ହିରଣ୍ଯଶୃଙ୍ଗ ଋଷଭଃ ଶାତଵାରୋ ଅଯଂ ମଣିଃ । ଦୁର୍ଣାମ୍ନଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତୃଧ୍ଵାଵ ରକ୍ଷାଂସ୍ଯକ୍ରମୀତ୍
ସୁନା ଶିଖା ଥିବା ବୃଷଭ, ଏହି ଶତଗୁଣ ମଣି, ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ କାଟି ଭୂତପ୍ରେତକୁ ଜୟ କରିଛି।
ଶତମହଂ ଦୁର୍ଣାମ୍ନୀନାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ଶତମ୍ । ଶତଂ ଶଶ୍ଵନ୍ଵତୀନାଂ ଶତଵାରେଣ ଵାରଯେ
ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦେଇଥିବା ଶତ ଅପଶକ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବାରମ୍ବାର ଆସନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏହି ଶତଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ ଦୂର କରିବି।
ଇଦଂ ଵର୍ଚୋ ଅଗ୍ନିନା ଦତ୍ତମାଗନ୍ ଭର୍ଗୋ ଯଶଃ ସହ ଓଜୋ ଵଯୋ ବଲମ୍ । ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯାନି ଚ ଵୀର୍ଯାଣି ତାନ୍ଯଗ୍ନିଃ ପ୍ର ଦଦାତୁ ମେ
ଏହି ତେଜସ୍ୱିତା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଆସିଛି— ଏହା ସହ ଆସିଛି ଉଜ୍ୱଳତା, କୀର୍ତି, ଶକ୍ତି, ଯୌବନ ଓ ବଳ। ଅଗ୍ନି ମୋତେ ଏହି ତିରିଶି ତିନି ପ୍ରକାର ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ଵର୍ଚ ଆ ଧେହି ମେ ତନ୍ଵାଂ ସହ ଓଜୋ ଵଯୋ ବଲମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଯ ତ୍ଵା କର୍ମଣେ ଵୀର୍ଯାଯ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାମି ଶତଶାରଦାଯ
ମୋ ଦେହରେ ତୁମେ ତେଜସ୍ୱିତା, ଶକ୍ତି, ଯୌବନ ଓ ବଳ ଭରିଦିଅ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।
ଊର୍ଜେ ତ୍ଵା ବଲାଯ ତ୍ଵୌଜସେ ସହସେ ତ୍ଵା । ଅଭିଭୂଯାଯ ତ୍ଵା ରାଷ୍ଟ୍ରଭୃତ୍ଯାଯ ପର୍ଯୂହାମି ଶତଶାରଦାଯ
ପୋଷଣ, ବଳ, ଶକ୍ତି, ସହିଷ୍ଣୁତା, ବିଜୟ ଓ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି, ଏବଂ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ ପାଇଁ ମନାଉଛି।
ଋତୁଭ୍ଯଷ୍ଟ୍ଵାର୍ତଵେଭ୍ଯୋ ମାଦ୍ଭ୍ଯଃ ସଂଵତ୍ସରେଭ୍ଯଃ । ଧାତ୍ରେ ଵିଧାତ୍ରେ ସମୃଧେ ଭୂତସ୍ଯ ପତଯେ ଯଜେ
ଋତୁ, ଋତୁର ଭାଗ, ମାସ, ବର୍ଷ, ପାଳକ, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ନ ତଂ ଯକ୍ଷ୍ମା ଅରୁନ୍ଧତେ ନୈନଂ ଶପଥୋ ଅଶ୍ନୁତେ । ଯଂ ଭେଷଜସ୍ଯ ଗୁଲ୍ଗୁଲୋଃ ସୁରଭିର୍ଗନ୍ଧୋ ଅଶ୍ନୁତେ
ଯିଏ ଔଷଧ ଗୁଗୁଳର ସୁଗନ୍ଧ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେଠାରେ ରୋଗ ଆସିପାରେ ନାହିଁ, ଶାପ ଲାଗେ ନାହିଁ।
ଵିଷ୍ଵଞ୍ଚସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଯକ୍ଷ୍ମା ମୃଗା ଅଶ୍ଵା ଇଵେରତେ । ଯଦ୍ଗୁଲ୍ଗୁଲୁ ସୈନ୍ଧଵଂ ଯଦ୍ଵାପ୍ଯସି ସମୁଦ୍ରିଯମ୍
ଗୁଗୁଳ, ସାଇନ୍ଧବ ଲୁଣ ବା ସମୁଦ୍ର ଲୁଣ ଥିଲେ, ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ହରିଣ ଓ ଘୋଡ଼ା ପରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯାନ୍ତି।
ଉଭଯୋରଗ୍ରଭଂ ନାମାସ୍ମା ଅରିଷ୍ଟତାତଯେ
ଉଭୟ ପାର ଧାରଣ କରୁଥିବା ନାମ ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି।
19.39 ଐତୁ ଦେଵସ୍ତ୍ରାଯମାଣଃ କୁଷ୍ଠୋ ହିମଵତସ୍ପରି । ତକ୍ମାନଂ ସର୍ଵଂ ନାଶଯ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ଯାତୁଧାନ୍ଯଃ
ହିମାଳୟରୁ ଦେବତାଙ୍କ ରକ୍ଷାକାରୀ କୁଷ୍ଠ ଆସୁ, ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିକୁ ନଶ୍ୱ କର।
ତ୍ରୀଣି ତେ କୁଷ୍ଠ ନାମାନି ନଦ୍ଯମାରୋ ନଦ୍ଯାରିଷଃ । ନଦ୍ଯାଯଂ ପୁରୁଷୋ ରିଷତ୍। ଯସ୍ମୈ ପରିବ୍ରଵୀମି ତ୍ଵା ସାଯଂପ୍ରାତରଥୋ ଦିଵା
ତୁମର ତିନୋଟି ନାମ— ନଦୀରେ ଜନ୍ମ, ନଦୀର ଆନନ୍ଦ, ନଦୀର ପୁରୁଷ। ଯାହାକୁ ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ଦିନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ।
ଜୀଵଲା ନାମ ତେ ମାତା ଜୀଵନ୍ତୋ ନାମ ତେ ପିତା । ନଦ୍ଯାଯଂ ପୁରୁଷୋ ରିଷତ୍। ଯସ୍ମୈ ପରିବ୍ରଵୀମି ତ୍ଵା ସାଯଂପ୍ରାତରଥୋ ଦିଵା
ତୁମର ମାଆଙ୍କ ନାମ 'ଜୀବଲା', ବାପାଙ୍କ ନାମ 'ଜୀବନ୍ତ'। ଯାହାକୁ ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ଦିନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ।
ଉତ୍ତମୋ ଅସ୍ଯୋଷଧୀନାମନଡ୍ଵାନ୍ ଜଗତାମିଵ ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ଶ୍ଵପଦାମିଵ । ନଦ୍ଯାଯଂ ପୁରୁଷୋ ରିଷତ୍। ଯସ୍ମୈ ପରିବ୍ରଵୀମି ତ୍ଵା ସାଯଂପ୍ରାତରଥୋ ଦିଵା
ତୁମେ ଔଷଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ପରି, ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ପରି। ଯାହାକୁ ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ଦିନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ।
ଶୀର୍ଷଶୋକଂ ତୃତୀଯକଂ ସଦଂଦିର୍ଯଶ୍ଚ ହାଯନଃ । ତକ୍ମାନଂ ଵିଶ୍ଵଧାଵୀର୍ଯାଧରାଞ୍ଚଂ ପରା ସୁଵ
ମୁଣ୍ଡ ବେଦନା, ତୃତୀୟ ଏବଂ ସଦଂଦିର, ହାୟନ— ଏହି ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଓ ନିମ୍ନମୁଖୀ ଅସୁବିଧାକୁ ଦୂର କର।
ଯନ୍ ମେ ଛିଦ୍ରଂ ମନସୋ ଯଚ୍ଚ ଵାଚଃ ସରସ୍ଵତୀ ମନ୍ଯୁମନ୍ତଂ ଜଗାମ । ଵିଶ୍ଵୈସ୍ତଦ୍ଦେଵୈଃ ସହ ସଂଵିଦାନଃ ସଂ ଦଧାତୁ ବୃହସ୍ପତିଃ
ମୋ ମନ ବା କଥାରେ ଯେଉଁ ଅଭାବ ଅଛି, ଯାହାକୁ ସରସ୍ୱତୀ କ୍ରୋଧରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେଠିକୁ ବୃହସ୍ପତି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ।
ମା ନ ଆପୋ ମେଧାଂ ମା ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ର ମଥିଷ୍ଟନ । ସୁଷ୍ଯଦା ଯୂଯଂ ସ୍ଯନ୍ଦଧ୍ଵମୁପହୂତୋଽହଂ ସୁମେଧା ଵର୍ଚସ୍ଵୀ
ଜଳ, ମୋର ବୁଦ୍ଧିକୁ ନେଇ ଯିଅନାହାଁତୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନେଅନାହାଁ। ଶୁଷ୍କ ହେଲେ ମଧୁର ଭାବେ ବହିଯାଅ, ଡାକିଲେ ଆସ। ମୁଁ ଡାକାଯାଇଛି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ।
ମା ନୋ ମେଧାଂ ମା ନୋ ଦୀକ୍ଷାଂ ମା ନୋ ହିଂସିଷ୍ଟଂ ଯତ୍ତପଃ । ଶିଵା ନଃ ଶଂ ସନ୍ତ୍ଵାଯୁଷେ ଶିଵା ଭଵନ୍ତୁ ମାତରଃ
ଆମ ବୁଦ୍ଧି, ଦୀକ୍ଷା ବା ତପସ୍ୟାକୁ କେହି କ୍ଷତି କରିଅନାହାଁତୁ। ଆମ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ, ଆମ ମାଆମାନେ ଶୁଭ ହେଉନ୍ତୁ।
ଯା ନଃ ପୀପରଦଶ୍ଵିନା ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୀ ତମସ୍ତିରଃ । ତାମସ୍ମେ ରାସତାମିଷମ୍
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶ୍ୱିନୀଦେବତା ଆମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଇଛନ୍ତି, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ଆଲୋକ ଆମକୁ ଅନ୍ନ ଦିଅ।
ଭଦ୍ରମିଚ୍ଛନ୍ତ ଋଷଯଃ ସ୍ଵର୍ଵିଦସ୍ତପୋ ଦୀକ୍ଷାମୁପନିଷେଦୁରଗ୍ରେ । ତତୋ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ବଲମୋଜଶ୍ଚ ଜାତଂ ତଦସ୍ମୈ ଦେଵା ଉପସଂନମନ୍ତୁ
ମଙ୍ଗଳ ଆଶା କରି, ସୃଷ୍ଟିର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ଋଷିମାନେ ପ୍ରଥମେ ତପସ୍ୟା ଓ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେଠାରୁ ରାଜ୍ୟ, ବଳ ଓ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା— ଦେବତାମାନେ ସେହି ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
ବ୍ରହ୍ମ ହୋତା ବ୍ରହ୍ମ ଯଜ୍ଞା ବ୍ରହ୍ମଣା ସ୍ଵରଵୋ ମିତାଃ । ଅଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଜାତୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽନ୍ତର୍ହିତଂ ହଵିଃ
ବ୍ରହ୍ମା ହେଉଛନ୍ତି ହୋତା, ବ୍ରହ୍ମା ହେଉଛନ୍ତି ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମାପାଯାଏ। ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପଜିଛନ୍ତି, ହବି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭିତରେ ଲୁଚିଛି।
ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ରୁଚୋ ଘୃତଵତୀର୍ବ୍ରହ୍ମଣା ଵେଦିରୁଦ୍ଧିତା । ବ୍ରହ୍ମ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଋତ୍ଵିଜୋ ଯେ ହଵିଷ୍କୃତଃ । ଶମିତାଯ ସ୍ଵାହା
ଘୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞଚମଚ ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବେଦି ନିର୍ମିତ। ବ୍ରହ୍ମା ହେଉଛନ୍ତି ଯଜ୍ଞର ସାର, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ହବି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ। ଶାନ୍ତିଦାତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
ଅଂହୋମୁଚେ ପ୍ର ଭରେ ମନୀଷାମା ସୁତ୍ରାଵ୍ଣେ ସୁମତିମାଵୃଣାନଃ । ଇମମିନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତି ହଵ୍ଯଂ ଗୃଭାଯ ସତ୍ଯାଃ ସନ୍ତୁ ଯଜମାନସ୍ଯ କାମାଃ
ହେ ପାପ ଦୂରକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ମୋ ଚିନ୍ତା ଆଣିଛି; ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଚୟନ କରୁଛି ଗଠିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ହବିକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ।
ଅଂହୋମୁଚଂ ଵ୍ର୍ଷଭଂ ଯଜ୍ଞିଯାନାଂ ଵିରାଜନ୍ତଂ ପ୍ରଥମମଧ୍ଵରାଣମ୍ । ଅପାଂ ନପାତମଶ୍ଵିନା ହୁଵେ ଧିଯ ଇନ୍ଦ୍ରିଯେଣ ତ ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ ଦତ୍ତମୋଜଃ
ହେ ପାପ ଦୂରକର୍ତ୍ତା, ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଧାନ ବୃଷଭ, ଅନୁଷ୍ଠାନର ପ୍ରଥମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଜଳର ସନ୍ତାନ, ହେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ମୁଁ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି; ତୁମେ ମୋତେ ଶକ୍ତି ଓ ବଳ ଦିଅ।
19.43 ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ଯାନ୍ତି ଦୀକ୍ଷଯା ତପସା ସହ । ଅଗ୍ନିର୍ମା ତତ୍ର ନଯତ୍ଵଗ୍ନିର୍ମେଧା ଦଧାତୁ ମେ । ଅଗ୍ନଯେ ସ୍ଵାହା
ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦୀକ୍ଷା ଓ ତପସ୍ୟା ସହିତ ଯାଆନ୍ତି, ମୋତେ ସେଠାକୁ ଅଗ୍ନି ନେଯାଉନ୍ତୁ; ଅଗ୍ନି ମୋତେ ବୁଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ଯାନ୍ତି ଦୀକ୍ଷଯା ତପସା ସହ । ଵାଯୁର୍ମା ତତ୍ର ନଯତୁ ଵାଯୁଃ ପ୍ରଣାନ୍ ଦଧାତୁ ମେ ଵାଯଵେ ସ୍ଵାହା
ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦୀକ୍ଷା ଓ ତପସ୍ୟା ସହିତ ଯାଆନ୍ତି, ମୋତେ ସେଠାକୁ ବାୟୁ ନେଯାଉନ୍ତୁ; ବାୟୁ ମୋତେ ଶ୍ୱାସ ଦିଅନ୍ତୁ। ବାୟୁଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ଯାନ୍ତି ଦୀକ୍ଷଯା ତପସା ସହ । ସୂର୍ଯୋ ମା ତତ୍ର ନଯତୁ ଚକ୍ଷୁଃ ସୂର୍ଯୋ ଦଧାତୁ ମେ । ସୂର୍ଯାଯ ସ୍ଵାହା
ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦୀକ୍ଷା ଓ ତପସ୍ୟା ସହିତ ଯାଆନ୍ତି, ମୋତେ ସେଠାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନେଯାଉନ୍ତୁ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ଯାନ୍ତି ଦୀକ୍ଷଯା ତପସା ସହ । ଚନ୍ଦ୍ରୋ ମା ତତ୍ର ନଯତୁ ମନଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋ ଦଧାତୁ ମେ । ଚନ୍ଦ୍ରାଯ ସ୍ଵାହା
ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦୀକ୍ଷା ଓ ତପସ୍ୟା ସହିତ ଯାଆନ୍ତି, ମୋତେ ସେଠାକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ନେଯାଉନ୍ତୁ; ଚନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ମନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ଯାନ୍ତି ଦୀକ୍ଷଯା ତପସା ସହ । ସୋମୋ ମା ତତ୍ର ନଯତୁ ପଯଃ ସୋମୋ ଦଧାତୁ ମେ । ସୋମାଯ ସ୍ଵାହା
ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦୀକ୍ଷା ଓ ତପସ୍ୟା ସହିତ ଯାଆନ୍ତି, ମୋତେ ସେଠାକୁ ସୋମ ନେଯାଉନ୍ତୁ; ସୋମ ମୋତେ ପୋଷଣ ଦିଅନ୍ତୁ। ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ଯାନ୍ତି ଦୀକ୍ଷଯା ତପସା ସହ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ମା ତତ୍ର ନଯତୁ ବଲମିନ୍ଦ୍ରୋ ଦଧାତୁ ମେ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ସ୍ଵାହା
ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦୀକ୍ଷା ଓ ତପସ୍ୟା ସହିତ ଯାଆନ୍ତି, ମୋତେ ସେଠାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ନେଯାଉନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ବଳ ଦିଅନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
ତ୍ରିଃ ଶାମ୍ବୁଭ୍ଯୋ ଅଙ୍ଗିରେଭ୍ଯସ୍ତ୍ରିରାଦିତ୍ଯେଭ୍ଯସ୍ପରି । ତ୍ରିର୍ଜାତୋ ଵିଶ୍ଵଦେଵେଭ୍ଯଃ । ସ କୁଷ୍ଠୋ ଵିଶ୍ଵଭେଷଜଃ ସାକଂ ସୋମେନ ତିଷ୍ଠତି । ଅଶ୍ଵତ୍ଥୋ ଦେଵସଦନସ୍ତୃତୀଯସ୍ଯାମିତୋ ଦିଵି । ତତ୍ରାମୃତସ୍ଯ ଚକ୍ଷଣଂ ତତଃ କୁଷ୍ଠୋ ଅଜାଯତ । ସ କୁଷ୍ଠୋ ଵିଶ୍ଵଭେଷଜଃ ସାକଂ ସୋମେନ ତିଷ୍ଠତି । ହିରଣ୍ଯଯୀ ନୌରଚରଦ୍ଧିରଣ୍ଯବନ୍ଧନା ଦିଵି । ତତ୍ରାମୃତସ୍ଯ ଚକ୍ଷଣଂ ତତଃ କୁଷ୍ଠୋ ଅଜାଯତ । ସ କୁଷ୍ଠୋ ଵିଶ୍ଵଭେଷଜଃ ସାକଂ ସୋମେନ ତିଷ୍ଠତି । ଯତ୍ର ନାଵପ୍ରଭ୍ରଂଶନଂ ଯତ୍ର ହିମଵତଃ ଶିରଃ । ତତ୍ରାମୃତସ୍ଯ ଚକ୍ଷଣଂ ତତଃ କୁଷ୍ଠୋ ଅଜାଯତ । ସ କୁଷ୍ଠୋ ଵିଶ୍ଵଭେଷଜଃ ସାକଂ ସୋମେନ ତିଷ୍ଠତି । ଯଂ ତ୍ଵା ଵେଦ ପୂର୍ଵ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋ ଯଂ ଵା ତ୍ଵା କୁଷ୍ଠ କାମ୍ଯଃ । ଯଂ ଵା ଵସୋ ଯମାତ୍ସ୍ଯସ୍ତେନାସି ଵିଶ୍ଵଭେଷଜଃ
ତିନିଥର ଶମ୍ଭୁମାନଙ୍କୁ, ତିନିଥର ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କୁ, ତିନିଥର ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ, ତିନିଥର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ— ଏହି କୁଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ଔଷଧର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୋମଙ୍କ ସହିତ ଅଛି। ତୃତୀୟ ଅପାର ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ଅଛି, ସେଠି ଅମୃତର ଆସନ, ସେଠାରୁ କୁଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଛି। ଏହି କୁଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ଔଷଧର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୋମଙ୍କ ସହିତ ଅଛି। ସୁନାର ନୌକା, ସୁନାର ବନ୍ଧନ ସହିତ ଦିଗନ୍ତରେ ଚାଲିଥିଲା, ସେଠି ଅମୃତର ଆସନ, ସେଠାରୁ କୁଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଛି। ଏହି କୁଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ଔଷଧର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୋମଙ୍କ ସହିତ ଅଛି। ଯେଉଁଠାରେ ନୌକା ଅବତରଣ, ଯେଉଁଠାରେ ହିମାଳୟର ଶିର, ସେଠି ଅମୃତର ଆସନ, ସେଠାରୁ କୁଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଛି। ଏହି କୁଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ଔଷଧର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୋମଙ୍କ ସହିତ ଅଛି। ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଜାଣିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଯାହାକୁ କୁଷ୍ଠ ଆଶା କରିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଯାହାକୁ ବସୁ ଭୋଜନ କରିଥିଲେ, ସେଠିଏ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଔଷଧର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।