ଆଶରୀକଂ ଵିଶରୀକଂ ବଲାସଂ ପୃଷ୍ଟ୍ଯାମଯମ୍ । ତକ୍ମାନଂ ଵିଶ୍ଵଶାରଦମରସାଂ ଜଙ୍ଗିଡସ୍କରତ୍
ଜାଙ୍ଗିଡ଼ ଦେହ ଶୁଷ୍କତା, ଦୁର୍ବଳତା, କ୍ଷୟ, ପିଠିର ବେଦନା, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଜ୍ୱର ଓ ସମସ୍ତ ବିଷକୁ ଦୂର କରେ।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ନାମ ଗୃହ୍ଣନ୍ତ ଋଷଯୋ ଜଙ୍ଗିଡଂ ଦଦୁଃ । ଦେଵା ଯଂ ଚକ୍ରୁର୍ଭେଷଜମଗ୍ରେ ଵିଷ୍କନ୍ଧଦୂଷଣମ୍
ଋଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଜାଙ୍ଗିଡ଼ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ଶକ୍ତି ନଶ୍ଟ କରିବା ପ୍ରଥମ ଔଷଧି ଭାବରେ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ସ ନୋ ରକ୍ଷତୁ ଜଙ୍ଗିଡୋ ଧନପାଲୋ ଧନେଵ । ଦେଵା ଯଂ ଚକ୍ରୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପରିପାଣମରାତିହମ୍
ଧନର ରକ୍ଷାକାରୀ ଭଳି ଜାଙ୍ଗିଡ଼ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ ଶତ୍ରୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଓ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଦୁର୍ହାର୍ଦଃ ସଂଘୋରଂ ଚକ୍ଷୁଃ ପାପକୃତ୍ଵାନମାଗମମ୍ । ତାଂସ୍ତ୍ଵଂ ସହସ୍ରଚକ୍ଷୋ ପ୍ରତୀବୋଧେନ ନାଶଯ ପରିପାଣୋଽସି ଜଙ୍ଗିଡଃ
ଯେ ଦୁଷ୍ଟମନ, ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ଅପକାର କରିବାକୁ ଆସେ, ହେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରକ୍ଷାକାରୀ ଜାଙ୍ଗିଡ଼, ସଚେତନତା ସହିତ ଏହାକୁ ନଶ୍ଟ କର।
ପରି ମା ଦିଵଃ ପରି ମା ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ପର୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷାତ୍ପରି ମା ଵୀରୁଦ୍ଭ୍ଯଃ । ପରି ମା ଭୂତାତ୍ପରି ମୋତ ଭଵ୍ଯାଦ୍ଦିଶୋଦିଶୋ ଜଙ୍ଗିଡଃ ପାତ୍ଵସ୍ମାନ୍
ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ମଧ୍ୟ ଆକାଶ, ଉଦ୍ଭିଦ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଭବିଷ୍ୟତରୁ—ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଜାଙ୍ଗିଡ଼ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ।
ଯ ଋଷ୍ଣଵୋ ଦେଵକୃତା ଯ ଉତୋ ଵଵୃତେଽନ୍ଯଃ । ସର୍ଵାଂସ୍ତାନ୍ ଵିଶ୍ଵଭେଷଜୋଽରସାଂ ଜଙ୍ଗିଡସ୍କରତ୍
ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଯେଉଁ ଔଷଧି, ଓ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ଔଷଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି—ସେ ସମସ୍ତ ଔଷଧିକୁ ଜାଙ୍ଗିଡ଼ ବିଷରୁ ମୁକ୍ତ କରେ।
ଶତଵାରୋ ଅନୀନଶଦ୍ଯକ୍ଷ୍ମାନ୍ ରକ୍ଷାଂସି ତେଜସା । ଆରୋହନ୍ ଵର୍ଚସା ସହ ମଣିର୍ଦୁର୍ଣାମଚାତନଃ
ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କେବେ ଦୁର୍ବଳ ନହେଉଥିବା, ତୁମେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୟ ଓ ଭୂତପ୍ରେତକୁ ଦୂର କର। ତୁମର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଏହି ମଣି ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ ଦୂର କରେ।
ଶୃଙ୍ଗାଭ୍ଯାଂ ରକ୍ଷୋ ନୁଦତେ ମୂଲେନ ଯାତୁଧାନ୍ଯଃ । ମଧ୍ଯେନ ଯକ୍ଷ୍ମଂ ବାଧତେ ନୈନଂ ପାପ୍ମାତି ତତ୍ରତି
ଏହାର ଶିଖା ଦ୍ୱାରା ଭୂତପ୍ରେତକୁ ଦୂର କରେ, ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ଯାତୁଧାନକୁ ଦୂର କରେ, ମଧ୍ୟଭାଗ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୟକୁ ଦମନ କରେ—ଏଠାରେ କୌଣସି ଅପଶକ ଆସିପାରେ ନାହିଁ।
ଯେ ଯକ୍ଷ୍ମାସୋ ଅର୍ଭକା ମହାନ୍ତୋ ଯେ ଚ ଶବ୍ଦିନଃ । ସର୍ଵାଂ ଦୁର୍ଣାମହା ମଣିଃ ଶତଵାରୋ ଅନୀନଶତ୍
ଛୋଟ ବଡ଼ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର କ୍ଷୟ ଓ ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ରୋଗ—ଏହି ମଣି, ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତି ଥିବା, ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ ଦୂର କରେ।
ଶତଂ ଵୀରାନ୍ ଅଜନଯଚ୍ଛତଂ ଯକ୍ଷ୍ମାନ୍ ଅପାଵପତ୍। ଦୁର୍ଣାମ୍ନଃ ସର୍ଵାନ୍ ହତ୍ଵାଵ ରକ୍ଷାଂସି ଧୂନୁତେ
ଏହା ଶତ ନାୟକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି, ଶତ କ୍ଷୟ ଦୂର କରିଛି; ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ ନଶ୍ଟ କରି, ଭୂତପ୍ରେତକୁ ହଟାଇଛି।
ହିରଣ୍ଯଶୃଙ୍ଗ ଋଷଭଃ ଶାତଵାରୋ ଅଯଂ ମଣିଃ । ଦୁର୍ଣାମ୍ନଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତୃଧ୍ଵାଵ ରକ୍ଷାଂସ୍ଯକ୍ରମୀତ୍
ସୁନା ଶିଖା ଥିବା ବୃଷଭ, ଏହି ଶତଗୁଣ ମଣି, ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ କାଟି ଭୂତପ୍ରେତକୁ ଜୟ କରିଛି।
ଶତମହଂ ଦୁର୍ଣାମ୍ନୀନାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ଶତମ୍ । ଶତଂ ଶଶ୍ଵନ୍ଵତୀନାଂ ଶତଵାରେଣ ଵାରଯେ
ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦେଇଥିବା ଶତ ଅପଶକ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବାରମ୍ବାର ଆସନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏହି ଶତଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ ଦୂର କରିବି।
ଇଦଂ ଵର୍ଚୋ ଅଗ୍ନିନା ଦତ୍ତମାଗନ୍ ଭର୍ଗୋ ଯଶଃ ସହ ଓଜୋ ଵଯୋ ବଲମ୍ । ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯାନି ଚ ଵୀର୍ଯାଣି ତାନ୍ଯଗ୍ନିଃ ପ୍ର ଦଦାତୁ ମେ
ଏହି ତେଜସ୍ୱିତା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଆସିଛି— ଏହା ସହ ଆସିଛି ଉଜ୍ୱଳତା, କୀର୍ତି, ଶକ୍ତି, ଯୌବନ ଓ ବଳ। ଅଗ୍ନି ମୋତେ ଏହି ତିରିଶି ତିନି ପ୍ରକାର ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ଵର୍ଚ ଆ ଧେହି ମେ ତନ୍ଵାଂ ସହ ଓଜୋ ଵଯୋ ବଲମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଯ ତ୍ଵା କର୍ମଣେ ଵୀର୍ଯାଯ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାମି ଶତଶାରଦାଯ
ମୋ ଦେହରେ ତୁମେ ତେଜସ୍ୱିତା, ଶକ୍ତି, ଯୌବନ ଓ ବଳ ଭରିଦିଅ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।
ଊର୍ଜେ ତ୍ଵା ବଲାଯ ତ୍ଵୌଜସେ ସହସେ ତ୍ଵା । ଅଭିଭୂଯାଯ ତ୍ଵା ରାଷ୍ଟ୍ରଭୃତ୍ଯାଯ ପର୍ଯୂହାମି ଶତଶାରଦାଯ
ପୋଷଣ, ବଳ, ଶକ୍ତି, ସହିଷ୍ଣୁତା, ବିଜୟ ଓ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି, ଏବଂ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ ପାଇଁ ମନାଉଛି।
ଋତୁଭ୍ଯଷ୍ଟ୍ଵାର୍ତଵେଭ୍ଯୋ ମାଦ୍ଭ୍ଯଃ ସଂଵତ୍ସରେଭ୍ଯଃ । ଧାତ୍ରେ ଵିଧାତ୍ରେ ସମୃଧେ ଭୂତସ୍ଯ ପତଯେ ଯଜେ
ଋତୁ, ଋତୁର ଭାଗ, ମାସ, ବର୍ଷ, ପାଳକ, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ନ ତଂ ଯକ୍ଷ୍ମା ଅରୁନ୍ଧତେ ନୈନଂ ଶପଥୋ ଅଶ୍ନୁତେ । ଯଂ ଭେଷଜସ୍ଯ ଗୁଲ୍ଗୁଲୋଃ ସୁରଭିର୍ଗନ୍ଧୋ ଅଶ୍ନୁତେ
ଯିଏ ଔଷଧ ଗୁଗୁଳର ସୁଗନ୍ଧ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେଠାରେ ରୋଗ ଆସିପାରେ ନାହିଁ, ଶାପ ଲାଗେ ନାହିଁ।
ଵିଷ୍ଵଞ୍ଚସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଯକ୍ଷ୍ମା ମୃଗା ଅଶ୍ଵା ଇଵେରତେ । ଯଦ୍ଗୁଲ୍ଗୁଲୁ ସୈନ୍ଧଵଂ ଯଦ୍ଵାପ୍ଯସି ସମୁଦ୍ରିଯମ୍
ଗୁଗୁଳ, ସାଇନ୍ଧବ ଲୁଣ ବା ସମୁଦ୍ର ଲୁଣ ଥିଲେ, ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ହରିଣ ଓ ଘୋଡ଼ା ପରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯାନ୍ତି।
ଉଭଯୋରଗ୍ରଭଂ ନାମାସ୍ମା ଅରିଷ୍ଟତାତଯେ
ଉଭୟ ପାର ଧାରଣ କରୁଥିବା ନାମ ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି।
19.39 ଐତୁ ଦେଵସ୍ତ୍ରାଯମାଣଃ କୁଷ୍ଠୋ ହିମଵତସ୍ପରି । ତକ୍ମାନଂ ସର୍ଵଂ ନାଶଯ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ଯାତୁଧାନ୍ଯଃ
ହିମାଳୟରୁ ଦେବତାଙ୍କ ରକ୍ଷାକାରୀ କୁଷ୍ଠ ଆସୁ, ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିକୁ ନଶ୍ୱ କର।
ତ୍ରୀଣି ତେ କୁଷ୍ଠ ନାମାନି ନଦ୍ଯମାରୋ ନଦ୍ଯାରିଷଃ । ନଦ୍ଯାଯଂ ପୁରୁଷୋ ରିଷତ୍। ଯସ୍ମୈ ପରିବ୍ରଵୀମି ତ୍ଵା ସାଯଂପ୍ରାତରଥୋ ଦିଵା
ତୁମର ତିନୋଟି ନାମ— ନଦୀରେ ଜନ୍ମ, ନଦୀର ଆନନ୍ଦ, ନଦୀର ପୁରୁଷ। ଯାହାକୁ ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ଦିନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ।
ଜୀଵଲା ନାମ ତେ ମାତା ଜୀଵନ୍ତୋ ନାମ ତେ ପିତା । ନଦ୍ଯାଯଂ ପୁରୁଷୋ ରିଷତ୍। ଯସ୍ମୈ ପରିବ୍ରଵୀମି ତ୍ଵା ସାଯଂପ୍ରାତରଥୋ ଦିଵା
ତୁମର ମାଆଙ୍କ ନାମ 'ଜୀବଲା', ବାପାଙ୍କ ନାମ 'ଜୀବନ୍ତ'। ଯାହାକୁ ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ଦିନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ।
ଉତ୍ତମୋ ଅସ୍ଯୋଷଧୀନାମନଡ୍ଵାନ୍ ଜଗତାମିଵ ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ଶ୍ଵପଦାମିଵ । ନଦ୍ଯାଯଂ ପୁରୁଷୋ ରିଷତ୍। ଯସ୍ମୈ ପରିବ୍ରଵୀମି ତ୍ଵା ସାଯଂପ୍ରାତରଥୋ ଦିଵା
ତୁମେ ଔଷଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ପରି, ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ପରି। ଯାହାକୁ ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ଦିନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ।
ଶୀର୍ଷଶୋକଂ ତୃତୀଯକଂ ସଦଂଦିର୍ଯଶ୍ଚ ହାଯନଃ । ତକ୍ମାନଂ ଵିଶ୍ଵଧାଵୀର୍ଯାଧରାଞ୍ଚଂ ପରା ସୁଵ
ମୁଣ୍ଡ ବେଦନା, ତୃତୀୟ ଏବଂ ସଦଂଦିର, ହାୟନ— ଏହି ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଓ ନିମ୍ନମୁଖୀ ଅସୁବିଧାକୁ ଦୂର କର।
ଯନ୍ ମେ ଛିଦ୍ରଂ ମନସୋ ଯଚ୍ଚ ଵାଚଃ ସରସ୍ଵତୀ ମନ୍ଯୁମନ୍ତଂ ଜଗାମ । ଵିଶ୍ଵୈସ୍ତଦ୍ଦେଵୈଃ ସହ ସଂଵିଦାନଃ ସଂ ଦଧାତୁ ବୃହସ୍ପତିଃ
ମୋ ମନ ବା କଥାରେ ଯେଉଁ ଅଭାବ ଅଛି, ଯାହାକୁ ସରସ୍ୱତୀ କ୍ରୋଧରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେଠିକୁ ବୃହସ୍ପତି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ।
ମା ନ ଆପୋ ମେଧାଂ ମା ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ର ମଥିଷ୍ଟନ । ସୁଷ୍ଯଦା ଯୂଯଂ ସ୍ଯନ୍ଦଧ୍ଵମୁପହୂତୋଽହଂ ସୁମେଧା ଵର୍ଚସ୍ଵୀ
ଜଳ, ମୋର ବୁଦ୍ଧିକୁ ନେଇ ଯିଅନାହାଁତୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନେଅନାହାଁ। ଶୁଷ୍କ ହେଲେ ମଧୁର ଭାବେ ବହିଯାଅ, ଡାକିଲେ ଆସ। ମୁଁ ଡାକାଯାଇଛି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ।
ମା ନୋ ମେଧାଂ ମା ନୋ ଦୀକ୍ଷାଂ ମା ନୋ ହିଂସିଷ୍ଟଂ ଯତ୍ତପଃ । ଶିଵା ନଃ ଶଂ ସନ୍ତ୍ଵାଯୁଷେ ଶିଵା ଭଵନ୍ତୁ ମାତରଃ
ଆମ ବୁଦ୍ଧି, ଦୀକ୍ଷା ବା ତପସ୍ୟାକୁ କେହି କ୍ଷତି କରିଅନାହାଁତୁ। ଆମ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ, ଆମ ମାଆମାନେ ଶୁଭ ହେଉନ୍ତୁ।
ଯା ନଃ ପୀପରଦଶ୍ଵିନା ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୀ ତମସ୍ତିରଃ । ତାମସ୍ମେ ରାସତାମିଷମ୍
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶ୍ୱିନୀଦେବତା ଆମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଇଛନ୍ତି, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ଆଲୋକ ଆମକୁ ଅନ୍ନ ଦିଅ।
ଭଦ୍ରମିଚ୍ଛନ୍ତ ଋଷଯଃ ସ୍ଵର୍ଵିଦସ୍ତପୋ ଦୀକ୍ଷାମୁପନିଷେଦୁରଗ୍ରେ । ତତୋ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ବଲମୋଜଶ୍ଚ ଜାତଂ ତଦସ୍ମୈ ଦେଵା ଉପସଂନମନ୍ତୁ
ମଙ୍ଗଳ ଆଶା କରି, ସୃଷ୍ଟିର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ଋଷିମାନେ ପ୍ରଥମେ ତପସ୍ୟା ଓ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେଠାରୁ ରାଜ୍ୟ, ବଳ ଓ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା— ଦେବତାମାନେ ସେହି ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
ତ୍ରିଃ ଶାମ୍ବୁଭ୍ଯୋ ଅଙ୍ଗିରେଭ୍ଯସ୍ତ୍ରିରାଦିତ୍ଯେଭ୍ଯସ୍ପରି । ତ୍ରିର୍ଜାତୋ ଵିଶ୍ଵଦେଵେଭ୍ଯଃ । ସ କୁଷ୍ଠୋ ଵିଶ୍ଵଭେଷଜଃ ସାକଂ ସୋମେନ ତିଷ୍ଠତି । ଅଶ୍ଵତ୍ଥୋ ଦେଵସଦନସ୍ତୃତୀଯସ୍ଯାମିତୋ ଦିଵି । ତତ୍ରାମୃତସ୍ଯ ଚକ୍ଷଣଂ ତତଃ କୁଷ୍ଠୋ ଅଜାଯତ । ସ କୁଷ୍ଠୋ ଵିଶ୍ଵଭେଷଜଃ ସାକଂ ସୋମେନ ତିଷ୍ଠତି । ହିରଣ୍ଯଯୀ ନୌରଚରଦ୍ଧିରଣ୍ଯବନ୍ଧନା ଦିଵି । ତତ୍ରାମୃତସ୍ଯ ଚକ୍ଷଣଂ ତତଃ କୁଷ୍ଠୋ ଅଜାଯତ । ସ କୁଷ୍ଠୋ ଵିଶ୍ଵଭେଷଜଃ ସାକଂ ସୋମେନ ତିଷ୍ଠତି । ଯତ୍ର ନାଵପ୍ରଭ୍ରଂଶନଂ ଯତ୍ର ହିମଵତଃ ଶିରଃ । ତତ୍ରାମୃତସ୍ଯ ଚକ୍ଷଣଂ ତତଃ କୁଷ୍ଠୋ ଅଜାଯତ । ସ କୁଷ୍ଠୋ ଵିଶ୍ଵଭେଷଜଃ ସାକଂ ସୋମେନ ତିଷ୍ଠତି । ଯଂ ତ୍ଵା ଵେଦ ପୂର୍ଵ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋ ଯଂ ଵା ତ୍ଵା କୁଷ୍ଠ କାମ୍ଯଃ । ଯଂ ଵା ଵସୋ ଯମାତ୍ସ୍ଯସ୍ତେନାସି ଵିଶ୍ଵଭେଷଜଃ
ତିନିଥର ଶମ୍ଭୁମାନଙ୍କୁ, ତିନିଥର ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କୁ, ତିନିଥର ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ, ତିନିଥର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ— ଏହି କୁଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ଔଷଧର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୋମଙ୍କ ସହିତ ଅଛି। ତୃତୀୟ ଅପାର ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ଅଛି, ସେଠି ଅମୃତର ଆସନ, ସେଠାରୁ କୁଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଛି। ଏହି କୁଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ଔଷଧର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୋମଙ୍କ ସହିତ ଅଛି। ସୁନାର ନୌକା, ସୁନାର ବନ୍ଧନ ସହିତ ଦିଗନ୍ତରେ ଚାଲିଥିଲା, ସେଠି ଅମୃତର ଆସନ, ସେଠାରୁ କୁଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଛି। ଏହି କୁଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ଔଷଧର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୋମଙ୍କ ସହିତ ଅଛି। ଯେଉଁଠାରେ ନୌକା ଅବତରଣ, ଯେଉଁଠାରେ ହିମାଳୟର ଶିର, ସେଠି ଅମୃତର ଆସନ, ସେଠାରୁ କୁଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଛି। ଏହି କୁଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ଔଷଧର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୋମଙ୍କ ସହିତ ଅଛି। ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଜାଣିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଯାହାକୁ କୁଷ୍ଠ ଆଶା କରିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଯାହାକୁ ବସୁ ଭୋଜନ କରିଥିଲେ, ସେଠିଏ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଔଷଧର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।