ଇହେତ୍ଥ ପ୍ରାଗପାଗୁଦଗଧରାକ୍ସ ଵୈ ପୃଥୁ ଲୀଯତେ
ଏଠାରେ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ, ବଡ଼ ପାତ୍ରଟି ରଖାଯାଉଛି।
ଇହେତ୍ଥ ପ୍ରାଗପାଗୁଦଗଧରାଗାସ୍ତେ ଲାହଣି ଲୀଶାଥୀ
ଏଠାରେ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ, ଚମଚଟି ପାତ୍ର ଭିତରେ ରଖାଯାଉଛି।
ଇହେତ୍ଥ ପ୍ରାଗପାଗୁଦଗଧରାଗକ୍ଷ୍ଲିଲୀ ପୁଛିଲୀଯତେ
ଏଠାରେ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ, ଭିଜା ଚମଚଟି ରଖାଯାଉଛି।
ଭୁଗିତ୍ଯଭିଗତଃ ଶଲିତ୍ଯପକ୍ରାନ୍ତଃ ଫଲିତ୍ଯଭିଷ୍ଠିତଃ । ଦୁନ୍ଦୁଭିମାହନନାଭ୍ଯାଂ ଜରିତରୋଥାମୋ ଦୈଵ
ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଆସି, ଚାଉଳ ପାଇଁ ଯାଇ, ଫଳ ପାଇଁ ଦଢ଼ି ହୋଇ, ଗାୟକ ଢୋଳ ବଜାଇ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
କୋଶବିଲେ ରଜନି ଗ୍ରନ୍ଥେର୍ଧାନମୁପାନହି ପାଦମ୍ । ଉତ୍ତମାଂ ଜନିମାଂ ଜନ୍ଯାନୁତ୍ତମାଂ ଜନୀନ୍ ଵର୍ତ୍ମନ୍ଯାତ୍
ପାତ୍ରର ଖାଲି ଭିତରେ, ରାତିରେ, ଗଠି ଓ ପାଦ ରଖ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ହେଉ, ଅଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ତାହାର ପଥେ ଯାଉ।
ଅଲାବୂନି ପୃଷାତକାନ୍ଯଶ୍ଵତ୍ଥପଲାଶମ୍ । ପିପୀଲିକାଵତଶ୍ଵସୋ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସ୍ଵାପର୍ଣଶଫୋ ଗୋଶଫୋ ଜରିତରୋଥାମୋ ଦୈଵ
ଲାଉ, ବନ ଶଶା, ଅଶ୍ୱଥ ଓ ପଳାଶ ପତ୍ର; ପିପିଲିକା ଗୁହାର ବାୟୁ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଗାଈର ଖୁର—ଗାୟକ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
ଵୀମେ ଦେଵା ଅକ୍ରଂସତାଧ୍ଵର୍ଯୋ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରଚର । ସୁସତ୍ଯମିଦ୍ଗଵାମସ୍ଯସି ପ୍ରଖୁଦସି
ଏଠି ଦେବତାମାନେ ଲାଫିଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଚଳ; ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ଭଲ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ସାହୀ ହେବ।
ପତ୍ନୀ ଯଦୃଶ୍ଯତେ ପତ୍ନୀ ଯକ୍ଷ୍ଯମାଣା ଜରିତରୋଥାମୋ ଦୈଵ । ହୋତା ଵିଷ୍ଟୀମେନ ଜରିତରୋଥାମୋ ଦୈଵ
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଗୃହଣୀ ଦେଖାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ଗୃହଣୀ ପାଇଁ ବଳି ଦିଆଯାଏ, ଗାୟକ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ; ହୋତା ବିଷ୍ଟୀମ ଦ୍ୱାରା, ଗାୟକ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
ଆଦିତ୍ଯା ହ ଜରିତରଙ୍ଗିରୋଭ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣାମନଯନ୍ । ତାଂ ହ ଜରିତଃ ପ୍ରତ୍ଯାଯଂସ୍ତାମୁ ହ ଜରିତଃ ପ୍ରତ୍ଯାଯନ୍
ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଆଣିଦେଲେ; ଗାୟକ ସେଇ ଦକ୍ଷିଣା ଫେରାଇଲେ, ଗାୟକ ସେଇ ଦକ୍ଷିଣା ଫେରାଇଲେ।
ତାଂ ହ ଜରିତର୍ନଃ ପ୍ରତ୍ଯଗୃଭ୍ଣଂସ୍ତାମୁ ହ ଜରିତର୍ନଃ ପ୍ରତ୍ଯଗୃଭ୍ଣଃ । ଅହାନେତରସଂ ନ ଵି ଚେତନାନି ଯଜ୍ଞାନ୍ ଏତରସଂ ନ ପୁରୋଗଵାମଃ
ସେଇ ଦକ୍ଷିଣା ଗାୟକ ଆମ ପାଇଁ ନେଲେ, ସେଇ ଦକ୍ଷିଣା ଗାୟକ ଆମ ପାଇଁ ନେଲେ; ଆମେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଜାଣୁନାହୁଁ, ନାହିଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବଳିରେ ଆଗୁଆ ହୁଅ।
ଉତ ଶ୍ଵେତ ଆଶୁପତ୍ଵା ଉତୋ ପଦ୍ଯାଭିର୍ଯଵିଷ୍ଠଃ । ଉତେମାଶୁ ମାନଂ ପିପର୍ତି
ଧଳାଟି ଖୁବ ତେଜ, ସବୁଠୁ ଛୋଟ ତାଙ୍କର ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଅଛି; ଏହି ତେଜ ଜଣ ମାପକୁ ଧାରଣ କରେ।
ଆଦିତ୍ଯା ରୁଦ୍ରା ଵସଵସ୍ତ୍ଵେନୁ ତ ଇଦଂ ରାଧଃ ପ୍ରତି ଗୃଭ୍ଣୀହ୍ଯଙ୍ଗିରଃ । ଇଦଂ ରାଧୋ ଵିଭୁ ପ୍ରଭୁ ଇଦଂ ରାଧୋ ବୃହତ୍ପୃଥୁ
ହେ ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ବସୁମାନେ, ଏହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କର, ଅଙ୍ଗିରସ; ଏହି ଦାନ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିସ୍ତୃତ ଓ ମହାନ।
୦ ଦେଵା ଦଦତ୍ଵାସୁରଂ ତଦ୍ଵୋ ଅସ୍ତୁ ସୁଚେତନମ୍ । ଯୁଷ୍ମାମସ୍ତୁ ଦିଵେଦିଵେ ପ୍ରତ୍ଯେଵ ଗୃଭାଯତ୍
ଦେବତାମାନେ ଅସୁରକୁ ଦିଅନ୍ତୁ; ଏହା ତୁମର ଜ୍ଞାନ ହେଉ; ପ୍ରତିଦିନ ଏହା ତୁମର ହେଉ, ସଦା ତୁମେ ଏହାକୁ ଧରି ରଖ।
ତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ର ଶର୍ମରିଣା ହଵ୍ଯଂ ପାରାଵତେଭ୍ଯଃ । ଵିପ୍ରାଯ ସ୍ତୁଵତେ ଵସୁଵନିଂ ଦୁରଶ୍ରଵସେ ଵହ
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ରକ୍ଷା ସହିତ, ହବି ଦୂର ଥିବାମାନେ ପାଖକୁ ନେଉ; ଯିଏ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ସେଠାରେ ଧନ ଦିଅ, ଖରାପ ନାମ ଥିବାଠାରୁ ଦୂରେ ରଖ।
ତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ର କପୋତାଯ ଛିନ୍ନପକ୍ଷାଯ ଵଞ୍ଚତେ । ଶ୍ଯାମାକଂ ପକ୍ଵଂ ପୀଲୁ ଚ ଵାରସ୍ମା ଅକୃଣୋର୍ବହୁଃ
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପାଖ ଥିବା ପରାବୂତ କପୋତ ପାଇଁ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦିନେ ବେଶି ପାକା ଶ୍ୟାମାକ ଓ ପିଲୁ ଫଳ ଦେଲେ।
ଅରଂଗରୋ ଵାଵଦୀତି ତ୍ରେଧା ବଦ୍ଧୋ ଵରତ୍ରଯା । ଇରାମହ ପ୍ରଶଂସତ୍ଯନିରାମପ ସେଧତି
ଯିଏ ଶବ୍ଦ କରେନାହିଁ, ସେ 'ବାବଦିତି' କହେ, ତିନିଟି ପଟିରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଛି; ସେ ଖାଦ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଯିଏ ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ, ସେ ତାହାକୁ ଦୂରେ ରଖେ।
ଯଦସ୍ଯା ଅଂହୁଭେଦ୍ଯାଃ କୃଧୁ ସ୍ଥୂଲମୁପାତସତ୍। ମୁଷ୍କାଵିଦସ୍ଯା ଏଜତୋ ଗୋଶଫେ ଶକୁଲାଵିଵ
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଭାଗ ଭାଗିଯିବାକୁ ଥିବା ମୁଷ୍କଗୁଡ଼ିକ ଗାଢ଼ ଅଂଶକୁ ଆଘାତ କରେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଗାଏର ଖୁର ଭିତରେ ପକ୍ଷୀର ଡିମ୍ବ ଭଳି କମ୍ପି କମ୍ପି ହେଉଛି।
ଯଦା ସ୍ଥୂଲେନ ପସସାଣୌ ମୁଷ୍କା ଉପାଵଧୀତ୍। ଵିଷ୍ଵଞ୍ଚା ଵସ୍ଯା ଵର୍ଧତଃ ସିକତାସ୍ଵେଵ ଗର୍ଦଭୌ
ଯେତେବେଳେ ଗାଢ଼ ଦ୍ୱାରା ପଥର ଉପରେ ମୁଷ୍କ ଆଘାତ ପାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଚଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ବଢ଼ିଯାଉଛି, ଯେପରି ମାଟି ଉପରେ ଗଧା ଚାଲିଥାଏ।
ଯଦଲ୍ପିକାସ୍ଵଲ୍ପିକା କର୍କଧୂକେଵଷଦ୍ଯତେ । ଵାସନ୍ତିକମିଵ ତେଜନଂ ଯନ୍ତ୍ଯଵାତାଯ ଵିତ୍ପତି
ଯେତେବେଳେ ଛୋଟ ଛୋଟ ମଧ୍ୟରେ ଛୋଟ ଗୁଡ଼ିକ ଚଳନ୍ତି, ଚକ୍କିର ଭଳି, ସେମାନେ ବସନ୍ତ ଉତ୍ସବକୁ ଯାଉଥିବା ପରି ଯାଆନ୍ତି, ବାତାସ ସେମାନେକୁ ଦୂରେ ଉଡ଼ାଇ ଦେଉଛି।
ଯଦ୍ଦେଵାସୋ ଲଲାମଗୁଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୀମିନମାଵିଷୁଃ । ସକୁଲା ଦେଦିଶ୍ଯତେ ନାରୀ ସତ୍ଯସ୍ଯାକ୍ଷିଭୁଵୋ ଯଥା
ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଶୋଭା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେମାନେ ଏହି ନାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଚିହ୍ନଟ ହେଉଛି, ଯେପରି ସତ୍ୟର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଦେଖାଯାଏ।
ମହାନଗ୍ନ୍ଯତୃପ୍ନଦ୍ଵି ମୋକ୍ରଦଦସ୍ଥାନାସରନ୍ । ଶକ୍ତିକାନନା ସ୍ଵଚମଶକଂ ସକ୍ତୁ ପଦ୍ଯମ
ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଲୋଭୀକୁ ତୃପ୍ତ କରିପାରିଲା ନାହିଁ; ହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଚଳିଲା ନାହିଁ; ତୀକ୍ଷ୍ଣଦନ୍ତୀମାନେ ନିଜ ମୁହଁରେ ପାଉଁ ଦ୍ୱାରା ଚିରା ଖାଉଛନ୍ତି।
ମହାନଗ୍ନ୍ଯୁଲୂଖଲମତିକ୍ରାମନ୍ତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍। ଯଥା ତଵ ଵନସ୍ପତେ ନିରଘ୍ନନ୍ତି ତଥୈଵେତି
ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଉଲୁଖଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି କହିଲେ: 'ଯେପରି ତୁମକୁ ଆଘାତ କରାଯାଏ, ହେ ବୃକ୍ଷ, ସେପରି ହେଉ।'
ମହାନଗ୍ନ୍ଯୁପ ବ୍ରୂତେ ଭ୍ରଷ୍ଟୋଥାପ୍ଯଭୂଭୁଵଃ । ଯଥୈଵ ତେ ଵନସ୍ପତେ ପିପ୍ପତି ତଥୈଵେତି
ବଡ଼ ଅଗ୍ନି, ପଡ଼ି ଏବଂ ଉଠି, କହିଲେ: 'ଯେପରି ତୁମର ଫଳ, ହେ ବୃକ୍ଷ, ପଡ଼ିଯାଏ, ସେପରି ହେଉ।'
ମହାନଗ୍ନ୍ଯୁପ ବ୍ରୂତେ ଭ୍ରଷ୍ଟୋଥାପ୍ଯଭୂଭୁଵଃ । ଯଥା ଵଯୋ ଵିଦାହ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗେ ନମଵଦହ୍ଯତେ
ବଡ଼ ଅଗ୍ନି, ପଡ଼ି ଏବଂ ଉଠି, କହିଲେ: 'ଯେପରି ପକ୍ଷୀମାନେ ଆକାଶରେ ପୁଡ଼ିଯାନ୍ତି, ସେପରି ଏଠାରେ ପୁଡ଼ିଯାଉନ୍ତୁ।'
ମହାନଗ୍ନ୍ଯୁପ ବ୍ରୂତେ ସ୍ଵସାଵେଶିତଂ ପସଃ । ଇତ୍ଥଂ ଫଲସ୍ଯ ଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ଶୂର୍ପେ ଶୂର୍ପଂ ଭଜେମହି
ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଚାପି ରସ ବିଷୟରେ କହିଲେ: 'ଏଭଳି, ଚାଲ ଗଛର ଫଳରୁ ଛାଲକୁ ଝାଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ପୃଥକ କରିବା।'
ମହାନଗ୍ନୀ କୃକଵାକଂ ଶମ୍ଯଯା ପରି ଧାଵତି । ଅଯଂ ନ ଵିଦ୍ମ ଯୋ ମୃଗଃ ଶୀର୍ଷ୍ଣା ହରତି ଧାଣିକାମ୍
ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଲାଠି ଦ୍ୱାରା କୁକୁଡ଼ାକୁ ଧାଉଛି; ଆମେ ଜାଣୁନାହୁଁ କେଉଁ ପଶୁ ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଧାନ ନେଉଛି।
ମହାନଗ୍ନୀ ମହାନଗ୍ନଂ ଧାଵନ୍ତମନୁ ଧାଵତି । ଇମାସ୍ତଦସ୍ଯ ଗା ରକ୍ଷ ଯଭ ମାମଦ୍ଧ୍ଯୌଦନମ୍
ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଦୌଡ଼ୁଥିବା ବଡ଼ ଅଗ୍ନିକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛି; ଏହି ତାଙ୍କ ଗାଈମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର, ହେ ଯଭ, ମୋତେ ଆଘାତ କରନି, ହେ ଉଦନ।
ସୁଦେଵସ୍ତ୍ଵା ମହାନଗ୍ନୀର୍ବବାଧତେ ମହତଃ ସାଧୁ ଖୋଦନମ୍ । କୁସଂ ପୀଵରୋ ନଵତ୍
ଶୁଭ ଦେବତା, ବଡ଼ ଅଗ୍ନି, ତୁମକୁ ଦମନ କରୁଛନ୍ତି; ବଡ଼ଙ୍କର ପିସାଇ ଭଲ; କୁଶ ଘାସ ମୋଟା ଏବଂ ନୂତନ।
ଵଶା ଦଗ୍ଧାମିମାଙ୍ଗୁରିଂ ପ୍ରସୃଜତୋଗ୍ରତଂ ପରେ । ମହାନ୍ ଵୈ ଭଦ୍ରୋ ଯଭ ମାମଦ୍ଧ୍ଯୌଦନମ୍
ଯଜ୍ଞର ଗାଈ ପୁଡ଼ିଗଲାପରେ, ଏହି ଆଂଠିକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଏବଂ ଆଗକୁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି; ନିଶ୍ଚୟ ଯଭ ବଡ଼ ଏବଂ ଶୁଭ, ମୋତେ ଆଘାତ କରନି, ହେ ଉଦନ।
ଵିଦେଵସ୍ତ୍ଵା ମହାନଗ୍ନୀର୍ଵିବାଧତେ ମହତଃ ସାଧୁ ଖୋଦନମ୍ । କୁମାରିକା ପିଙ୍ଗଲିକା କାର୍ଦ ଭସ୍ମା କୁ ଧାଵତି
ବିଦ୍ୱାନ୍ ଦେବତା, ବଡ଼ ଅଗ୍ନି, ତୁମକୁ ଦମନ କରୁଛନ୍ତି; ବଡ଼ଙ୍କର ପିସାଇ ଭଲ; କୁମାରୀ, ପିଙ୍ଗଳା ଏବଂ କଳା ଝିଅ ଛାଇକୁ ଧାଉଛି।