଂ ସାରା ଋଷଭାଣାମ୍ । ସଂ ପୁଂସାମିନ୍ଦ୍ର ଵୃଷ୍ଣ୍ଯମସ୍ମିନ୍ ଧେହି ତନୂଵଶିନ୍
ଔଷଧିମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି, ବଳିଆ ବଳଦମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି— ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଦେହକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଏଠି ଲୋକଙ୍କ ଭିତରେ ଦିଅ।
ଅପାଂ ରସଃ ପ୍ରଥମଜୋଽଥୋ ଵନସ୍ପତୀନାମ୍ । ଉତ ସୋମସ୍ଯ ଭ୍ରାତାସ୍ଯୁତାର୍ଶମସି ଵୃଷ୍ଣ୍ଯମ୍
ପାଣିର ରସ, ଗଛମାନଙ୍କର ରସ— ତୁମେ ସୋମଙ୍କର ଭାଇ, ଏବଂ ତୁମେ ଘୋଡ଼ାର ଶକ୍ତି।
ଅଦ୍ଯାଗ୍ନେ ଅଦ୍ଯ ସଵିତରଦ୍ଯ ଦେଵି ସରସ୍ଵତି । ଅଦ୍ଯାସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ ଧନୁରିଵା ତାନଯା ପସଃ
ଆଜି ଅଗ୍ନି, ଆଜି ସବିତା, ଆଜି ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ, ଆଜି ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି— ବାଣର ତାଣି ପରି ଏହି ବନ୍ଧନକୁ ଟାଣ।
ଆହଂ ତନୋମି ତେ ପସୋ ଅଧି ଜ୍ଯାମିଵ ଧନ୍ଵନି । କ୍ରମସ୍ଵର୍ଶ ଇଵ ରୋହିତମନଵଗ୍ଲାଯତା ସଦା
ମୁଁ ତୁମର ବନ୍ଧନକୁ ବାଣର ତାଣି ପରି ଢିଲା କରୁଛି, ଲାଲ ହରିଣ ପରି ଚାଲିଯିବା, ସଦା ଅକ୍ଲାନ୍ତ ରୁହ।
ଅଶ୍ଵସ୍ଯାଶ୍ଵତରସ୍ଯାଜସ୍ଯ ପେତ୍ଵସ୍ଯ ଚ । ଅଥ ଋଷଭସ୍ଯ ଯେ ଵାଜାସ୍ତାନ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଧେହି ତନୂଵଶିନ୍
ଘୋଡ଼ା, ଖଚ୍ଚର, ଛାଗ, ମେଷ ଏବଂ ବଳଦଙ୍କର ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଏଠି ଦେହକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଭିତରେ ଦିଅ।
ସହସ୍ରଶୃଙ୍ଗୋ ଵୃଷଭୋ ଯଃ ସମୁଦ୍ରାଦୁଦାଚରତ୍। ତେନା ସହସ୍ଯେନା ଵଯଂ ନି ଜନାନ୍ତ୍ସ୍ଵାପଯାମସି
ସହସ୍ର ଶିଂଗ ଥିବା ବଳଦ ଯିଏ ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଠିଆସିଲା, ସେଇ ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଘୁମ ପକାଉଛୁ।
ନ ଭୂମିଂ ଵାତୋ ଅତି ଵାତି ନାତି ପଶ୍ଯତି କଶ୍ଚନ । ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଵାପଯ ଶୁନଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରସଖା ଚରନ୍
ପବନ ଭୂମି ଉପରେ ବହେନାହିଁ, କେହି ଦୂରେ ଦେଖିପାରେନାହିଁ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ, ତୁମେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଘୁମ ପକାଅ।
ପ୍ରୋଷ୍ଠେଶଯାସ୍ତଲ୍ପେଶଯା ନାରୀର୍ଯା ଵହ୍ଯଶୀଵରୀଃ । ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଗନ୍ଧଯସ୍ତାଃ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଵାପଯାମସି
ଯେଉଁ ମହିଳାମାନେ ଭୂମିରେ, ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଆଣିଯିବାକୁ ଥିବେ, ଯେଉଁମାନେ ଶୁଭ ଗନ୍ଧ ଧରିଛନ୍ତି— ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆମେ ଘୁମ ପକାଉଛୁ।
ଏଜଦେଜଦଜଗ୍ରଭଂ ଚକ୍ଷୁଃ ପ୍ରାଣମଜଗ୍ରଭମ୍ । ଅଙ୍ଗାନ୍ଯଜଗ୍ରଭଂ ସର୍ଵା ରାତ୍ରୀଣାମତିଶର୍ଵରେ
ଚଳିଥିବା, ଅଚଳ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶ୍ୱାସର ଗ୍ରହଣ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗର ଗ୍ରହଣ— ମୁଁ ସମସ୍ତ ରାତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ହେ ଅଧିକ ଅନ୍ଧାର।
ଯ ଆସ୍ତେ ଯଶ୍ଚରତି ଯଶ୍ଚ ତିଷ୍ଠନ୍ ଵିପଶ୍ଯତି । ତେଷାଂ ସଂ ଦଧ୍ମୋ ଅକ୍ଷୀଣି ଯଥେଦଂ ହର୍ମ୍ଯଂ ତଥା
ଯିଏ ବସିଛି, ଯିଏ ଚାଲୁଛି, ଯିଏ ଦଢ଼ିଆ ଓ ଦେଖୁଛି— ସେମାନଙ୍କର ଆଖିକୁ ଆମେ ବନ୍ଦ କରୁଛୁ, ଯେପରି ଏହି ଘର ବନ୍ଦ ଅଛି।
ସ୍ଵପ୍ତୁ ମାତା ସ୍ଵପ୍ତୁ ପିତା ସ୍ଵପ୍ତୁ ଶ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ତୁ ଵିଶ୍ପତିଃ । ସ୍ଵପନ୍ତ୍ଵସ୍ଯୈ ଜ୍ଞାତଯଃ ସ୍ଵପ୍ତ୍ଵଯମଭିତୋ ଜନଃ
ମାଆ ଘୁମାଉ, ବାପା ଘୁମାଉ, କୁକୁର ଘୁମାଉ, ଘରମାଳିକ ଘୁମାଉ; ଏହାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଘୁମାନ୍ତୁ, ଚାରିପାଖର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଘୁମାନ୍ତୁ।
ସ୍ଵପ୍ନ ସ୍ଵପ୍ନାଭିକରଣେନ ସର୍ଵଂ ନି ସ୍ଵାପଯା ଜନମ୍ । ଓତ୍ସୂର୍ଯମନ୍ଯାନ୍ତ୍ସ୍ଵାପଯାଵ୍ଯୁଷଂ ଜାଗୃତାଦହମିନ୍ଦ୍ର ଇଵାରିଷ୍ଟୋ ଅକ୍ଷିତଃ
ଘୁମ, ତୁମର ଘୁମ ପକାଇବା ଶକ୍ତି ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କର; ଅନ୍ୟମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଖକୁ ନେଇ ଘୁମ ପକାଅ, କେବଳ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଅକ୍ଷତ ଓ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ରୁହି ଜାଗି ରହିବି।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରଥମୋ ଦଶଶୀର୍ଷୋ ଦଶାସ୍ଯଃ । ସ ସୋମଂ ପ୍ରଥମଃ ପପୌ ସ ଚକାରାରସଂ ଵିଷମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଦଶଟି ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦଶଟି ମୁହଁ ଥିଲା; ସେ ପ୍ରଥମେ ସୋମ ପିଇଲେ, ସେ ରସ ନଥିବା ବିଷ ତିଆରି କଲେ।
ଯାଵତୀ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଵରିମ୍ଣା ଯାଵତ୍ସପ୍ତ ସିନ୍ଧଵୋ ଵିତଷ୍ଠିରେ । ଵାଚଂ ଵିଷସ୍ଯ ଦୂଷଣୀଂ ତାମିତୋ ନିରଵାଦିଷମ୍
ଯେପରି ଦିଗବନ୍ଧୁ ଓ ପୃଥିବୀ ଯେତେ ଦୂର ପ୍ରସାରିତ, ଯେତେ ଦୂର ସାତଟି ନଦୀ ବହେ— ଏହି କଥା, ବିଷକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ବାଣୀ, ଏଠାରୁ ମୁଁ କହିଛି।
ସୁପର୍ଣସ୍ତ୍ଵା ଗରୁତ୍ମାନ୍ ଵିଷ ପ୍ରଥମମାଵଯତ୍। ନାମୀମଦୋ ନାରୂରୁପ ଉତାସ୍ମା ଅଭଵଃ ପିତୁଃ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଗରୁଡ଼ ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ବିଷ ଉଠାଇନେଲେ; ତୁମେ ମୁଁହକୁ ଯାଇନଥିଲ, ଅଂଗକୁ ଯାଇନଥିଲ, ବାପାଙ୍କ ଅଂଶ ହେବାକୁ ଯାଇନଥିଲ।
ଯସ୍ତ ଆସ୍ଯତ୍ପଞ୍ଚାଙ୍ଗୁରିର୍ଵକ୍ରାଚ୍ଚିଦଧି ଧନ୍ଵନଃ । ଅପସ୍କମ୍ଭସ୍ଯ ଶଲ୍ଯାନ୍ ନିରଵୋଚମହଂ ଵିଷମ୍
ଯିଏ ପଞ୍ଚଟି ଆଂଠି ସହିତ ବସିଛି, ବାଣରୁ ମୁଡ଼ି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ— ମୁଁ ଏହି ଛେଦରୁ ବିଷକୁ ବାହାର କରିଛି।
ଶଲ୍ଯାଦ୍ଵିଷଂ ନିରଵୋଚଂ ପ୍ରାଞ୍ଜନାଦୁତ ପର୍ଣଧେଃ । ଅପାଷ୍ଠାଚ୍ଛୃଙ୍ଗାତ୍କୁଲ୍ମଲାନ୍ ନିରଵୋଚମହଂ ଵିଷମ୍
ମୁଁ ଛେଦରୁ ବିଷକୁ ବାହାର କରିଛି, କାଉଁ ଓ ପତ୍ରରୁ ବିଷକୁ ବାହାର କରିଛି; ଅସ୍ଥି, ଶିଂ, ଗଠିଠିରୁ ମୁଁ ବିଷକୁ ବାହାର କରିଛି।