ଦୌଵ ହସ୍ତିନୋ ଦୃତୀ
ଦୁଇଟି ହାତୀ, ହାତର ଦୃଢତା।
ଵିତତୌ କିରଣୌ ଦ୍ଵୌ ତାଵା ପିନଷ୍ଟି ପୂରୁଷଃ । ନ ଵୈ କୁମାରି ତତ୍ତଥା ଯଥା କୁମାରି ମନ୍ଯସେ
ଦୁଇଟି କିରଣ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି; ପୁରୁଷଟି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚେପି ଦେଉଛି। ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ, କନ୍ୟା, ଯେପରି ତୁମେ ଭାବୁଛ।
ମାତୁଷ୍ଟେ କିରଣୌ ଦ୍ଵୌ ନିଵୃତ୍ତଃ ପୁରୁଷାନୃତେ । ନ ଵୈ କୁମାରି ତତ୍ତଥା ଯଥା କୁମାରି ମନ୍ଯସେ
ତୁମ ମାଆର ଦୁଇଟି କିରଣ ହଟିଯାଇଛି, ପୁରୁଷ ବ୍ୟତୀତ। ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ, କନ୍ୟା, ଯେପରି ତୁମେ ଭାବୁଛ।
ନିଗୃହ୍ଯ କର୍ଣକୌ ଦ୍ଵୌ ନିରାଯଚ୍ଛସି ମଧ୍ଯମେ । ନ ଵୈ କୁମାରି ତତ୍ତଥା ଯଥା କୁମାରି ମନ୍ଯସେ
ଦୁଇଟି କାନକୁ ଦମନ କରି, ତୁମେ ମଧ୍ୟମକୁ ପଠାଉଛ। ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ, କନ୍ୟା, ଯେପରି ତୁମେ ଭାବୁଛ।
ଉତ୍ତାନାଯୈ ଶଯାନାଯୈ ତିଷ୍ଠନ୍ତୀ ଵାଵ ଗୂହସି । ନ ଵୈ କୁମାରି ତତ୍ତଥା ଯଥା କୁମାରି ମନ୍ଯସେ
ଉପରକୁ ମୁହଁ କରି ଶୋଇଥିବା, କିମ୍ବା ଦଢ଼ିଆ ଥିବା, ସେଠାରେ ତୁମେ ଲୁଚାଉଛ। ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ, କନ୍ୟା, ଯେପରି ତୁମେ ଭାବୁଛ।
ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣାଯାଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣିକାଯାଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣମେଵାଵ ଗୂହସି । ନ ଵୈ କୁମାରି ତତ୍ତଥା ଯଥା କୁମାରି ମନ୍ଯସେ
ମୃଦୁ ଥିବାରେ, ମୃଦୁତାରେ, ତୁମେ କେବଳ ମୃଦୁତାକୁ ଲୁଚାଉଛ। ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ, କନ୍ୟା, ଯେପରି ତୁମେ ଭାବୁଛ।
ଅଵଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣମିଵ ଭ୍ରଂଶଦନ୍ତର୍ଲୋମମତି ହ୍ରଦେ । ନ ଵୈ କୁମାରି ତତ୍ତଥା ଯଥା କୁମାରି ମନ୍ଯସେ
ମୃଦୁ ନୁହେଁ, ଭିତର ଲୋମ ଝଡ଼ିଯାଇଛି, ଗଭୀର ଜଳରେ। ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ, କନ୍ୟା, ଯେପରି ତୁମେ ଭାବୁଛ।
ଇହେତ୍ଥ ପ୍ରାଗପାଗୁଦଗଧରାଗରାଲାଗୁଦଭର୍ତ୍ସଥ
ଏଠି, ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ତୁମେ ଛଡ଼ି ଦେଇ ଡାଟୁଛ।
ଇହେତ୍ଥ ପ୍ରାଗପାଗୁଦଗଧରାଗ୍ଵତ୍ସାଃ ପୁରୁଷନ୍ତ ଆସତେ
ଏଠାରେ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ, ବଛାମାନେ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଏକାଠି ବସିଛନ୍ତି।
ଇହେତ୍ଥ ପ୍ରାଗପାଗୁଦଗଧରାକ୍ସ୍ଥାଲୀପାକୋ ଵି ଲୀଯତେ
ଏଠାରେ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ, ରାନ୍ଧଣା ପାତ୍ରଟି ରଖାଯାଉଛି।
ଇହେତ୍ଥ ପ୍ରାଗପାଗୁଦଗଧରାକ୍ସ ଵୈ ପୃଥୁ ଲୀଯତେ
ଏଠାରେ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ, ବଡ଼ ପାତ୍ରଟି ରଖାଯାଉଛି।
ଇହେତ୍ଥ ପ୍ରାଗପାଗୁଦଗଧରାଗାସ୍ତେ ଲାହଣି ଲୀଶାଥୀ
ଏଠାରେ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ, ଚମଚଟି ପାତ୍ର ଭିତରେ ରଖାଯାଉଛି।
ଇହେତ୍ଥ ପ୍ରାଗପାଗୁଦଗଧରାଗକ୍ଷ୍ଲିଲୀ ପୁଛିଲୀଯତେ
ଏଠାରେ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ, ଭିଜା ଚମଚଟି ରଖାଯାଉଛି।
ଭୁଗିତ୍ଯଭିଗତଃ ଶଲିତ୍ଯପକ୍ରାନ୍ତଃ ଫଲିତ୍ଯଭିଷ୍ଠିତଃ । ଦୁନ୍ଦୁଭିମାହନନାଭ୍ଯାଂ ଜରିତରୋଥାମୋ ଦୈଵ
ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଆସି, ଚାଉଳ ପାଇଁ ଯାଇ, ଫଳ ପାଇଁ ଦଢ଼ି ହୋଇ, ଗାୟକ ଢୋଳ ବଜାଇ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
କୋଶବିଲେ ରଜନି ଗ୍ରନ୍ଥେର୍ଧାନମୁପାନହି ପାଦମ୍ । ଉତ୍ତମାଂ ଜନିମାଂ ଜନ୍ଯାନୁତ୍ତମାଂ ଜନୀନ୍ ଵର୍ତ୍ମନ୍ଯାତ୍
ପାତ୍ରର ଖାଲି ଭିତରେ, ରାତିରେ, ଗଠି ଓ ପାଦ ରଖ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ହେଉ, ଅଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ତାହାର ପଥେ ଯାଉ।
ଅଲାବୂନି ପୃଷାତକାନ୍ଯଶ୍ଵତ୍ଥପଲାଶମ୍ । ପିପୀଲିକାଵତଶ୍ଵସୋ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସ୍ଵାପର୍ଣଶଫୋ ଗୋଶଫୋ ଜରିତରୋଥାମୋ ଦୈଵ
ଲାଉ, ବନ ଶଶା, ଅଶ୍ୱଥ ଓ ପଳାଶ ପତ୍ର; ପିପିଲିକା ଗୁହାର ବାୟୁ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଗାଈର ଖୁର—ଗାୟକ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
ଵୀମେ ଦେଵା ଅକ୍ରଂସତାଧ୍ଵର୍ଯୋ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରଚର । ସୁସତ୍ଯମିଦ୍ଗଵାମସ୍ଯସି ପ୍ରଖୁଦସି
ଏଠି ଦେବତାମାନେ ଲାଫିଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଚଳ; ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ଭଲ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ସାହୀ ହେବ।
ପତ୍ନୀ ଯଦୃଶ୍ଯତେ ପତ୍ନୀ ଯକ୍ଷ୍ଯମାଣା ଜରିତରୋଥାମୋ ଦୈଵ । ହୋତା ଵିଷ୍ଟୀମେନ ଜରିତରୋଥାମୋ ଦୈଵ
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଗୃହଣୀ ଦେଖାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ଗୃହଣୀ ପାଇଁ ବଳି ଦିଆଯାଏ, ଗାୟକ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ; ହୋତା ବିଷ୍ଟୀମ ଦ୍ୱାରା, ଗାୟକ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
ଆଦିତ୍ଯା ହ ଜରିତରଙ୍ଗିରୋଭ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣାମନଯନ୍ । ତାଂ ହ ଜରିତଃ ପ୍ରତ୍ଯାଯଂସ୍ତାମୁ ହ ଜରିତଃ ପ୍ରତ୍ଯାଯନ୍
ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଆଣିଦେଲେ; ଗାୟକ ସେଇ ଦକ୍ଷିଣା ଫେରାଇଲେ, ଗାୟକ ସେଇ ଦକ୍ଷିଣା ଫେରାଇଲେ।
ତାଂ ହ ଜରିତର୍ନଃ ପ୍ରତ୍ଯଗୃଭ୍ଣଂସ୍ତାମୁ ହ ଜରିତର୍ନଃ ପ୍ରତ୍ଯଗୃଭ୍ଣଃ । ଅହାନେତରସଂ ନ ଵି ଚେତନାନି ଯଜ୍ଞାନ୍ ଏତରସଂ ନ ପୁରୋଗଵାମଃ
ସେଇ ଦକ୍ଷିଣା ଗାୟକ ଆମ ପାଇଁ ନେଲେ, ସେଇ ଦକ୍ଷିଣା ଗାୟକ ଆମ ପାଇଁ ନେଲେ; ଆମେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଜାଣୁନାହୁଁ, ନାହିଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବଳିରେ ଆଗୁଆ ହୁଅ।
ଉତ ଶ୍ଵେତ ଆଶୁପତ୍ଵା ଉତୋ ପଦ୍ଯାଭିର୍ଯଵିଷ୍ଠଃ । ଉତେମାଶୁ ମାନଂ ପିପର୍ତି
ଧଳାଟି ଖୁବ ତେଜ, ସବୁଠୁ ଛୋଟ ତାଙ୍କର ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଅଛି; ଏହି ତେଜ ଜଣ ମାପକୁ ଧାରଣ କରେ।
ଆଦିତ୍ଯା ରୁଦ୍ରା ଵସଵସ୍ତ୍ଵେନୁ ତ ଇଦଂ ରାଧଃ ପ୍ରତି ଗୃଭ୍ଣୀହ୍ଯଙ୍ଗିରଃ । ଇଦଂ ରାଧୋ ଵିଭୁ ପ୍ରଭୁ ଇଦଂ ରାଧୋ ବୃହତ୍ପୃଥୁ
ହେ ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ବସୁମାନେ, ଏହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କର, ଅଙ୍ଗିରସ; ଏହି ଦାନ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିସ୍ତୃତ ଓ ମହାନ।
୦ ଦେଵା ଦଦତ୍ଵାସୁରଂ ତଦ୍ଵୋ ଅସ୍ତୁ ସୁଚେତନମ୍ । ଯୁଷ୍ମାମସ୍ତୁ ଦିଵେଦିଵେ ପ୍ରତ୍ଯେଵ ଗୃଭାଯତ୍
ଦେବତାମାନେ ଅସୁରକୁ ଦିଅନ୍ତୁ; ଏହା ତୁମର ଜ୍ଞାନ ହେଉ; ପ୍ରତିଦିନ ଏହା ତୁମର ହେଉ, ସଦା ତୁମେ ଏହାକୁ ଧରି ରଖ।
ତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ର ଶର୍ମରିଣା ହଵ୍ଯଂ ପାରାଵତେଭ୍ଯଃ । ଵିପ୍ରାଯ ସ୍ତୁଵତେ ଵସୁଵନିଂ ଦୁରଶ୍ରଵସେ ଵହ
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ରକ୍ଷା ସହିତ, ହବି ଦୂର ଥିବାମାନେ ପାଖକୁ ନେଉ; ଯିଏ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ସେଠାରେ ଧନ ଦିଅ, ଖରାପ ନାମ ଥିବାଠାରୁ ଦୂରେ ରଖ।
ତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ର କପୋତାଯ ଛିନ୍ନପକ୍ଷାଯ ଵଞ୍ଚତେ । ଶ୍ଯାମାକଂ ପକ୍ଵଂ ପୀଲୁ ଚ ଵାରସ୍ମା ଅକୃଣୋର୍ବହୁଃ
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପାଖ ଥିବା ପରାବୂତ କପୋତ ପାଇଁ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦିନେ ବେଶି ପାକା ଶ୍ୟାମାକ ଓ ପିଲୁ ଫଳ ଦେଲେ।
ଅରଂଗରୋ ଵାଵଦୀତି ତ୍ରେଧା ବଦ୍ଧୋ ଵରତ୍ରଯା । ଇରାମହ ପ୍ରଶଂସତ୍ଯନିରାମପ ସେଧତି
ଯିଏ ଶବ୍ଦ କରେନାହିଁ, ସେ 'ବାବଦିତି' କହେ, ତିନିଟି ପଟିରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଛି; ସେ ଖାଦ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଯିଏ ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ, ସେ ତାହାକୁ ଦୂରେ ରଖେ।
ଯଦସ୍ଯା ଅଂହୁଭେଦ୍ଯାଃ କୃଧୁ ସ୍ଥୂଲମୁପାତସତ୍। ମୁଷ୍କାଵିଦସ୍ଯା ଏଜତୋ ଗୋଶଫେ ଶକୁଲାଵିଵ
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଭାଗ ଭାଗିଯିବାକୁ ଥିବା ମୁଷ୍କଗୁଡ଼ିକ ଗାଢ଼ ଅଂଶକୁ ଆଘାତ କରେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଗାଏର ଖୁର ଭିତରେ ପକ୍ଷୀର ଡିମ୍ବ ଭଳି କମ୍ପି କମ୍ପି ହେଉଛି।
ଯଦା ସ୍ଥୂଲେନ ପସସାଣୌ ମୁଷ୍କା ଉପାଵଧୀତ୍। ଵିଷ୍ଵଞ୍ଚା ଵସ୍ଯା ଵର୍ଧତଃ ସିକତାସ୍ଵେଵ ଗର୍ଦଭୌ
ଯେତେବେଳେ ଗାଢ଼ ଦ୍ୱାରା ପଥର ଉପରେ ମୁଷ୍କ ଆଘାତ ପାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଚଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ବଢ଼ିଯାଉଛି, ଯେପରି ମାଟି ଉପରେ ଗଧା ଚାଲିଥାଏ।
ଯଦଲ୍ପିକାସ୍ଵଲ୍ପିକା କର୍କଧୂକେଵଷଦ୍ଯତେ । ଵାସନ୍ତିକମିଵ ତେଜନଂ ଯନ୍ତ୍ଯଵାତାଯ ଵିତ୍ପତି
ଯେତେବେଳେ ଛୋଟ ଛୋଟ ମଧ୍ୟରେ ଛୋଟ ଗୁଡ଼ିକ ଚଳନ୍ତି, ଚକ୍କିର ଭଳି, ସେମାନେ ବସନ୍ତ ଉତ୍ସବକୁ ଯାଉଥିବା ପରି ଯାଆନ୍ତି, ବାତାସ ସେମାନେକୁ ଦୂରେ ଉଡ଼ାଇ ଦେଉଛି।
ଯଦ୍ଦେଵାସୋ ଲଲାମଗୁଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୀମିନମାଵିଷୁଃ । ସକୁଲା ଦେଦିଶ୍ଯତେ ନାରୀ ସତ୍ଯସ୍ଯାକ୍ଷିଭୁଵୋ ଯଥା
ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଶୋଭା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେମାନେ ଏହି ନାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଚିହ୍ନଟ ହେଉଛି, ଯେପରି ସତ୍ୟର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଦେଖାଯାଏ।