ଯଦୁଦଞ୍ଚୋ ଵୃଷାକପେ ଗୃହମିନ୍ଦ୍ରାଜଗନ୍ତନ । କ୍ଵ ସ୍ଯ ପୁଲ୍ଵଘୋ ମୃଗଃ କମଗଂ ଜନଯୋପନୋ ଵିଶ୍ଵସ୍ମାଦିନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ତରଃ
ଯେତେବେଳେ ବୃଷାକପି, ତୁମେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଥିଲ, ସେଇ ଚିହ୍ନିତ ହରିଣ କେଉଁଠି, କେଉଁ ପଥରେ ମାଆ ଛୁଆକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ? ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଇନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପର୍ଶୁର୍ହ ନାମ ମାନଵୀ ସାକଂ ସସୂଵ ଵିଂଶତିମ୍ । ଭଦ୍ରଂ ଭଲ ତ୍ଯସ୍ଯା ଅଭୂଦ୍ଯସ୍ଯା ଉଦରମାମଯଦ୍ଵିଶ୍ଵସ୍ମାଦିନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ତରଃ
ପର୍ଶୁର୍ହା ନାମକ ଜଣେ ମହିଳା, ସହିତେ ଏକାଠି କୁଡ଼ି ଝଣ୍ଡା ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଗର୍ଭ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଲା, ତାଙ୍କର ପେଟ ଫୁଲିଗଲା। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଇନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇଦଂ ଜନା ଉପ ଶ୍ରୁତ ନରାଶଂସ ସ୍ତଵିଷ୍ଯତେ । ଷଷ୍ଟିଂ ସହସ୍ରା ନଵତିଂ ଚ କୌରମ ଆ ରୁଶମେଷୁ ଦଦ୍ମହେ
ହେ ଲୋକମାନେ, ଏହି କଥା ଶୁଣ, ନରଶଂସଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯିବ। ଅମେ ରୁଶମମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସାଠି ହଜାର ଏବଂ ନବେ କୌରମ ରଖିଛୁ।
ଉଷ୍ଟ୍ରା ଯସ୍ଯ ପ୍ରଵାହଣୋ ଵଧୂମନ୍ତୋ ଦ୍ଵିର୍ଦଶ । ଵର୍ଷ୍ମା ରଥସ୍ଯ ନି ଜିହୀଡତେ ଦିଵ ଈଷମାଣା ଉପସ୍ପୃଶଃ
ପ୍ରବାହଣଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶଟି ବଧୂ ସହିତ ଉଠ ଅଛି। ରଥର ଦେହ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ ଯାଏ, କିନ୍ତୁ କେବେ ତଳକୁ ନାହିଁ। ଉଠିଥିବାମାନେ ଆକାଶକୁ ଛୁଁନ୍ତି।
ଏଷ ଇଷାଯ ମାମହେ ଶତଂ ନିଷ୍କାନ୍ ଦଶ ସ୍ରଜଃ । ତ୍ରୀଣି ଶତାନ୍ଯର୍ଵତାଂ ସହସ୍ରା ଦଶ ଗୋନାମ୍
ଏହିପାଇଁ ଆମେ ଆଶା କରି ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ: ଏକ ଶତ ହାର, ଦଶ ମାଳା; ତିନି ଶତ ଘୋଡ଼ା, ଦଶ ହଜାର ଗାଈ।
ଵଚ୍ଯସ୍ଵ ରେଭ ଵଚ୍ଯସ୍ଵ ଵୃକ୍ଷେ ନ ପକ୍ଵେ ଶକୁନଃ । ନଷ୍ଟେ ଜିହ୍ଵା ଚର୍ଚରୀତି କ୍ଷୁରୋ ନ ଭୁରିଜୋରିଵ
କହ, ରେଭ, କହ, ପକ୍କ ଗଛରେ ବସିଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରି। ଯେତେବେଳେ ଜିହ୍ବା ହାରାଯାଏ, ସେ ଚିତ୍କାର କରେ, ମୁଣ୍ଡା ଉପରେ ଚୁରି ଘସିବା ପରି।
ପ୍ର ରେଭାସୋ ମନୀଷା ଵୃଷା ଗାଵ ଇଵେରତେ । ଅମୋତପୁତ୍ରକା ଏଷାମମୋତ ଗା ଇଵାସତେ
ରେଭମାନେ ଚିନ୍ତା ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି, ବୃଷ ପରି ଗାଈମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ନିରାପଦ, ସେମାନଙ୍କର ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ।
ପ୍ର ରେଭ ଧୀଂ ଭରସ୍ଵ ଗୋଵିଦଂ ଵସୁଵିଦମ୍ । ଦେଵତ୍ରେମାଂ ଵାଚଂ ସ୍ରୀଣୀହୀଷୁର୍ନାଵୀରସ୍ତାରମ୍
ଯାଅ, ରେଭ, ଧାରଣା ଆଣ, ଗାଈ ଓ ଧନ ଜାଣିଥିବା ଜଣେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଏହି କଥା କହ, ଜଣେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, ଦକ୍ଷ ନାଉକା ଚାଳକ ପରି।
ରାଜ୍ଞୋ ଵିଶ୍ଵଜନୀନସ୍ଯ ଯୋ ଦେଵୋମର୍ତ୍ଯାମତି । ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ସୁଷ୍ଟୁତିମା ସୁନୋତା ପରିକ୍ଷିତଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ରାଜା, ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମର ଜ୍ଞାନ ଥିବା ଦେବତା, ଏହି ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କୁ, ହେ ପରିକ୍ଷିତ, ଭଲ ଭାବରେ ଗାଉଥିବା ସ୍ତୁତି ଅର୍ପଣ କର।
ପରିଛିନ୍ନଃ କ୍ଷେମମକରୋତ୍ତମ ଆସନମାଚରନ୍ । କୁଲାଯନ୍ କୃଣ୍ଵନ୍ କୌରଵ୍ଯଃ ପତିର୍ଵଦତି ଜାଯଯା
ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି, ସୁରକ୍ଷା ଦେଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆସନ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଘର ତିଆରି କରି, କୌରବ୍ୟ ପତି ଭାବେ ଜନାନୀ ସହ କଥା ହୁଏ।
କତରତ୍ତ ଆ ହରାଣି ଦଧି ମନ୍ଥାଂ ପରି ଶ୍ରୁତମ୍ । ଜାଯାଃ ପତିଂ ଵି ପୃଚ୍ଛତି ରାଷ୍ଟ୍ରେ ରାଜ୍ଞଃ ପରିକ୍ଷିତଃ
ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏହି ଦହି, ମଥାଯାଇ ଭଲଭାବେ ଛାଣାଯାଇଥିବା, ନେଇଛି? ପରିକ୍ଷିତ ରାଜ୍ୟରେ ଜନାନୀ ପତିଙ୍କୁ ପଚାରେ।
ଅଭୀଵସ୍ଵଃ ପ୍ର ଜିହୀତେ ଯଵଃ ପକ୍ଵଃ ପଥୋ ବିଲମ୍ । ଜନଃ ସ ଭଦ୍ରମେଧତି ରାଷ୍ଟ୍ରେ ରାଜ୍ଞଃ ପରିକ୍ଷିତଃ
ପାକା ଯବ ଫୁଲିଉଠି, ରାସ୍ତାରୁ ଏଠାରେ ସରିଯାଏ; ପରିକ୍ଷିତ ରାଜ୍ୟରେ ଲୋକମାନେ ଭଲରେ ଅଛନ୍ତି।
ଇନ୍ଦ୍ରଃ କାରୁମବୂବୁଧଦୁତ୍ତିଷ୍ଠ ଵି ଚରା ଜନମ୍ । ମମେଦୁଗ୍ରସ୍ଯ ଚର୍କୃଧି ସର୍ଵ ଇତ୍ତେ ପୃଣାଦରିଃ
ଇନ୍ଦ୍ର କବିଙ୍କୁ ଜଗାଇଦେଲେ; ଉଠ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲ। ମୋ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କରକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିନାହ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ତୁମେ ପୂରଣ କର।
ଇହ ଗାଵଃ ପ୍ର ଜାଯଧ୍ଵମିହାଶ୍ଵା ଇହ ପୂରୁଷାଃ । ଇହୋ ସହସ୍ରଦକ୍ଷିଣୋପି ପୂଷା ନି ଷୀଦତି
ଏଠାରେ ଗାଈ ଜନ୍ମ ନିଅ, ଏଠାରେ ଘୋଡା, ଏଠାରେ ମଣିଷ; ଏଠାରେ ହଜାର ଦାନ ଦେଉଥିବା ପୂଷା ବସନ୍ତୁ।
ନେମା ଇନ୍ଦ୍ର ଗାଵୋ ରିଷନ୍ ମୋ ଆସାଂ ଗୋପ ରୀରିଷତ୍। ମାସାମମିତ୍ରଯୁର୍ଜନ ଇନ୍ଦ୍ର ମା ସ୍ତେନ ଈଶତ
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଗାଈମାନେ କେବେ ଅପକାର ପାଉନ୍ତୁ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ରକ୍ଷକ କେବେ ଆହତ ହେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ। କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ବା ଚୋର ତାଙ୍କୁ ଶାସନ କରିପାରୁନାହିଁ।
ଉପ ନୋ ନ ରମସି ସୂକ୍ତେନ ଵଚସା ଵଯଂ ଭଦ୍ରେଣ ଵଚସା ଵଯମ୍ । ଵନାଦଧିଧ୍ଵନୋ ଗିରୋ ନ ରିଷ୍ଯେମ କଦା ଚନ
ଏହି ସ୍ତୁତି ଓ ଶୁଭ ବାଣୀ ସହିତ ଆମେ ତୁମେ ଆମ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ; ଆମର କଥା କେବେ ବନରେ ବା କେବେ ବି ହରାଇଯାଉନାହିଁ।
ଯଃ ସଭେଯୋ ଵିଦଥ୍ଯଃ ସୁତ୍ଵା ଯଜ୍ଵାଥ ପୂରୁଷଃ । ସୂର୍ଯଂ ଚାମୂ ରିଶାଦସସ୍ତଦ୍ଦେଵାଃ ପ୍ରାଗକଲ୍ପଯନ୍
ଯିଏ ସଭାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପରାମର୍ଶରେ ଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଏବଂ ପୁରୁଷ, ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଥମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ସେନାଙ୍କ ଭକ୍ଷକ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ଯୋ ଜାମ୍ଯା ଅପ୍ରଥଯସ୍ତଦ୍ଯତ୍ସଖାଯଂ ଦୁଧୂର୍ଷତି । ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଯଦପ୍ରଚେତାସ୍ତଦାହୁରଧରାଗିତି
ଯିଏ ନିଜ ଜନ୍ମାତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ସହଯାତ୍ରୀକୁ ହରାଇବାକୁ ଚାହେ, ବଡ଼ ଭାଇ ଜ୍ଞାନ ନଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଲୋକେ ସବୁଠୁ ତଳ ଭାବେ ଗଣନା କରନ୍ତି।
ଯଦ୍ଭଦ୍ରସ୍ଯ ପୁରୁଷସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଭଵତି ଦାଧୃଷିଃ । ତଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଅବ୍ରଵୀଦୁ ତଦ୍ଗନ୍ଧର୍ଵଃ କାମ୍ଯଂ ଵଚଃ
ଭଲ ମଣିଷଙ୍କ ପୁଅ ଦୃଢ଼ ହେଲେ, ତେବେ ଋଷି କହିଥାଏ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ କଥା କହିଥାଏ।
ଯଶ୍ଚ ପଣି ରଘୁଜିଷ୍ଠ୍ଯୋ ଯଶ୍ଚ ଦେଵାମଦାଶୁରିଃ । ଧୀରାଣାଂ ଶଶ୍ଵତାମହଂ ତଦପାଗିତି ଶୁଶ୍ରୁମ
ଯିଏ ପଣି ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଦୌଡ଼ରେ ସବୁଠୁ ତେଜ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କୁ ମାନେନାହିଁ, ଧୀର ଓ ଚିରଞ୍ଜୀବୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ସେ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି।
ଯେ ଚ ଦେଵା ଅଯଜନ୍ତାଥୋ ଯେ ଚ ପରାଦଦିଃ । ସୂର୍ଯୋ ଦିଵମିଵ ଗତ୍ଵାଯ ମଘଵା ନୋ ଵି ରପ୍ଶତେ
ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିନାହାନ୍ତି, ଅଥବା ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଇଦେଲେ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ମଘବାନ ଆମକୁ କେବେ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯୋଽନାକ୍ତାକ୍ଷୋ ଅନଭ୍ଯକ୍ତୋ ଅମଣିଵୋ ଅହିରଣ୍ଯଵଃ । ଅବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରସ୍ତୋତା କଲ୍ପେଷୁ ସଂମିତା
ଯାହାର ଆଖି ଧୋଇନାହିଁ, ଶୋଭା ନାହିଁ, ଗଳାରେ ମାଳା ନାହିଁ, ସୁନା ନାହିଁ, ପୂଜାରୀ ନୁହେଁ, ପୂଜାରୀର ପୁଅ, ସେ ଯଜ୍ଞରେ ଗାଇବାକୁ ଚିହ୍ନଟ।
ଯ ଆକ୍ତାକ୍ଷଃ ସୁଭ୍ଯକ୍ତଃ ସୁମଣିଃ ସୁହିରଣ୍ଯଵଃ । ସୁବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରସ୍ତୋତା କଲ୍ପେଷୁ ସଂମିତା
ଯାହାର ଆଖି ଧୋଇଯାଇଛି, ଭଲ ଭାବରେ ଶୋଭିତ, ଭଲ ମାଳା ପିନ୍ଧିଛି, ଅଧିକ ସୁନା ଅଛି, ଭଲ ପୂଜାରୀ, ପୂଜାରୀର ପୁଅ, ସେ ଯଜ୍ଞରେ ଗାଇବାକୁ ଚିହ୍ନଟ।
ପ୍ରପାଣା ଚ ଵେଶନ୍ତା ରେଵାମପ୍ରତିଦିଶ୍ଯଯଃ । ଅଯଭ୍ଯା କନ୍ଯା କଲ୍ଯାଣୀ ତୋତା କଲ୍ପେଷୁ ସଂମିତା
ଯାହାର ହାତ ଚଉଡ଼ା, ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଜ୍ୱଳ, ସେ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା, ଯଜ୍ଞରେ ଗାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ସୁପ୍ରପାଣା ଚ ଵେଶନ୍ତା ରେଵାନ୍ତ୍ସୁପ୍ରତିଦିଶ୍ଯଯଃ । ସୁଯଭ୍ଯା କନ୍ଯା କଲ୍ଯାଣୀ ତୋତା କଲ୍ପେଷୁ ସଂମିତା
ଯାହାର ହାତ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଚଉଡ଼ା, ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଜ୍ୱଳ, ସେ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା, ଯଜ୍ଞରେ ଗାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ପରିଵୃକ୍ତା ଚ ମହିଷୀ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯା ଚ ଯୁଧିଂ ଗମଃ । ଅନାଶୁରଶ୍ଚାଯାମୀ ତୋତା କଲ୍ପେଷୁ ସଂମିତା
ଯିଏ ଅଲଗା ରହିଛନ୍ତି, ମହିଷୀ, ଭଲ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯିଏ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଗାଇବାକୁ ଚିହ୍ନଟ।
ଵାଵାତା ଚ ମହିଷୀ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯା ଚ ଯୁଧିଂ ଗମଃ । ଶ୍ଵାଶୁରଶ୍ଚାଯାମୀ ତୋତା କଲ୍ପେଷୁ ସଂମିତା
ହେ ରାଣୀ, ତୁମେ ଶୁଭ ପବନ ଓ ମଙ୍ଗଳ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଅ। ତୁମର ଶ୍ୱଶୁର ଓ ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଏହି ସଭାରେ ତୁମ ସହ ଏକତାରେ ରହନ୍ତୁ।
ଯଦିନ୍ଦ୍ରାଦୋ ଦାଶରାଜ୍ଞେ ମାନୁଷଂ ଵି ଗାହଥାଃ । ଵିରୂପଃ ସର୍ଵସ୍ମା ଆସୀତ୍ସହ ଯକ୍ଷାଯ କଲ୍ପତେ
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଲୋକଙ୍କ ରାଜା ପାଇଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭିନ୍ନ ହେଲେ, ସେ ସମସ୍ତ କୌତୁକ ଓ ବିଭିନ୍ନତା ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
ତ୍ଵଂ ଵୃଷାକ୍ଷୁଂ ମଘଵନ୍ନ୍ ଅମ୍ରଂ ମର୍ଯାକରୋ ରଵିଃ । ତ୍ଵଂ ରୌହିଣଂ ଵ୍ଯାସ୍ଯୋ ଵି ଵୃତ୍ରସ୍ଯାଭିନଚ୍ଛିରଃ
ହେ ଦାନଶୀଳ, ତୁମେ ବୃଷଭକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଛ, ମଣିଷକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଛ। ତୁମେ ବୃତ୍ରର ମୁଣ୍ଡ କୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲ, ରୌହିଣ ଦାନବକୁ ଦୂର କରିଦେଲ।
ଯଃ ପର୍ଵତାନ୍ ଵ୍ଯଦଧାଦ୍ଯୋ ଅପୋ ଵ୍ଯଗାହଥାଃ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଯୋ ଵୃତ୍ରହାନ୍ମହଂ ତସ୍ମାଦିନ୍ଦ୍ର ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ଯିଏ ପାହାଡ଼କୁ ଥାପନ କଲେ, ଯିଏ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେ ମହା ବୃତ୍ରନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମର ନମସ୍କାର।